Shloka 164
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
भूतादिश्च तथा काशं भूतादिश्चाप्यसौ महान् / महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते
Transliteration
bhūtādiśca tathā kāśaṃ bhūtādiścāpyasau mahān / mahāśca so 'pyanantena hyavyaktena tu dhāryate
Translation
Ang Bhūtādi ang nagdadala sa ākāśa, at ang dakilang Mahat na ito’y sinusuportahan din ng Bhūtādi; at maging ang Mahat ay pinanghahawakan ng Walang-Hanggan, ang Avyakta na di-nahahayag.
Word by Word
भूत-आदिःthe origin of beings (bhūtādi)
भूत-आदिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘भूतानाम् आदिः’ (the origin of beings)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
तथाalso
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Linking adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘also/likewise’
काशम्space/ether (kāśa)
काशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
भूत-आदिःbhūtādi
भूत-आदिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक अव्यय (also/even)
असौthat (one)
असौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
महान्great
महान्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
महान्the Great (Mahān)
महान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अत्र नामवत् (substantive use)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
सःhe/it
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also/even)
अनन्तेनby the infinite (one/principle)
अनन्तेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: indeed/for)
अव्यक्तेनby the unmanifest
अव्यक्तेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), तृतीया (Instrumental), एकवचन; तत्त्व-नाम (the Unmanifest)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
धार्यतेis supported/borne
धार्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√धृ धारणे (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)