Shloka 5
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
वर्षे किंपुरुषे पुण्ये वृक्षो मधुवहः शुभः / तस्य किंपुरुषाः सर्वे ऽपिबन् हि रसमुत्तमम्
Transliteration
varṣe kiṃpuruṣe puṇye vṛkṣo madhuvahaḥ śubhaḥ / tasya kiṃpuruṣāḥ sarve 'piban hi rasamuttamam
Translation
Sa banal na Kiṃpuruṣa-varṣa ay may mapalad na punong tinatawag na Madhuvaha. Ang lahat ng kiṃpuruṣa roon ay umiinom ng pinakadakilang katas nito.
Word by Word
varṣein the varṣa (land)
varṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
kiṃpuruṣein Kiṃpuruṣa
kiṃpuruṣe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; apposition to varṣe
puṇyeholy, meritorious
puṇye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; qualifying varṣe
vṛkṣaḥa tree
vṛkṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
madhu-vahaḥbearing honey
madhu-vahaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhu + vaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘honey-bearing’ qualifying vṛkṣaḥ
śubhaḥauspicious, beautiful
śubhaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying vṛkṣaḥ
tasyaof that (land/tree)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन; genitive of relation
kiṃpuruṣāḥthe Kiṃpuruṣas (people)
kiṃpuruṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying kiṃpuruṣāḥ
apibandrank
apiban:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (पा धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; parasmaipada
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic/causal particle
rasamjuice, essence
rasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
uttamamexcellent, best
uttamam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying rasam