Shloka 57
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
तस्य तद्विद्भिरुद्दिष्टा व्याख्याम्यनुपदं द्विजैः / मन्त्राणां कल्पना चैव विधिदृष्टिषु कर्मसु
Transliteration
tasya tadvidbhiruddiṣṭā vyākhyāmyanupadaṃ dvijaiḥ / mantrāṇāṃ kalpanā caiva vidhidṛṣṭiṣu karmasu
Translation
Ang paliwanag na itinuro ng mga nakaaalam nito, o mga dvija, ay ipaliliwanag ko nang sunod-sunod; gayundin ang pag-aayos ng mga mantra sa mga gawaing ritwal na ayon sa vidhi.
Word by Word
तस्यof that, thereof
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तद्विद्भिःby those who know that (experts)
तद्विद्भिः:
Karaṇa (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootतद् + विद् (प्रातिपदिक: विद्वस्)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष (तत् विदन्ति ये)
उद्दिष्टाindicated, taught
उद्दिष्टा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-दिश् (धातु) → उद्दिष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कल्पना इत्यस्य विशेषणम्)
व्याख्यामिI explain
व्याख्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-ख्या (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अनुपदम्word by word, in sequence
अनुपदम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootअनु + पद (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘पदानुपदम्’ = word by word, step by step
द्विजैःwith/among the twice-born (Brahmins)
द्विजैः:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मन्त्राणाम्of the mantras
मन्त्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कल्पनाarrangement, construction, procedure
कल्पना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्पना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
विधिदृष्टिषुin the views/considerations of injunctions
विधिदृष्टिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootविधि + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विधेः दृष्टयः)
कर्मसुin actions/rites
कर्मसु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन