Shloka 79
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान्हन्ति स्मसर्वशः / सह वा सर्वशश्चैव राज्ञस्ताञ्छूद्रयोनिजान्
Transliteration
sa tadā taiḥ parivṛto mlecchānhanti smasarvaśaḥ / saha vā sarvaśaścaiva rājñastāñchūdrayonijān
Translation
Noon, habang napapaligiran nila, pinuksa niya ang mga mleccha sa lahat ng dako; at kasama ng hari, nilipol din niya ang mga ipinanganak sa lahing śūdra sa bawat panig.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
तैःby/with them
तैः:
सहकारि/करण (Associate/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
परिवृतःsurrounded
परिवृतः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘surrounded’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन—‘सः’ इति विशेषणम्
म्लेच्छान्barbarians/foreigners
म्लेच्छान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootम्लेच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
हन्तिkills
हन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
स्म(narrative past marker)
स्म:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपातः (past-narrative particle), लट् इत्यादौ भूतार्थबोधक
सर्वशःcompletely, on all sides
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (entirely/in every way)
सहtogether with
सह:
सहसम्बन्ध (Comitative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (with)
वाor/indeed
वा:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (or/indeed)
सर्वशःentirely
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
राज्ञःof the king
राज्ञः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तान्those
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
शूद्र-योनिजान्those born of Śūdra wombs
शूद्र-योनिजान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (determinative) ‘शूद्रयोनौ जाताः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन—‘तान्’ इति विशेषण/अप्पोजिशन