Shloka 84
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
तथैव बाह्यतः सूर्यो भ्रमते मण्डलानि तु / उद्वेषाटयन्स वेगेन मण्डलानि तु गच्छति
Transliteration
tathaiva bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu / udveṣāṭayansa vegena maṇḍalāni tu gacchati
Translation
Gayon din sa panlabas, ang Surya ay umiikot sa mga bilog na landas; sa bilis ng paglakad niya, wari’y ginugulo niya ang mga landas na iyon na parang may poot.
Word by Word
तथाthus
तथा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (particle of emphasis)
बाह्यतःfrom outside/externally
बाह्यतः:
अपादानार्थक (Ablatival/Source)
TypeIndeclinable
Rootबाह्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formतद्धितान्त अव्यय; पञ्चमी-अर्थे (ablatival adverb)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन
भ्रमतेmoves/whirls
भ्रमते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन
मण्डलानिcircles/orbits
मण्डलानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (conjunctive particle)
उद्वेषाटयन्causing to whirl/rolling (them)
उद्वेषाटयन्:
कर्ता-विशेषण/क्रियाविशेषण (Agent-participle)
TypeVerb
Rootउद्-√वेष्ट्/वेष्ट् (धातु) → वेष्टयति; वर्तमानकाले शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental); एकवचन
मण्डलानिcircles/orbits
मण्डलानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); बहुवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
गच्छतिgoes/moves
गच्छति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन