Shloka 162
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
धार्यमाणं समन्तात्तु तिष्ठते यत्तु तेजसा / अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः
Transliteration
dhāryamāṇaṃ samantāttu tiṣṭhate yattu tejasā / ayoguḍanibho vāhnaḥ samantā nmaṇḍalākṛtiḥ
Translation
Ang nananatili na sinusuportahan sa lahat ng panig ng tejas—iyon ang apoy, gaya ng bolang bakal, na bilog na mandala sa paligid.
Word by Word
धार्यमाणम्being supported
धार्यमाणम्:
कर्म/विधेय (Object/predicate qualifier; context-dependent)
TypeAdjective
Rootधार्यमाण (कृदन्त; √धृ धारणे)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
तिष्ठतेstands/remains
तिष्ठते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्which
यत्:
सम्बन्ध/अनुयोगी (Relative element)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
तेजसाby/with radiance (heat, energy)
तेजसा:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
अयः-गुड-निभःresembling an iron ball/lump
अयः-गुड-निभः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअयस्/अयः (प्रातिपदिक) + गुड (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः ‘अयःगुडवत् निभः’ = like an iron-ball/jaggery-lump; (बहुपद-समास)
वाह्नःof fire
वाह्नः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
मण्डल-आकृतिःa circular form/orb-shape
मण्डल-आकृतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थः ‘मण्डलस्य आकृतिः’