Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 16
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
बुधेनोत्तरमासाद्य मैथुनायोपमन्त्रिता / सोमपुत्राद्बुधाच्चास्यामैलो जज्ञे पुरूखाः
Transliteration
budhenottaramāsādya maithunāyopamantritā / somaputrādbudhāccāsyāmailo jajñe purūkhāḥ
Translation
Nang marating niya si Budha sa hilagang panig, siya’y inanyayahan sa pagsasama. Mula kay Budha, anak ni Soma, isinilang sa kanya si Purūrava na tinawag na Aila.
Word by Word
बुधेनby Budha
बुधेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
उत्तरम्the northern (region/direction)
उत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन; दिशावाचक/स्थानवाचक
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having reached/approached’
मैथुनायfor union/intercourse
मैथुनाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/Dative), एकवचन
उपमन्त्रिता(she) was invited/solicited
उपमन्त्रिता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउप√मन्त्र् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः ‘having been urged/invited’
सोमपुत्रात्from Soma’s son
सोमपुत्रात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootसोम + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘सोमस्य पुत्रः’; पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन
बुधात्from Budha
बुधात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अस्याम्in her
अस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन
ऐलःAila (Purūravas)
ऐलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऐल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Nominative), एकवचन
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुरूखाःPurūkhas (name/epithet)
पुरूखाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरूख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Nominative), बहुवचन; (पाठभेद/अर्थ: ‘पुरूरवाः’ इति)