Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 36
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
यः कश्चित्पादवान्मध्ये प्रयुक्तो ऽक्षर संपदा / विनियुक्तावसानां तु तामृचं परिचक्षते
Transliteration
yaḥ kaścitpādavānmadhye prayukto 'kṣara saṃpadā / viniyuktāvasānāṃ tu tāmṛcaṃ paricakṣate
Translation
Ang anumang mantra na may mga pāda, inayos sa gitna sa kasaganaan ng mga pantig, at may itinakdang wakas—iyon ang tinatawag na ‘Ṛk’.
Word by Word
yaḥwho/that which
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaścitany (one)
kaścit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pādavānhaving pādas/metrical quarters
pādavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāda-vat (प्रातिपदिक; pāda + vat)
Formवत्-प्रत्ययान्त (possessive); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
madhyein the middle
madhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
prayuktaḥemployed, used
prayuktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprayukta (कृदन्त; pra+√yuj धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
akṣara-saṃpadāwith richness/abundance of syllables
akṣara-saṃpadā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootakṣara + saṃpad (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; akṣarāṇāṃ saṃpadā); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
viniyukta-avasānāmof those having a fixed/assigned ending (cadence)
viniyukta-avasānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootviniyukta + avasāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; viniyuktam avasānam yāsām); स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
tāmthat
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
ṛcamṚk-verse (Rig-verse)
ṛcam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
paricakṣatethey call/describe
paricakṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari+√cakṣ (चक्ष् धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (plural)