Shloka 68
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कल्पादौ मानसी ह्येका सिद्धिर्भवति सा कृते / मन्वंतरेषु सर्वेषु चतुर्युगविभागशः
Transliteration
kalpādau mānasī hyekā siddhirbhavati sā kṛte / manvaṃtareṣu sarveṣu caturyugavibhāgaśaḥ
Translation
Sa simula ng isang kalpa, sa Kṛtayuga ay may iisang mānasī na siddhi. Sa lahat ng manvantara, nananatili ito ayon sa paghahati ng apat na yuga.
Word by Word
कल्प-आदौat the beginning of a kalpa
कल्प-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
मानसीmental; mind-born
मानसी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
एकाone
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्यावाचक; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक विशेषण
सिद्धिःa siddhi/attainment
सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साthat (she/it)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
कृतेin the Kṛta (yuga)
कृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषण
चतुर्-युग-विभागशःaccording to the four-yuga division
चतुर्-युग-विभागशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + विभागशस् (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb) अर्थे ‘विभागशः’ = ‘according to division’; चतुर्युग-सम्बन्धेन