Shloka 10
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
यत्र सर्वे तपस्तप्त्वा मुनयः संशितव्रताः / निर्वाणं परमं प्राप्ताः पुनरावृत्तिवर्जितम्
Transliteration
yatra sarve tapastaptvā munayaḥ saṃśitavratāḥ / nirvāṇaṃ paramaṃ prāptāḥ punarāvṛttivarjitam
Translation
Doon, ang mga muni na matatag sa panata ay nagsagawa ng tapas at nakamtan ang sukdulang nirvana, na walang pagbabalik (muling pagsilang).
Word by Word
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-देशवाचक (relative locative adverb: where)
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण—मुनयः इति
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (object of gerund action)
taptvāhaving practiced (austerity)
taptvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√tap (तप् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘तप्त्वा’ = having performed austerity
munayaḥsages
munayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
saṃśita-vratāḥof firm vows
saṃśita-vratāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃśita (कृदन्त-प्रातिपदिक; sam-√śā/√śi ‘to sharpen/discipline’) + vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिसमास: संशितं व्रतं येषां ते (those whose vows are well-disciplined/firm)
nirvāṇamnirvāṇa/liberation
nirvāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnirvāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
paramamsupreme
paramam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—निर्वाणम् इति
prāptāḥattained
prāptāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√āp (आप् धातु) + prāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियापदवत्—‘प्राप्तवन्तः’
punar-āvṛtti-varjitamfree from return (rebirth)
punar-āvṛtti-varjitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpunar (अव्यय) + āvṛtti (प्रातिपदिक) + varjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vṛj/√varj)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमास: पुनरावृत्तिः यस्मात् वर्जिता तत् (devoid of return/recurrence)