Shloka 69
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
जगाम परमामार्त्तिं सह्यः सद्यस्तदाश्रयः / आकर्णाकृष्टकोदण्डं दृष्ट्वा रामं पयोनिधिः
Transliteration
jagāma paramāmārttiṃ sahyaḥ sadyastadāśrayaḥ / ākarṇākṛṣṭakodaṇḍaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ payonidhiḥ
Translation
Ang karagatang sumasandig sa Sahya, nang makita si Śrī Rāma na hinila ang busog na Kodanda hanggang tainga, ay agad nalugmok sa matinding pangamba.
Word by Word
जगामwent; reached
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
परमाम्supreme; extreme
परमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (accusative, 2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifier)
आर्त्तिम्distress; anguish
आर्त्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सह्यःSahya (mountain)
सह्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st case), एकवचन; पर्वतनाम (proper noun: Sahya mountain)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आश्रयःrefuge; one who has taken refuge
आश्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तदा’ इत्यस्य विशेष्यभावेन (appositional/descriptor)
आकर्णाकृष्टकोदण्डम्(him) whose bow was drawn up to the ear
आकर्णाकृष्टकोदण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआकर्ण (प्रातिपदिक) + आकृष्ट (कृदन्त; √कृष् धातु) + कोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया, एकवचन; समासः—आकर्णम् यावत् आकृष्टः कोदण्डः यस्य (up-to-the-ear drawn bow)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having seen’
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पयोनिधिःthe ocean
पयोनिधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पयसां निधिः (repository of waters)