Shloka 138
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
उन्मादको ऽनुग्रहकृद्रुद्रो वत्सर उच्यते / सूर्य्यश्च चन्द्रमाश्चाग्निर्वायू रुद्रस्तथैव च
Transliteration
unmādako 'nugrahakṛdrudro vatsara ucyate / sūryyaśca candramāścāgnirvāyū rudrastathaiva ca
Translation
Si Rudra na nagpapayanig at nagbibigay-biyaya ay tinatawag na Vatsara; ang araw, buwan, apoy, at hangin—gayundin, sila’y Rudra rin.
Word by Word
उन्मादकःcauser of frenzy
उन्मादकः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootउन्मादक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अनुग्रहकृत्doer of grace
अनुग्रहकृत्:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक) + कृद्/कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः “अनुग्रहं करोति”
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वत्सरःyear
वत्सरः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive) — “is called/said”
सूर्यःSun
सूर्यः:
समुच्चितकर्ता (समुच्चय/Co-listed subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
चन्द्रमाःMoon
चन्द्रमाः:
समुच्चितकर्ता (Co-listed subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
अग्निःFire
अग्निः:
समुच्चितकर्ता (Co-listed subject)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वायुःWind
वायुः:
समुच्चितकर्ता (Co-listed subject)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
समुच्चितकर्ता (Co-listed subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: likewise)
एवindeed
एव:
निपात (Emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (particle: indeed/just)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)