Shloka 45
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
दृष्ट्वा तु भूतमर्थं यः पृष्टो वै न निगू हति / यथा भूतप्रवादस्तु इत्येतत्सत्यलक्षणम्
Transliteration
dṛṣṭvā tu bhūtamarthaṃ yaḥ pṛṣṭo vai na nigū hati / yathā bhūtapravādastu ityetatsatyalakṣaṇam
Translation
Ang taong nakakita ng tunay na pangyayari at kapag tinanong ay hindi nagtatago, kundi nagsasabi ayon sa nangyari—iyan ang tanda ng katotohanan.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Absolutive)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): 'having seen'
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
भूतम्as it really is/actual
भूतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular; विशेषण
अर्थम्the matter/meaning/fact
अर्थम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun nominative singular
पृष्टः(when) asked
पृष्टः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रच्छ् (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having been asked'
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
निगूहतिconceals/hides
निगूहति:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootनि-गूह् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; present indicative 3rd singular
यथाas
यथा:
Prakara (प्रकार/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: as/according to)
भूत-प्रवादःstatement of what is (truthful report)
भूत-प्रवादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूत + प्रवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
सत्य-लक्षणम्the definition/mark of truth
सत्य-लक्षणम्:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeNoun
Rootसत्य + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate nominative/accusative