Shloka 56
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
तस्यालक्ष्यत चक्रम्य हरेरिव च मण्डलम् / स्फुरत्क्रोधानलज्वालापरीतस्यातिरौद्रताम्
Transliteration
tasyālakṣyata cakramya hareriva ca maṇḍalam / sphuratkrodhānalajvālāparītasyātiraudratām
Translation
Sa paligid niya’y lumitaw ang isang bilog na parang mandala ng chakra ni Hari. Nahahayag ang sukdulang bagsik, na napalilibutan ng nagliliyab na apoy ng poot.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अलक्ष्यतwas seen, appeared
अलक्ष्यत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; अलक्ष्यत = 'was seen/appeared' (passive sense)
चक्रम्यwhirling, in a circular motion
चक्रम्य:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootचक्रम् (अव्यय/गत्यर्थक)
Formअव्यय (gerund-like adverb), अर्थ: 'in a circling manner/whirling'
हरेःof Hari (Vishnu)
हरेः:
उपमान-सम्बन्ध (genitive with iva)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
इवlike
इव:
उपमानसूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मण्डलम्disk, circle
मण्डलम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्फुरत्क्रोधानलज्वालापरीतस्यof (him) surrounded by flashing flames of the fire of anger
स्फुरत्क्रोधानलज्वालापरीतस्य:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootस्फुरत्-क्रोध-अनल-ज्वाला-परित (प्रातिपदिक; components: स्फुरत् + क्रोध + अनल + ज्वाला + परित)
Formषष्ठी, एकवचन; head: परीत (क्त/PPP from परि+इ) used adjectivally; whole as genitive qualifier
अतिरौद्रताम्extreme ferocity
अतिरौद्रताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअति-रौद्रता (प्रातिपदिक; components: अति + रौद्रता)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन