Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे चाक्षुषसर्गवर्णनं नाम सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच सप्तम त्वथ पर्याये मनोर्वैवस्वतस्य ह / मारीचात्कश्यपाद्देवा जज्ञिरे परमर्षयः

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa unang bahagi, sa ikalawang anuṣaṅga-pāda, ang ika-37 kabanata na tinawag na “Paglalarawan ng Paglikha sa Panahong Cākṣuṣa.” Wika ni Sūta: Sa ikapitong yugto ni Manu Vaivasvata, mula kay Kaśyapa na mula sa angkan ni Marīci, isinilang ang mga deva at ang mga dakilang ṛṣi.

Verse 2

आदित्या वसवी रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः / भृगवोंऽगिरसश्चैव ते ऽष्ठौ देवगणाः स्मृताः

Ang mga Āditya, Vasu, Rudra, Sādhya, Viśvedevas, pangkat ng Marut, Bhṛgu, at Aṅgiras—sila ang walong pangkat ng mga deva na kinikilala sa smṛti.

Verse 3

आदित्या मरुतो रुद्रा विज्ञेयाः कश्यपात्मजाः / साध्याश्य वसवो विश्वे धर्मपुत्रास्त्रयो गणाः

Ang mga Āditya, Marut, at Rudra ay dapat makilalang mga anak ni Kaśyapa; at ang Sādhya, Vasu, at Viśvedevas—ang tatlong pangkat na ito ay mga anak ni Dharma.

Verse 4

भृगोस्तु भृगवो देवा ह्यङ्गिरसोंऽगिरः सुताः / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नित्ये ते छन्दजा मताः

Mula kay Bhṛgu ay lumitaw ang mga Bhṛgu bilang mga deva, at mula kay Aṅgiras ay lumitaw ang mga anak ni Aṅgiras; sa Manvantara ni Vaivasvata na ito, sila’y itinuturing na walang hanggan at isinilang mula sa chandas (banal na sukat ng himno).

Verse 5

एते ऽपि च गमिष्यन्ति महान्तं कालपर्ययात् / एवं सर्गस्तु मारीचो विज्ञेयः सांप्रतः शुभः

Sila man ay tutungo rin sa dakilang wakas dahil sa pag-ikot ng panahon; kaya ang paglikhang kaugnay ni Marīci na ito ay dapat maunawaang mapalad sa kasalukuyan.

Verse 6

तेजस्वी सांप्रतस्तेषामिन्द्रो नाम्ना महाबलः / अतीतानागता ये च वर्त्तन्ते सांप्रतं च ये

Sa kasalukuyang panahon nila, naroroon ang makinang at makapangyarihang diyos na tinatawag na “Indra.” Ang mga lumipas, ang darating, at ang mga nasa ngayon—siya ang panginoon ng lahat.

Verse 7

सर्वे मन्वन्तरेद्रास्ते विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः / भूतभव्यभवन्नाथाः सहस्राक्षाः पुरन्दराः

Ang lahat ng Indra sa bawat manvantara ay dapat kilalaning magkakatulad ang mga tanda. Sila ang mga panginoon ng nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan; ang may sanlibong mata; at tinatawag na Purandara.

Verse 8

सघवन्तश्चते सर्वे शृङ्गिणो वज्रपाणयः / सर्वैः क्रतुशतेनेष्टं पृथक्छतगुणेन तु

Silang lahat ay Saghavanta, may mga sungay, at may hawak na vajra. Lahat ay nagsagawa ng sandaang kratu (yajña), at bawat isa ay nag-alay ng iṣṭi nang hiwalay na may gantimpalang isandaang ulit.

Verse 9

त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / अभिभूयावतिष्ठन्ति धर्माद्यैः कारणैरपि

Sa tatlong daigdig, ang mga nilalang na may paglalakbay at maging ang mga matatag na gaya ng dhruva—lahat ay napapasailalim sa mga sanhi tulad ng dharma at iba pa, at nananatili sa kani-kanilang kalagayan.

Verse 10

तेजसा तपसा बुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः / भूतभव्यभवन्नाथा यथा ते प्रभविष्णवः

Sa pamamagitan ng tejas (ningning), tapas (pagpapakasakit), talino, lakas, śruti (banal na kapahayagan), at katapangan, sila—mga panginoon ng nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan—ay nagiging gayong makapangyarihan at mabisa.

Verse 11

एतत्सर्वं प्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत / भूतभव्यभवद्ध्येत त्समृतं लोकत्रयं द्विजैः

Ipapahayag ko ang lahat ng ito; dinggin ninyo ang aking salita. Sa pagninilay sa nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan, inalaala ng mga dvija ang tatlong loka.

Verse 12

भूर्लोको ऽयं स्मृतो भूतमन्तरिक्षं भवत्स्मृतम् / भव्यं स्मृतं दिवं ह्येतत्तेषां वक्ष्यामि साधनम्

Ang Bhūrloka ay inaalala bilang ‘nakaraan’, at ang antarikṣa bilang ‘kasalukuyan’. Ang dīva-loka ay inaalala bilang ‘hinaharap’; ngayon ay sasabihin ko ang mga paraan para rito.

Verse 13

ध्यायता लोकनामानि ब्रह्मणाग्रे विभाषितम् / भूरिति व्याहृतं पूर्वं भूर्लोको ऽयमभूत्तदा

Habang ninilay ang mga pangalan ng mga loka, si Brahmā ay nagsalita sa pasimula. Una niyang binigkas ang vyāhṛti na ‘bhūḥ’; noon nabuo ang Bhūrloka na ito.

Verse 14

भू सत्तायां स्मृतो धातुस्तथासौ लोकदर्शने / भूतत्वाद्दर्शनाच्चैव भूर्लोको ऽयमभूत्ततः

Ang ugat na ‘bhū’ ay inaalala bilang kahulugang ‘pag-iral’, at kilala rin sa pagtanaw ng daigdig. Dahil sa pagiging ‘bhūta’ at sa paglitaw na nakikita, nabuo ang Bhūrloka na ito.

Verse 15

अतो ऽयं प्रथमो लोको भूतत्वाद्भूर्द्वजैः स्मृतः / भूते ऽस्मिन्भवदित्युक्तं द्वितीयं ब्रह्मणा पुनः

Kaya ang unang lokang ito, dahil sa pagiging bhūta, ay inaalala ng mga dvija bilang ‘bhūḥ’. At sa bhūtang ito rin, muling tinawag ni Brahmā ang ikalawa bilang ‘bhavaḥ’.

Verse 16

भवदित्यत्पद्यमाने काले शब्दो ऽयमुच्यते / भवनात्तु भुवल्लोको निरुत्तया हि निरुच्यते

Kapag sumibol ang ‘bhavat’ sa takdang panahon, binibigkas ang salitang ito. Mula sa ‘bhavana’ ipinaliliwanag ang pangalang loka na ‘bhuvaḥ’ ayon sa nirukta.

Verse 17

अन्तरिक्षं भवत्तस्माद्द्वितीयो लोक उच्यते / उत्पन्ने तु तथा लोके द्वितीये ब्रह्मणा पुनः

Mula roon sumibol ang antarikṣa; kaya ito ang ikalawang loka. At nang maipanganak ang ikalawang lokang iyon, si Brahmā ay muling…

Verse 18

भव्येति व्याहृतं पश्चाद्भव्यो लोकस्ततो ऽभवत् / अनागते भव्य इत शब्द एष विभाव्यते

Pagkaraan, binigkas ang vyāhṛti na ‘bhavya’; kaya lumitaw ang lokang tinawag na Bhavya. Ang ‘bhavya’ ay inuunawa rin bilang ‘darating pa’, ang hinaharap.

Verse 19

तस्माद्भव्यो ह्यसौ लोको नामतस्त्रिदिवं स्मृतम् / भूरितीयं स्मृता भूमिरन्तरिक्षं भुवः स्मृतम्

Kaya ang lokang Bhavya ay inaalala sa pangalang ‘tridiva’. Ang ‘bhūḥ’ ay ang lupa, at ang ‘bhuvaḥ’ ay ang antarikṣa.

Verse 20

दिवं स्मृतं तथा भव्यं त्रलोक्यस्यैष निर्णयः / त्रैलोक्ययुक्तैर्व्याहारैस्तिस्रो व्याहृतयो ऽभवन्

Ang ‘diva’ ay inaalala ring Bhavya—ito ang pasya tungkol sa tatlong loka. Sa mga pagbigkas na kaugnay ng triloka, nabuo ang tatlong vyāhṛti.

Verse 21

नाथ इत्येष धातुर्वै धातुज्ञैः पालने स्मृतः / यस्माद्भूतस्य लोकस्य भव्यस्य भवतस्तथा

Ang ‘nātha’ ayon sa mga dalubhasa sa dhātu ay nangangahulugang ‘pag-aaruga at pag-iingat’; sapagkat Siya ang nagtataguyod sa daigdig ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap.

Verse 22

लोकत्रयस्य नाथास्ते तस्मादिन्द्राद्विजैः स्मृताः / प्रधानभूता देवेन्द्रा गुणभूतास्तथैव च

Sila ang mga natha ng tatlong daigdig; kaya inaalala sila ng mga dvija bilang ‘Indra’. Ang mga Devendra ay minsang nasa anyong Pradhāna at minsan ding nasa anyong Guṇa.

Verse 23

मन्वन्तरेषु ये देवा यज्ञभाजो भवन्ति हि / यज्ञगन्धर्वरक्षांसि पिशाचो रगमानुषाः

Sa mga manvantara, ang mga diyos na tumatanggap ng bahagi sa yajña—ang Yajña-Gandharva, Rakshasa, Pisacha, at Ragamānusha—sila nga iyon.

Verse 24

महिमानः स्मृता ह्येते देवेन्द्राणां तु सर्वशः / देवेन्द्रा गुरवो नाथा राजानः पितरो हि ते

Ito ang mga kaluwalhatian ng mga Devendra na inaalala sa kabuuan: ang Devendra ay mga guro, mga natha, mga hari, at tunay na parang mga ama.

Verse 25

रक्षन्तीमाः प्रजा ह्येते धर्मेणेह सुरोत्तमाः / इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं देवेन्द्राणां समासतः

Ang mga Surottama na ito ay nag-iingat sa mga mamamayan dito sa pamamagitan ng dharma; sa gayon, ang mga katangian ng Devendra ay nasabi nang maikli.

Verse 26

सप्तर्षीन्संप्रवक्ष्यामि सांप्रतं ये दिवं श्रिताः / गाधिजः कौशिको धीमान्विश्वामित्रो महातपाः

Ngayon ay aking ipahahayag ang mga Saptarshi na sa kasalukuyan ay nananahan sa kalangitan: si Vishvamitra, anak ni Gadhi, mula sa angkang Kaushika, ang marunong at dakilang mapag-penitensiya.

Verse 27

भार्गवो जमदग्निश्च ह्यौर्वपुत्रः प्रतापवान् / बृहस्पतिसुतश्चापि भरद्वाजो महा यशाः

Si Jamadagni na mula sa angkang Bhargava, at ang anak ni Aurva na makapangyarihan; at si Bharadvaja, anak ni Brihaspati, na may dakilang karangalan.

Verse 28

औतथ्यो गौतमो विद्वाञ्शरद्वान्नाम धार्मिकः / स्वायंभुवो ऽत्रिर्भगवान्ब्रह्मकोशः सपञ्चमः

Si Autathya, si Gautama na pantas, at si Sharadvan na matuwid sa dharma; at si Atri Bhagavan na isinilang mula sa Svayambhu—siya ang ikalima, tinatawag na Brahmakosha.

Verse 29

षष्ठो वसिष्ठपुत्रस्तु वसुमांल्लोकविश्रुतः / वत्सरः काश्यपश्यैव सप्तैते साधुसंमताः

Ang ikaanim ay si Vasuman, anak ni Vasistha, na bantog sa daigdig; at sina Vatsara at Kashyapa—ang pitong ito ay kinikilala ng mga banal.

Verse 30

एते सप्तर्षयश्योक्ता वर्त्तन्ते सांप्रतेंऽतरे / इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेब च

Ang mga Saptarshi na ito ay nabanggit na; sila ngayon ay nananatili sa pagitan (sa kani-kanilang mga daigdig). Gayundin sina Ikshvaku, Nriga, Dhrishta, at Sharyati.

Verse 31

नरिष्यन्तश्चविख्यातो नाभागो दिष्ट एव च / करूषश्च पृषध्रश्च पांशुश्चनवमः स्मृतः

Si Nariṣyanta ay bantog; gayundin sina Nābhāga at Diṣṭa; at sina Karūṣa, Pṛṣadhra, at Pāṃśu—na inaalala bilang ikasiyam.

Verse 32

मनोर्वैवस्वतस्यैते नव पुत्राः सुधार्मिकाः / कीर्तिता वै तथा ह्येते सप्तमं चैतदन्तरम्

Ang siyam na anak na ito ni Manu Vaivasvata ay lubhang matuwid sa dharma; ganyan sila pinuri, at ito ang ikapitong Manvantara.

Verse 33

इत्येष ह मया पादो द्वितीयः कथितोद्विजाः / विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं कथयाम्यहम्

O mga dvija, sa ganito ay naisalaysay ko na ang ikalawang bahagi nang sunod-sunod at masinsinan; ano pa ang aking sasabihin?