Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्त मध्यमभागे तृतीय उपाद्धातपादे ऽष्टपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५८// बृहस्पतिरुवाच ऋषयस्त्वेव मुक्तास्तु परं हर्षमुपागताः / परं शुश्रूषया भूयः पप्रच्छुस्तदनन्तरम्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokta madhyamabhāge tṛtīya upāddhātapāde 'ṣṭapañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 58// bṛhaspatiruvāca ṛṣayastveva muktāstu paraṃ harṣamupāgatāḥ / paraṃ śuśrūṣayā bhūyaḥ papracchustadanantaram
Translation
Sa ganito, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong pāda, natapos ang Kabanata 58. Wika ni Bṛhaspati: ang mga ṛṣi, nang mapalaya, ay napuspos ng dakilang galak; at sa pagnanais na makinig pa, sila’y muling nagtanong pagkaraan nito.
Word by Word
इतिthus
इति:
Vakya-parisamapti (वाक्यपरिसमाप्ति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/closure particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the venerable Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महत् पुराणम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायु + प्रोक्त (प्रातिपदिक; प्रोक्त = क्त-कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया-तत्पुरुष: वायुना प्रोक्तम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (महापुराणे विशेषण)
मध्यमभागेin the middle section
मध्यमभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम + भाग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (मध्यमः भागः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक विशेषण, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (पादे विशेषण)
उपाद्धातपादेin the Upāddhāta pāda (sub-division)
उपाद्धातपादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपाद्धात + पाद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: उपाद्धातस्य पादः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अष्टपञ्चशत्तमःfifty-eighth
अष्टपञ्चशत्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट + पञ्चाशत् + तम (प्रातिपदिक)
Formद्विगु/संख्यासमासाधारित क्रमवाचक (58th), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (अध्यायः विशेषण)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक निपात (emphatic particle: just/indeed)
मुक्ताःfreed
मुक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘released/freed’
तुand/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
परम्great, supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (हर्षम् विशेषयति)
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपागताःattained, reached
उपागताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि—‘having attained/come to’
परम्great
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (शुश्रूषाम् विशेषयति)
शुश्रूषयाwith eagerness to listen/service
शुश्रूषया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशुश्रूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
भूयःagain, further
भूयः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरर्थक क्रियाविशेषण (adverb: again/further)
पप्रच्छुःasked
पप्रच्छुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + प्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनन्तरम्thereafter
अनन्तरम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्—‘after that/thereafter’