Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापादे नैमिषाख्यानकथनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः सूत उवाच शृणु तेषां कथां दिव्यां सर्वपापप्रमोचनीम् / कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतिसंमताम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa unang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa unang prakriyāpāda, ang ikalawang kabanata na tinatawag na “Paglalahad ng Kuwento ng Naimiṣa.” Sinabi ni Sūta: Pakinggan ninyo ang kanilang banal na salaysay na nag-aalis ng lahat ng kasalanan; ang ikinukuwento ko’y kahanga-hanga, hitik sa kahulugan, at sang-ayon sa Śruti.

Verse 2

य इमां धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः / स्ववंशं धारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

Ang sinumang laging nagtatangan nito sa alaala o madalas na nakikinig, pinatatatag niya ang kanyang angkan at pinararangalan sa daigdig ng langit.

Verse 3

विश्वतारा या च पञ्च यथावृत्तं यथाश्रुतम् / कीर्त्यमानं निबोधार्थं पूर्वेषां कीर्त्तिवर्द्धनम्

Ang “Viśvatārā” at ang limang bagay na iyon—gaya ng nangyari at gaya ng narinig—ay binibigkas sa pagpupuri upang maunawaan at upang mapalago ang dangal ng mga nauna.

Verse 4

धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं शत्रुघ्नमेव च / कीर्त्तनं स्थिरकीर्तीनां सर्वेषां पुण्यकर्मणाम्

Ang kirtana na ito ay mapalad, nagbibigay ng dangal at katanyagan, nagpapahaba ng buhay, nagkakaloob ng langit, at pumupuksa sa kaaway; ito ang banal na pag-awit sa lahat ng gawang-kabutihang may matatag na karangalan.

Verse 5

यस्मात्कल्पायते कल्पः समग्रं शुचये शुचिः / तस्मै हिरण्यगर्भाय पुरुषायेश्वराय च

Mula sa Kanya nalilikha nang ganap ang kalpa; Siya mismo ay dalisay at nagpapahayag ng kadalisayan. Sa Hiraṇyagarbha, sa Puruṣa at sa Īśvara, ako’y nagpupugay.

Verse 6

अजाय प्रथमायैव वरिष्ठाय प्रजासृजे / ब्रह्मणे लोकतन्त्राय नमस्कृत्य स्वयंभुवे

Pagpupugay kay Brahmā—ang Di-Ipinanganak, ang Unang-una at Pinakamataas, ang lumikha ng mga nilalang at tagapagtatag ng kaayusan ng daigdig—sa Svayambhū na iyon, saka ako magsasalaysay.

Verse 7

महदाद्यं विशेषान्तं सवैरूप्यं सलक्षणम् / पञ्चप्रमाणं षद्श्रान्तः पुरुषाधिष्ठितं च यत्

Yaong nagsisimula sa Mahat-tattva hanggang sa Viśeṣa (tanmātra/bhūta), taglay ang sari-saring anyo at palatandaan; nakikilala sa limang pramāṇa, lumalawak sa anim na uri, at pinamamahalaan ng Puruṣa.

Verse 8

आसंयमात्प्रवक्ष्यामि भूतसर्गमनुत्तमम् / अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम्

Ngayon ay isasalaysay ko nang sunod-sunod ang pinakadakilang bhūta-sarga, ang paglikha ng mga sangkap. Ang di-nahahayag na sanhi (avyakta) ay walang hanggan at may likas na kapwa umiiral at di-umiiral.

Verse 9

प्रधानं प्रकृतिं चैव यमाहुस्तत्त्वचिन्तकाः / गन्धरूपरसैर्हीनं शब्दस्पर्शविवर्जितम्

Tinatawag ng mga nagmumuni sa tattva ang yaon na ‘Pradhana’ at ‘Prakriti’: walang amoy, anyo, at lasa, at hiwalay sa tunog at haplos.

Verse 10

जगद्योनिम्महाभूतं परं ब्रह्मसनातनम् / विग्रहं सर्वभूतानामव्यक्तमभवत्किल

Yaon ang sinapupunan ng daigdig, ang Mahābhūta, ang walang hanggang Kataas-taasang Brahman; ang anyong saligan ng lahat ng nilalang—tunay na nananatiling di-nahahayag.

Verse 11

अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् / असांप्रतिकमज्ञेयं ब्रह्म यत्सदसत्परम्

Ang Brahman na yaon ay walang simula at wakas, di-isinilang, maselan, may tatlong guna, sanhi ng paglitaw at pagkalusaw; walang kapantay, di-maarok, at lampas sa mayro’n at wala.

Verse 12

तस्यात्मना सर्वमिदं व्याप्तमासीत्तमोमयम् / गुणसाम्ये तदा तस्मिन्नविभातं तमोमयम्

Sa pamamagitan ng Kanyang Atman, ang lahat ay napuspos ng dilim (tamas); nang magpantay ang mga guna, sa kalagayang yaon ay walang nahayag—pawang tamas.

