Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 194
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
वत्सं तु मम तं पश्य क्षरेयं येन वत्सला / समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं धर्म्मभृतां वर / यथा विस्पन्दमानं मे क्षीरं सर्वत्र भावयेत्
Transliteration
vatsaṃ tu mama taṃ paśya kṣareyaṃ yena vatsalā / samāṃ ca kuru sarvatra māṃ tvaṃ dharmmabhṛtāṃ vara / yathā vispandamānaṃ me kṣīraṃ sarvatra bhāvayet
Translation
“Tingnan mo ang aking guya; dahil sa kanya, magpapadaloy ako ng gatas sa pag-ibig ng ina. O pinakadakila sa mga tagapagdala ng dharma, pantayin mo ako sa lahat ng dako, upang ang aking nanginginig na gatas ay lumaganap saanman.”
Word by Word
वत्सम्calf
वत्सम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: निपात (particle; contrast/emphasis)
ममmy
मम:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive/6th), एकवचन
तम्that (one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
क्षरेयम्I should yield/flow (milk)
क्षरेयम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षर् (धातु) + एय (विधिलिङ्/optative)
Formविधिलिङ् (optative/potential), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
येनby which
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental/3rd), एकवचन
वत्सलाaffectionate (to the calf)
वत्सला:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवत्सल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समाम्even/level
समाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समां = समतलां)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कुरुmake
कुरु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
धर्मभृताम्of the upholders of dharma
धर्मभृताम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म + √भृ (धातु)→भृत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), बहुवचन (plural); समासः: धर्मं बिभ्रति इति धर्मभृतः (those who uphold dharma)
वरO best (one)
वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यथाso that/as
यथा:
Prakāra/Upamāna (प्रकार/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारः: उपमान/यथार्थ-सम्बन्ध (as/so that)
विस्पन्दमानम्trembling/quivering
विस्पन्दमानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√स्पन्द् (धातु) + शानच् (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, parasmaipada sense), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मेmy
मे:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive) एकवचन; (enclitic)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण
भावयेत्may cause to be / may make (it) spread
भावयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु) + णिच् (causative) → √भावय्
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद