Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 54
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
दिवापर्व ह्यमावास्या क्षीणेन्दौ बहुले तु वै / तस्माद्दिवा ह्यमावास्यां गृह्यते ऽसौ दिवाकरः
Transliteration
divāparva hyamāvāsyā kṣīṇendau bahule tu vai / tasmāddivā hyamāvāsyāṃ gṛhyate 'sau divākaraḥ
Translation
Sa madilim na kalahati kapag numinipis ang buwan, ang Amāvāsyā ay tinatawag na ‘parva ng araw’. Kaya sa araw ng Amāvāsyā, sa araw mismo kinikilala ang Divākara (Araw).
Word by Word
दिवापर्वa daytime observance
दिवापर्व:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवा + पर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (दिवा एव पर्व)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान (indeed)
अमावास्याnew-moon day
अमावास्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
क्षीणेन्दौwhen the moon is waned
क्षीणेन्दौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षीण + इन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (क्षीणः इन्दुः यस्मिन्)
बहुलेin the dark fortnight
बहुले:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘क्षीणेन्दौ’)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ (certainly)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अमावास्याम्on new-moon day
अमावास्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
गृह्यतेis taken/observed
गृह्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
असौthat (sun)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
दिवाकरःthe sun (day-maker)
दिवाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवा + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दिवायाः करः)