Verse 13

सर्गकाले प्रधानस्य क्षत्रज्ञाधिष्ठितस्य वै / गुणभावाद्भासमाने महातत्त्व बभूव ह

Sa panahon ng paglikha, sa Pradhana na pinamamahalaan ng Kṣetrajña, nang magsimulang magningning ang kalagayan ng mga guna, sumibol ang Mahatattva.

Verse 14

सूक्ष्मः स तु महानग्रे अव्यक्तेन समावृतः / सत्त्वोद्रेको महानग्रे सत्त्वमात्रप्रकाशकः

Siya ang maselang diwa; sa pasimula bilang ‘Mahat’ ay natakpan ng Avyakta; dahil sa pag-iral ng sattva, tanging sattva ang kanyang ipinapahayag na liwanag.

Verse 15

सत्त्वान्महान्स विज्ञेय एकस्तत्कारणः समृतः / निङ्गमात्रं समुत्पन्नं क्षेत्रज्ञाधिष्टितं महत्

Mula sa sattva dapat makilala ang ‘Mahat’; Siya lamang ang itinuturing na sanhi nito. Ang ‘Mahat’ na tila tanda (linga) ay sumibol, na pinamamahalaan ng Kṣetrajña.

Verse 16

संकल्पो ऽध्यवसायश्च तस्य वृत्तिद्वयं स्मृतम् / महासृष्टिं च कुरुते वीतमानः सिसृक्षया

Ang saṅkalpa at adhyavasāya ang dalawang galaw ng kanyang kamalayan; sa pagnanais na lumikha, isinasagawa niya ang dakilang paglikha, ang mahā-sṛṣṭi.

Verse 17

धर्मादीनि च भूतानि लोकतत्त्वार्थहेतवः / मनो महात्मनि ब्रह्म दुर्बुद्धिख्यातिरीश्वरात्

Ang dharma at iba pa, kasama ang mga bhūta, ang sanhi ng kahulugan ng mga tattva sa daigdig. Ang manas ay nananahan sa Mahātmang Brahman; at mula sa Īśvara rin lumilitaw ang pagkakilala sa maling pag-iisip.

Verse 18

प्रज्ञासंधिश्च सर्वस्वं संख्यायतनरश्मिभिः / मनुते सर्वभूतानां तस्माच्चेष्टफलो विभुः

Ang pag-uugnay ng prajñā ang kabuuan ng lahat, na lumalaganap sa mga sinag ng mga batayan ng Sāṃkhya. Ang Vibhu ay nagmumuni sa lahat ng nilalang; kaya ang bunga ng pagsisikap at gawa ay mula sa Kanya.

Verse 19

भोक्ता त्राता विभक्तात्मा वर्त्तनं मन उच्यते / तत्त्वानां संग्रहे यस्मान्महांश्च परिमाणतः

Ang tumatamasa, tagapangalaga, at tagapaghiwalay ng sarili—ang paggalaw na iyon ay tinatawag na ‘manas’; sapagkat tinipon nito ang mga tattva at dakila sa sukat.

Verse 20

शेषेभ्यो गुणातत्त्वेभ्यो महानिव तनुः स्मृतः / विभक्तिमानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि वा

Higit sa ibang mga tattva ng guna, ito’y inaalala bilang maselang katawan na gaya ng Mahat; nauunawaan nito ang may pagkakahiwalay at kinikilala rin ang paghahati.

Verse 21

पुरुषो भोगसंबन्धात्तेन चासौ सति स्मृतः / बृहत्त्वाद्वृंहणत्वाच्च भावानामखिलाश्रयात्

Dahil sa ugnayan sa pagdanas ng bunga, siya’y tinatawag na Puruṣa, at dahil dito’y inaalala rin bilang Sat; sapagkat siya’y malawak, nagpapalago, at kanlungan ng lahat ng bhāva.

Verse 22

यस्माद्वृंहयत भावान् ब्रह्मा तेन निरुच्यते / आपूरयति यस्माच्च सर्वान् देहाननुग्रहैः

Sapagkat pinalalago niya ang lahat ng bhāva, kaya siya’y tinatawag na Brahmā; at sapagkat pinupuno niya ng biyaya ang lahat ng katawan.

Verse 23

बुध्यते पुरुषश्चात्र सर्वान् भावान्पृथक् पृथक् / तस्मिंस्तु कार्यकरणं संसिद्धं ब्रह्मणः पुरा

Dito, nauunawaan ng Puruṣa ang lahat ng bhāva nang paisa-isa; at sa kanya rin, ang gawain at mga kasangkapan ng Brahmā ay ganap na naitatag mula pa noon.

Verse 24

प्राकृतं देवि वर्तं मां क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंमितः / स वै शरीरी प्रथमः पुरा पुरुष उच्यते

O Diyosa, ako’y nananatili sa likás na kalagayan; ang Kṣetrajña na kapantay ng Brahman ang unang may katawan, na noong una’y tinawag na ‘Puruṣa’.

Verse 25

आदिकर्त्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्त्तिनाम्

Siya ang unang lumikha ng lahat ng nilalang, na nagpakita at nanatili sa pasimula ni Brahmā.

Verse 26

हिरण्यगभः सो ऽण्डे ऽस्मिन्प्रादुर्भूतश्चतुर्मुखः / सर्गे च प्रतिसर्गे च क्षेत्रज्ञो ब्रह्म संसितः

Ang Hiraṇyagarbha ay lumitaw sa kosmikong itlog na ito bilang may apat na mukha; sa paglikha at muling paglikha, siya ang Kṣetrajña na kapantay ng Brahman.

Verse 27

करणैः सह पृच्छन्ते प्रत्याहारेस्त्यजन्ति च / भजन्ते च पुनर्देहांस्ते समाहारसंधिसु

Sila’y nagtatanong kasama ang mga pandama, at sa pratyāhāra ay nagbibitiw rin; sa mga dugtungan ng pagtipon, muli’t muli silang tumatanggap ng mga katawan.

Verse 28

हिरण्मयस्तु यो मेरुस्तस्योद्धर्तुर्महात्मनः / गर्तोदकं सबुदास्तु हरेयुश्चापि पञ्चताः

Ang Meru na gintong-ginto—para sa Mahātmā na nag-aangat nito—maging ang tubig sa hukay na may mga bula ay madala; at ang limang sangkap ay muling magbalik sa pañcatā.

Verse 29

यस्मिन्नण्ड इमे लोकाः सप्त वै संप्रतिष्ठिताः / पृथिवी सप्तभिर्द्वीपैः समुद्रैः सह सप्तभिः

Sa loob ng kosmikong itlog (Brahmāṇḍa) na kinaroroonan ng pitong loka, naroon din ang daigdig na may pitong pulo-kontinente at pitong karagatan.

Verse 30

पर्वतैः सुमहद्भिश्च नदीभिश्च सहस्रशः / अन्तःस्थस्य त्विमे लोका अन्तर्विश्वमिदं जगत्

Kasama ang napakalalaking mga bundok at libu-libong ilog—ang mga lokang ito ay nasa loob ng kosmikong itlog; ito ang daigdig na panloob na sansinukob.

Verse 31

चन्द्रादित्यौ सनक्षतौ संग्रहः सह वायुना / लोकालोकं च यत् किञ्चिदण्डे तस्मिन्प्रतिष्टितम्

Ang Buwan at Araw kasama ang mga bituin, at ang kabuuang pagsasama nila kasama ng hangin—anumang loka at aloka, lahat ay nakatindig sa loob ng itlog na iyon.

Verse 32

आपो दशगुणे नैव तेजसा बाह्यतो वृताः / तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुना वृतम्

Ang elemento ng tubig ay nababalutan sa labas ng elementong apoy na sampung ulit; at ang apoy naman ay nababalutan sa labas ng elementong hangin na sampung ulit.

Verse 33

वायुर्दशगुणेनैव बाह्यतो नभसा वृतः / आकाशमावृतं सर्वं बहिर्भूतादिना तथा

Ang elemento ng hangin ay nababalutan sa labas ng nabhas (eter/kalawakan) na sampung ulit; at ang buong kalawakan ay natatakpan din sa labas ng mga balabal ng mga elemento (bhūtādi) sa gayon din.

Verse 34

भूतादिर्महता चैव प्रधानेनावृतो महान् / एभिरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

Ang dakilang Bhūtādi ay nababalot ng Mahat at ng Pradhāna; sa pitong likás na balot na ito, napaliligiran ang itlog ng sansinukob.

Verse 35

इच्छया वृत्य चान्योन्यमरणे प्रकृतयः स्थितः / प्रसर्गकाले स्थित्वा च ग्रसंतस्च परस्परम्

Sa bisa ng pagnanais at pagkilos, ang mga Prakṛti ay nasa tunggalian sa isa’t isa; sa panahon ng paglalang, tumitindig sila at nilalamon ang isa’t isa.

Verse 36

एवं परस्परैश्चैव धारयन्ति परस्परम् / आधाराधेयभावेन विकारास्ते विकारिषु

Ganyan sila nagtataguyod sa isa’t isa; sa ugnayang salalayan at sinasalalayan, ang mga pagbabago’y nananahan sa mga nababago.

Verse 37

अव्यक्तं क्षेत्रमित्युक्तं ब्रह्म क्षेत्रज्ञमुच्यते / इत्येवं प्राकृतः सर्गः क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्तु सः

Ang di-nahahayag ay tinatawag na ‘Kṣetra’, at ang Brahman ay ‘Kṣetrajña’; kaya ang likás na paglalang na ito’y pinamumunuan ng Kṣetrajña.

Verse 38

अबुद्धिपूर्वः प्रथमः प्रादुर्भूतस्तडिद्यथा / एतद्धिरण्यगर्भस्य चन्म यो वेत्ति तत्त्वतः / आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रज्ञावांश्च न संशयः

Ang unang paglitaw ay naganap bago pa ang buddhi, gaya ng kidlat; ang nakakabatid sa kapanganakan ni Hiraṇyagarbha ayon sa katotohanan ay magiging mahaba ang buhay, tanyag, pinagpala, at marunong—walang alinlangan.