Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 107
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
मूर्द्धानं वै यस्य वेदा वदन्ति वियन्नाभिश्चन्द्रसूर्यौं च नेत्रे / दिशः श्रोत्रे विद्धि पादौ क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता
Transliteration
mūrddhānaṃ vai yasya vedā vadanti viyannābhiścandrasūryauṃ ca netre / diśaḥ śrotre viddhi pādau kṣitiṃ ca so 'cintyātmā sarvabhūtapraṇetā
Translation
Siya na sinasabi ng mga Veda na ang ulo ay Kanya, ang langit ang Kanyang pusod, ang buwan at araw ang Kanyang mga mata, ang mga dako ang Kanyang mga tainga, at ang lupa ang Kanyang mga paa—Siya ang di-maaarok na Atman, tagapag-ayos ng lahat ng nilalang.
Word by Word
mūrddhānamhead
mūrddhānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūrddhan (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta/particle (निपात), emphasis
yasyaof whom
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Ekavacana (एकवचन)
vedāḥthe Vedas
vedāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
vadantisay, declare
vadanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्/Present), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन)
viyan-nābhiḥwith the sky as (his) navel
viyan-nābhiḥ:
Karaṇa/Instrument (करण)
TypeNoun
Rootviyan (प्रातिपदिक) + nābhi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘viyanaḥ nābhiḥ’; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन)
candra-sūryauthe moon and the sun
candra-sūryau:
Karta/Predicate-nominative (कर्ता/विशेष्य)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक) + sūrya (प्रातिपदिक)
FormDvandva-samāsa (द्वन्द्व), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana (द्विवचन)
caand
ca:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-conjunction (समुच्चय-अव्यय)
netre(his) two eyes
netre:
Adhikaraṇa/Predicate-nominative (अधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana (द्विवचन)
diśaḥthe directions
diśaḥ:
Karta/Predicate-nominative (कर्ता/विशेष्य)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
śrotre(his) two ears
śrotre:
Predicate-nominative (विशेष्य)
TypeNoun
Rootśrotra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana (द्विवचन)
viddhiknow (you)
viddhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्/Imperative), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
pādau(his) two feet
pādau:
Predicate-nominative (विशेष्य)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Dvivacana (द्विवचन)
kṣitimthe earth
kṣitim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
caand
ca:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-conjunction (समुच्चय-अव्यय)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
acintya-ātmāthe one whose self is inconceivable / the inconceivable-souled
acintya-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-cintya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) ‘acintyaḥ ātmā yasya/yaḥ’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
sarva-bhūta-praṇetācreator/leader of all beings
sarva-bhūta-praṇetā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + praṇetṛ (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘sarveṣāṃ bhūtānāṃ praṇetā’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)