Shloka 8
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
प्रतिष्ठितायां वार्त्तायां गृहश्रमपरेषु च / वर्णाश्रमव्यवस्थानं कृत्वा मन्त्रांस्तु संहतान्
Transliteration
pratiṣṭhitāyāṃ vārttāyāṃ gṛhaśramapareṣu ca / varṇāśramavyavasthānaṃ kṛtvā mantrāṃstu saṃhatān
Translation
Nang maitatag ang kabuhayan (pagsasaka at kalakalan) at ang mga tao’y masikhay sa gawaing-bahay, itinakda ang kaayusang varṇa–āśrama at tinipon ang mga mantra.
Word by Word
प्रतिष्ठितायाम्when (it was) established
प्रतिष्ठितायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रतिष्ठित (कृदन्त; √स्था PPP)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
वार्त्तायाम्in livelihood/occupation (vārttā)
वार्त्तायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
गृहश्रमपरेषुamong those devoted to household labor
गृहश्रमपरेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगृहश्रमपर (प्रातिपदिक: गृह + श्रम + पर)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुषः ‘गृहश्रमः परः येषाम्’ (sense: devoted to household toil)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
वर्णाश्रमव्यवस्थानम्the arrangement of varṇas and āśramas
वर्णाश्रमव्यवस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्णाश्रमव्यवस्थान (प्रातिपदिक: वर्ण + आश्रम + व्यवस्था + आन)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः (बहुपद) तत्पुरुषः ‘वर्णाश्रमयोः व्यवस्था’
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having done’
मन्त्रान्mantras
मन्त्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचन
तुindeed, and
तु:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
संहतान्collected, compiled
संहतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसंहत (कृदन्त; √हन्/√धा? PPP ‘brought together’)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)