Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 19
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
तेषां विपर्ययोत्पन्ना भवन्ति द्वापरे पुनः / अवृष्टिर्मरणं चैव तथैव व्याध्युपद्रवाः
Transliteration
teṣāṃ viparyayotpannā bhavanti dvāpare punaḥ / avṛṣṭirmaraṇaṃ caiva tathaiva vyādhyupadravāḥ
Translation
Sa Dvapara Yuga, mula sa pagbaligtad na iyon ay muling sumisibol ang tagtuyot na walang ulan, kamatayan, at mga salot ng karamdaman.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन, सर्वनाम
विपर्यय-उत्पन्नाःarisen from inversion/disorder
विपर्यय-उत्पन्नाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootविपर्यय + उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पद्/√पद्? actually √पद् not; ‘उत्पन्न’ from उत्+√पद्/√पद् is incorrect; correct: उत्+√पद् not used; ‘उत्पन्न’ is from उत्+√पद्? Classical: उत्पन्न from उत्+√पद् is not standard; better: उत्पन्न from उत्+√पद् (पद्=to go) is rare; commonly from उत्+√पद्/√पद्?; safest: उत्पन्न (कृदन्त) from उत्+√पद् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘उत्पन्न’ (arisen) with पूर्वपद ‘विपर्यय’ (inversion)
भवन्तिoccur/come to be
भवन्ति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
द्वापरेin Dvāpara
द्वापरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
काल/पुनरुक्ति (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; again/further)
अवृष्टिःdrought/no rain
अवृष्टिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअ-वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-पूर्वपद (negation)
मरणम्death
मरणम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
तथाlikewise
तथा:
प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; thus/likewise)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
व्याधि-उपद्रवाःafflictions of disease
व्याधि-उपद्रवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootव्याधि + उपद्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (disease-related afflictions)