Shloka 71
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
युगाक्षकोडी ते तस्य अर्थकामावुभौ स्मृतौ / सप्ताश्वरूपाश्छन्दासि वहन्तो वामतो धुरम्
Transliteration
yugākṣakoḍī te tasya arthakāmāvubhau smṛtau / saptāśvarūpāśchandāsi vahanto vāmato dhuram
Translation
Para sa Kanya, ang yugākṣa at koḍī ay itinuturing na artha at kāma. Ang pitong chandas na anyong kabayo ang nagdadala ng pamatok sa kaliwang panig.
Word by Word
युगाक्षकोडीyugākṣakoḍī (a named part)
युगाक्षकोडी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुग + अक्ष + कोडी (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/निर्देशार्थ-तत्पुरुष (determinative compound; components: yuga+akṣa+koḍī); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अर्थकामौwealth and desire
अर्थकामौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्थ + काम (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (copulative: artha and kāma); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (both)
स्मृतौare said (as)
स्मृतौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विधेय
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like)
अश्व-रूपाःhaving the form of horses
अश्व-रूपाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्व + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative: 'horse' + 'form'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
छन्दांसिthe metres (Vedic metres)
छन्दांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वहन्तःcarrying
वहन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवह् (धातु) + शतृ (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वामतःon the left side
वामतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootवामतस् (अव्यय)
Formदिक्/देशवाचक-अव्यय (adverb: from the left/leftwards)
धुरम्the yoke/pole (load)
धुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन