Shloka 41
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
शक्रेण पक्षच्छिन्ना ये पर्वतानां महौजसाम् / कामागानां प्रवृद्धानां भूतानां शिवमिच्छता
Transliteration
śakreṇa pakṣacchinnā ye parvatānāṃ mahaujasām / kāmāgānāṃ pravṛddhānāṃ bhūtānāṃ śivamicchatā
Translation
Ang mga bundok na makapangyarihan na may mga pakpak ay pinutulan ni Śakra (Indra) ng pakpak—sila’y mga nilalang na nakagagalaw ayon sa nais at labis na lumaki—nangyari ito dahil sa hangaring mapagpala ni Śiva.
Word by Word
शक्रेणby Śakra (Indra)
शक्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental)
पक्ष-छिन्नाःwing-cut
पक्ष-छिन्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपक्ष + छिन्न (प्रातिपदिकौ; छिद्-धातुज क्त)
Formतत्पुरुष-समास ('पक्षैः/पक्षं छिन्नाः'—wings cut); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
पर्वतानाम्of the mountains
पर्वतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
महौजसाम्of great power
महौजसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहत् + ओजस् (प्रातिपदिकौ)
Formबहुव्रीहि-समास ('महद् ओजः येषां ते'); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (parvatānām)
काम-आगानाम्moving as they wished
काम-आगानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकाम + आग (प्रातिपदिक; आग=गमनशील/आगन्तृ)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/उपपदसमास-सम्भावना: 'कामेन आगाः'—moving at will); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (parvatānām)
प्रवृद्धानाम्grown/expanded
प्रवृद्धानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-वृध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
शिवम्welfare/auspicious good
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
इच्छताby (him) wishing/desiring
इच्छता:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषण (agent in instrumental: 'by one wishing')