Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 25
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
रक्षन्तीमाः प्रजा ह्येते धर्मेणेह सुरोत्तमाः / इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं देवेन्द्राणां समासतः
Transliteration
rakṣantīmāḥ prajā hyete dharmeṇeha surottamāḥ / ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ devendrāṇāṃ samāsataḥ
Translation
Ang mga Surottama na ito ay nag-iingat sa mga mamamayan dito sa pamamagitan ng dharma; sa gayon, ang mga katangian ng Devendra ay nasabi nang maikli.
Word by Word
rakṣantiprotect
rakṣanti:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootrakṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); परस्मैपद (Parasmaipada)
imāḥthese
imāḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)
prajāḥsubjects/creatures
prajāḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), बहुवचन (Plural)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
etethese (ones)
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)
dharmeṇaby righteousness, through dharma
dharmeṇa:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
surottamāḥbest of the gods
surottamāḥ:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootsura-uttama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): सुर + उत्तम; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-चिह्न/इति-शब्दः (quotative particle)
etatthis
etat:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc., 1st/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम-विशेषण (pronominal adjective)
lakṣaṇamcharacteristic, definition
lakṣaṇam:
Karma (कर्म/Object of ‘prokta’)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc., 1st/2nd), एकवचन (Singular)
proktamhas been stated
proktam:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpra-vac (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त/ta); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc., 1st/2nd), एकवचन (Singular)
devendrāṇāmof the Devendras
devendrāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdeva-indra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: देव + इन्द्र; पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
samāsataḥbriefly, in summary
samāsataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsamāsatas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘in brief/summarily’)