Adhyaya 64
Anushanga PadaAdhyaya 6424 Verses

Adhyaya 64

इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनम् (Ikṣvāku Lineage Proclamation; Nimi–Mithilā/Videha Genealogy)

Ang adhyāya na ito ay inihaharap bilang pagbigkas ni Sūta, na naglalaman ng maikling talaan ng vaṃśa na nakakabit sa agos ng Ikṣvāku sa pamamagitan ni Nimi. Nagsisimula ito sa pormal na pamagat na tila kolopon, «Ikṣvākuvaṃśakīrtana», at saka sinusundan ng pagkakasunod ng lahi. Inilarawan si Nimi bilang matuwid at kagalang-galang; pagkatapos ay may mahalagang paliwanag sa pinagmulan: dahil sa sumpa ni Vasiṣṭha, si Nimi ay naging «Videha», na nag-uugnay sa pangyayaring moral-espirituwal at sa pangalang dinastiko/etniko. Mula kay Nimi ay lumitaw si Mithi, na inilalarawan ang pinagmulan sa pamamagitan ng motibong “pagkakaskas/paglikha” sa gubat; ang pangalang Mithi ay naging pangalang-lugar na Mithilā, at ang titulong Janaka ay ikinabit sa linyang ito (kabilang ang Sīraddhvaja bilang kilalang kawit patungo sa salaysay ni Sītā). Pagkaraan, inililista ang sunod-sunod na angkan bilang indeks para sa mga susunod na pagtukoy sa Purāṇa at Itihāsa: Udāvasu → Nandivardhana → Suketu → Devarāta → Bṛhaduktha → Mahāvīrya → Sudhṛti → Dhṛṣṭaketu → Haryaśva → Maru → Pratiṃbaka → Kīrtiratha → Devamīḍha → Vibudha → Mahādhṛti → Kīrtirāta → Mahāroma → Svarṇaromā → Hrasvaromā → Sariddhvaja.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धात पादे भार्गवचरिते इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः // ६३// सूत उवाच अनुजस्य विकुक्षेस्तु निमेर्वंशं निबोघत / यो ऽसौ निवेशयामास पुरं देवपुरोपमम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda ng Bhārgava-carita, naroon ang ika-63 kabanata na tinatawag na “Pagpupuri sa angkan ni Ikṣvāku.” Wika ni Sūta: pakinggan ninyo ang lahi ni Nimi, ang nakababatang kapatid ni Vikukṣi; siya ang nagtatag ng isang lungsod na tulad ng bayan ng mga deva.

Verse 2

जयन्तमिति विख्यातं गौतमस्याश्रमान्तिकम् / यस्यान्ववाये जज्ञे वै जनको नृपसत्तमः

Malapit sa āśrama ni Gautama ay ang pook na tanyag na tinatawag na Jayanta; sa angkang iyon isinilang si Janaka, ang pinakamainam sa mga hari.

Verse 3

निमिर्नाम सुधर्मात्मा सर्वसत्त्वनमस्कृतः / आसीत्पुत्रो महाराज चैक्ष्वाकोर्भूरितेजसः

O Mahārāja, si Nimi na may pusong matuwid at iginagalang ng lahat ng nilalang ay anak ni Ikṣvāku na hitik sa dakilang ningning.

Verse 4

स शापेन वसिष्ठस्यविदेहः समपद्यत / तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनितः पर्वभिस्त्रिभिः

Dahil sa sumpa ni Vasiṣṭha, siya’y naging ‘Videha’; at isinilang ang kanyang anak na nagngangalang Mithi, na sinasabing naluwal sa pamamagitan ng tatlong parva.

Verse 5

अरण्यां मथ्यमानाया प्रादुर्भूतो महायशाः / नाम्ना मिथिरिति ख्यातो जननाज्जनको ऽभवत्

Mula sa lupang hinahalo sa gubat ay lumitaw ang isang dakilang tanyag; siya’y nakilala sa pangalang ‘Mithi’, at dahil sa pagsilang ay tinawag na ‘Janaka’.

Verse 6

मिथिर्नाम महावीर्यो येनासौ मिथिलाभवत् / राजासौ नाम जनको जनकाच्चा प्युदावसुः

Ang makapangyarihang si ‘Mithi’ ang dahilan kung bakit tinawag ang lupain na ‘Mithila’; ang haring iyon ay kilala bilang ‘Janaka’, at mula kay Janaka ay isinilang si ‘Udavasu’.

Verse 7

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो ऽसौ नन्दिवर्द्धनः / नन्दिवर्धनतः शूरः सुकेतुर्नाम धार्मिकः

Mula kay Udavasu ay isinilang ang matuwid na si Nandivardhana; at mula kay Nandivardhana ay isinilang ang magiting at maka-Dharma na si ‘Suketu’.

Verse 8

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः / देवरातस्य धर्मात्मा बृहदुक्थ इति श्रुतः

Mula kay Suketu ay isinilang din si Devarata, matuwid at makapangyarihan; at ang maka-Dharma na anak ni Devarata ay kilala bilang ‘Brihaduktha’.

Verse 9

बृहदुक्थस्य तनयो महावीर्यः प्रतापवान् / महावीर्यस्य धृतिमान् सुधृति स्तस्य चात्मजः

Ang anak ni Brihaduktha ay si Mahavirya, makapangyarihan at marangal; at ang matatag na anak ni Mahavirya ay si ‘Sudhriti’.

Verse 10

सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः परन्तपः / धृष्टकेतुसुतश्चापि हर्यश्वो नाम विश्रुतः

Mula kay Sudhṛti ay isinilang si Dhṛṣṭaketu, ang banal sa dharma at manlulupig sa kaaway. Ang anak ni Dhṛṣṭaketu ay tanyag din sa pangalang Haryaśva.

Verse 11

हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतिंबकः / प्रतिंबकस्य धर्मात्मा राजा कीर्त्तिरथः स्मृतः

Ang anak ni Haryaśva ay si Maru; ang anak ni Maru ay si Pratiṃbaka. Ang anak na maka-dharma ni Pratiṃbaka ay inaalala bilang haring Kīrttiratha.

Verse 12

पुत्रः कीर्त्तिरथस्यापि देवमीढ इति श्रुतः / देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महाधृतिः

Ang anak ni Kīrttiratha ay kilala bilang Devamīḍha. Ang anak ni Devamīḍha ay si Vibudha, at ang anak ni Vibudha ay si Mahādhṛti.

Verse 13

महाधृतिसुतो राजा कीर्त्तिरातः प्रतापवान् / कीर्तिरातात्मजो विद्वान् महारोमेति विश्रुतः

Ang anak ni Mahādhṛti ay ang makapangyarihang haring Kīrttirāta. Ang anak na marunong ni Kīrttirāta ay tanyag sa pangalang Mahāroma.

Verse 14

महारोम्णस्तु विख्यातः स्वर्णरोमा व्यजायत / स्वर्णरोमात्मजश्चापि ह्रस्वरोमाभवन्नृपः

Mula kay Mahāroma ay isinilang ang tanyag na Svarṇaromā. Ang anak ni Svarṇaromā ay naging haring tinawag na Hrasvaromā.

Verse 15

ह्रस्वरोमान्मजो विद्वान् सरिद्ध्वज इति श्रुतः / उद्भिन्ना कर्षता येन सीता राज्ञा यशस्विनी

Si Hrasvaroman, ang marunong na anak ni Janaka, ay nakilala bilang Sariddhvaja. Nang ang marangal na hari ay nag-aararo, nabiyak ang lupa at lumitaw si Sita.

Verse 16

रामस्य महिधी साध्वी सुव्रता नियतव्रता / वैशंपायन उवाच कथं सीता समुत्पन्न कृष्यमाण यशस्विनी

Si Mahidhi, banal na asawa ni Rama, isang sadhvi na may mabuting panata at mahigpit na disiplina. Wika ni Vaishampayana: paano lumitaw ang marangal na Sita habang inaararo ang lupa?

Verse 17

किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः

Bakit inararo ng hari ang bukiring yaon kung saan (si Sita) lumitaw? Sabi ni Suta: sa Aśvamedha ng dakilang banal, inaararo ang Agnikshetra.

Verse 18

विधिना सुप्रयत्नेन तस्मात्सा तु समुत्थिता / सीरध्वजानुजातस्तु भानुमान्नाम मैथिलः

Ayon sa wastong ritwal at sa malaking pagsisikap, doon mismo lumitaw si (Sita). At pagkaraan ni Siradhvaja, sa Mithila ay isinilang ang haring nagngangalang Bhanuman.

Verse 19

भ्राता कुशध्वजस्तस्य स काश्यधिपतिर्नृपः / तस्य भानुमतः पुत्रः प्रद्युम्नश्च पतापवान्

Ang kanyang kapatid ay si Kushadhvaja, ang haring namumuno sa Kashi. Ang anak ni Bhanuman na makapangyarihan ay si Pradyumna.

Verse 20

मुनिस्तस्य सुतश्चापि तस्मादूर्जवहः स्मृतः / ऊर्जवहात्सनद्वाजः शकुनिस्तस्य चात्मजः

Ang anak niya ay si Muni, at mula sa kanya ay naalaala si Urjavaha. Mula kay Urjavaha isinilang si Sanadvaja, at ang anak niya ay si Sakuni.

Verse 21

स्वागतः शकुनेः पुत्रः सुवर्चास्तत्सुतः स्मृतः / सुतोपस्तस्य दायादः सुश्रुतस्तस्य चात्मजः

Ang anak ni Sakuni ay si Svagata, at ang anak niya ay kilala bilang Suvarca. Ang tagapagmana ni Suvarca ay si Sutopa, at ang anak niya ay si Susruta.

Verse 22

सुश्रुतस्य जयः पुत्रो जयस्य विजयः सुतः / विजयस्य क्रतुः पुत्र- क्रतोश्च सुनयः स्मतः

Ang anak ni Susruta ay si Jaya; ang anak ni Jaya ay si Vijaya. Ang anak ni Vijaya ay si Kratu; at ang anak ni Kratu ay si Sunaya.

Verse 23

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्यात्मजो धृतिः / धृतेस्तु बहुलाश्वो ऽभूद्बहुलाश्वसुतः कृतिः

Mula kay Sunaya ay isinilang si Vitahavya; ang anak ni Vitahavya ay si Dhrti. Mula kay Dhrti ay isinilang si Bahulasva; at ang anak ni Bahulasva ay si Krti.

Verse 24

तस्मिन्संतिष्ठते वंशो चनकानां महात्मनाम् / इत्येते मैथिलाः प्रोक्ताः सोमस्यापि निबोधत

Sa angkang ito nananatili ang lahi ng mga dakilang Janaka. Sila ang tinawag na mga Maithila; ngayon ay unawain din ang tungkol kay Soma.

Frequently Asked Questions

A Nimi-centered branch associated with the Ikṣvāku stream is listed: Nimi (becoming Videha) → Mithi (eponym of Mithilā) → Janaka-line continuity, followed by a sequential chain of Mithilā kings culminating (in the sampled verses) with Sariddhvaja/Sīraddhvaja.

The text attributes the epithet to Vasiṣṭha’s curse: Nimi becomes “Videha,” and the dynastic/territorial identity of Videha is thereby grounded in a narrative of ascetic authority and karmic consequence.

By naming Sariddhvaja/Sīraddhvaja and referencing Sītā’s emergence while ploughing, the chapter provides a genealogical anchor for the Mithilā–Janaka tradition that later Itihāsa narratives (notably the Rāmāyaṇa) elaborate.