Shloka 45
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
ज्ञानात्प्राप्नोति कैवल्यं पञ्चैतागतयः स्मृताः / एवं विवादः सुमहान्य ज्ञस्यासीत्प्रवर्त्तने
Transliteration
jñānātprāpnoti kaivalyaṃ pañcaitāgatayaḥ smṛtāḥ / evaṃ vivādaḥ sumahānya jñasyāsītpravarttane
Translation
Sa kaalaman, nakakamtan ang Kaivalya—ang limang landas na ito ang naaalala. Kaya nagkaroon ng napakalaking pagtatalo tungkol sa pagpapasimula ng yajña.
Word by Word
ज्ञानात्from knowledge
ज्ञानात्:
Apadana (अपादान/means-source)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कैवल्यम्isolation/liberation
कैवल्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकैवल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण/Numerical qualifier)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (numeral, indeclinable)
एताःthese
एताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (qualifies गतयः)
गतयःpaths/attainments
गतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + स्मृत (कृदन्त, क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
विवादःdispute
विवादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुमहान्very great
सुमहान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + महान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (अतिशयेन महान्)
यज्ञस्यof sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रवर्त्तनेin the initiation/commencement
प्रवर्त्तने:
Adhikarana (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootप्रवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन