Shloka 14
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
द्वीपेषु तेषु वर्षाणि चत्वारिंशत्तथैव तु / तावंतः पर्वताश्चैव वर्षांते समवस्थिताः
Transliteration
dvīpeṣu teṣu varṣāṇi catvāriṃśattathaiva tu / tāvaṃtaḥ parvatāścaiva varṣāṃte samavasthitāḥ
Translation
Sa mga pulong iyon ay may tig-aapatnapung varṣa (mga lupain); at sa hangganan ng bawat varṣa ay naroon ang gayon ding bilang ng mga bundok.
Word by Word
द्वीपेषुin the islands
द्वीपेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
तेषुin those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; विशेषण (demonstrative)
वर्षाणिregions (varṣas)
वर्षाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन
चत्वारिंशत्forty
चत्वारिंशत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी; विशेषण (numeral)
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle of emphasis)
तुand; but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrast/continuation)
तावन्तःas many (as that)
तावन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम/परिमाण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (quantifier)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphasis)
वर्ष-अन्तेat the end of the regions
वर्ष-अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): वर्षस्य अन्तः
समवस्थिताःare situated/stand
समवस्थिताः:
Kriya (क्रिया/अवस्था)
TypeVerb
Rootसम् + अव + स्था (धातु) → समवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate)