Shloka 25
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ततस्ताः सृज्यमानास्तु सन्तानार्थं भवन्ति हि / धर्म्मार्थ काममोक्षाणामिह ताः साधिताः स्मृताः
Transliteration
tatastāḥ sṛjyamānāstu santānārthaṃ bhavanti hi / dharmmārtha kāmamokṣāṇāmiha tāḥ sādhitāḥ smṛtāḥ
Translation
Pagkaraan, kapag sila’y nilikha, sila’y umiiral para sa pagpapatuloy ng lahi. Dito sila’y itinuturing na mga paraan upang matamo ang dharma, artha, kama, at moksha.
Word by Word
ततःthen / thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)
ताःthey (those, f.)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सृज्यमानाःbeing created
सृज्यमानाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
तुbut / indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis particle)
सन्तानार्थम्for the sake of progeny/continuity
सन्तानार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसन्तान + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (for ‘continuity/progeny’), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); प्रयोजनार्थे (purpose)
भवन्तिthey become / are
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/for)
धर्म-अर्थ-काम-मोक्षाणाम्of dharma, artha, kāma, and mokṣa
धर्म-अर्थ-काम-मोक्षाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म + अर्थ + काम + मोक्ष (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (copulative: the four aims), पुंलिङ्ग (Masculine) बहुवचनार्थे समासः; षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक (here/in this world)
ताःthey (those, f.)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
साधिताःaccomplished / fulfilled
साधिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√साध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: ‘are called/remembered’), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)