Shloka 45
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सप्रमाणास्तु शीर्षण्यं मनश्चैवाष्टमं तथा / इन्द्रियाणि तथा देवा मनोस्तस्यान्तरे स्मृताः
Transliteration
sapramāṇāstu śīrṣaṇyaṃ manaścaivāṣṭamaṃ tathā / indriyāṇi tathā devā manostasyāntare smṛtāḥ
Translation
Ang pitong pramāṇa kasama ang pinakamataas (śīrṣaṇya), at ang ikawalo ay ang manas (isip). Gayundin, ang mga pandama at mga diyos ay inaalala sa pagitan ng panahon ng Manu na iyon.
Word by Word
स-प्रमाणाःtogether with measures/authorities
स-प्रमाणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/सह) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formसह-तत्पुरुष (with/along-with): ‘प्रमाणैः सह’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक अव्यय (particle)
शीर्षण्यम्the head-principle / that which is foremost
शीर्षण्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशीर्षण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; संदर्भे ‘(तत्) शीर्षण्यम्’ इति नाम/विधेय
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
अष्टमम्eighth
अष्टमम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal adjective)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक अव्यय (adverb: thus/likewise)
इन्द्रियाणिsenses
इन्द्रियाणि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक अव्यय (adverb)
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तस्यof that (Manu)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
अन्तरेin the interval/period
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन