Adhyaya 55
Anushanga PadaAdhyaya 5527 Verses

Adhyaya 55

यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम् (Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath)

Sa Anushanga Pada, Adhyaya 55, inilalarawan ang isang rājasattama (dakilang hari) na nagsasagawa ng yajña nang ayon sa wastong tuntunin, kasama ang mga ṛtvik at sadasya na tinawag na vedapāraga (dalubhasa sa Veda). Ganap ang vedi (altar), mga sisidlan, at ang pamamaraang ayon sa śāstra, bilang huwaran ng kaayusang ritwal na Vediko. Pagkaraang matapos ang mga bahagi ng handog nang sunod-sunod, ipinagkaloob ng hari ang dakṣiṇā (bayad/kaloob) sa mga tagapagpaganap at nagbigay pa ng yaman sa mga Brahmin at sa mga humihiling, lampas sa inaasahan; saka siya nagpatirapa sa matatanda upang humingi ng kapatawaran at pagpapala. Sumunod ang prusisyong pampubliko na may sūta, māgadha, vandin, tugtugin, payong, pamaypay, at palamuting-lungsod, patungo sa Ilog Sarayū para sa avabhṛtha-snāna (paliligo matapos ang sakripisyo). Nagbalik ang hari sa lungsod sa gitna ng pagbigkas ng Veda at masuwerteng musika, ipinapakita na ang pagwawakas ng ritwal, pamamahagi ng kaloob, at papuring-bayan ay tanda ng dharma at pagiging lehitimo ng pamumuno.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे कपिलाश्रमस्थाश्वानयनं नाम चतुष्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५४// äः अभिनन्द्याशिषात्यर्थं लालयन्प्रशशंस ह

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ika-55 kabanata na tinatawag na “Pagdadala ng Kabayo mula sa Āśrama ni Kapila.” Pagkaraan, binati niya ito, nagkaloob ng saganang pagpapala, inaliw nang may pag-ibig, at pinuri.

Verse 2

अथ ऋत्विक्सदस्यैश्च सहितो राजसत्तमः / उपाक्रमत तं यज्ञे विधिवद्वेदपारगैः

Pagkatapos, ang pinakadakilang hari, kasama ang mga ritvik at mga kasapi ng kapulungan, ay sinimulan ang yajña ayon sa wastong tuntunin sa pangunguna ng mga dalubhasa sa Veda.

Verse 3

ततः प्रववृते यज्ञः सर्वसंपद्गुणान्वितः / सम्यगौर्ववसिष्ठाद्यैर्मुनिभिः संप्रवर्त्तितः

Pagkaraan, nagsimula ang yajña na puspos ng lahat ng kasaganaan at kabutihang-loob; pinangunahan ito nang wasto ng mga muni gaya nina Aurva at Vasiṣṭha.

Verse 4

हिरण्मयमयी वेदिः पात्राण्युच्चावचानि च / सुसमृद्धं यथाशास्त्रं यज्ञे सर्वं बभूव ह

May gintong vedi (altar) at sari-saring sisidlan na mataas at mababa; sa yajña, ang lahat ay masaganang naihanda ayon sa śāstra.

Verse 5

एवं प्रवर्त्तितं यज्ञमृत्विजः सर्व एव ते / क्रमात्समापयामासुर्यजमानपुरस्सराः

Sa gayon, ang yajña na nasimulan ay tinapos nang sunod-sunod ng lahat ng ṛtvij, na ang yajamāna ang nangunguna.

Verse 6

समापयित्वा तं यज्ञं राजा विधिविदां वरः / यथावद्दक्षिणां चैव ऋत्विजां प्रददौ तदा

Matapos ganapin ang yajña, ang hari—na pinakadakila sa mga nakaaalam ng ritwal—ay nagkaloob noon ng nararapat na dakṣiṇā sa mga ṛtvij.

Verse 7

अथ ऋत्विक्सदस्यानां ब्राह्मणानां तथार्थिनाम् / तत्काङ्क्षितादभ्यधिकं प्रददौ वसु सर्वशः

Pagkatapos, sa mga ṛtvij, mga kasapi ng kapulungan, mga brāhmaṇa, at mga humihingi, nagkaloob siya ng lahat ng uri ng yaman—higit pa sa kanilang ninanais.

Verse 8

एवं संतर्प्य विप्रादीन्दक्षिणाभिर्यथाक्रमम् / क्षमापयामास गुरून्सदस्यान्प्रणिपत्य च

Sa gayon, matapos niyang busugin ang mga brahmana at iba pa sa mga daksina ayon sa kaayusan, siya’y nagpatirapa at humingi ng kapatawaran sa mga guro at kasapi ng kapulungan.

Verse 9

ब्राह्मणाद्यैस्ततो वर्णैरृत्विग्भिश्च समन्वितः / वारकीयाकदंबैश्च सूतमागधवन्दिभिः

Pagkaraan, siya’y kasama ng mga brahmana at iba pang varna, ng mga ritvij, ng mga pangkat na vārakīya, at napapaligiran ng mga sūta, māgadha, at mga tagapuri (vandi).

Verse 10

अन्वीयमानः सस्त्रीकः श्वेतच्छत्रविराजितः / दोधूयमानचमरो वालव्यजनराजितः

Siya’y sinusundan kasama ang kanyang kabiyak; nagniningning sa ilalim ng puting payong, at pinalalamutian ng umiindayog na chamara at mga pamaypay na buntot (vālavyajana).

Verse 11

नानावादित्रनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः / स गत्वा सरयूतीरं यथाशाश्त्रं यथाविधि

Sa lakas ng ugong ng sari-saring tugtugin ay tila nabingi ang mga dako; kaya siya’y nagtungo sa pampang ng Sarayū ayon sa śāstra at sa wastong ritwal.

Verse 12

चकारावभृथस्नानं मुदितः सहबन्धुभिः / एवं स्नात्वा सपत्नीकः सुहृद्भिर्ब्राह्मणैः सह

Masaya niyang isinagawa ang avabhṛtha-snāna kasama ang mga kamag-anak; matapos ang gayong pagligo, siya’y kasama ang kabiyak, mga kaibigan, at mga brahmana.

Verse 13

वीणावेणुमृदङ्गादिनानावादित्रनिःस्वनैः / मङ्गल्यैर्वेदघोषैश्च सह विप्रजनेरितैः

Kasama ang alingawngaw ng sari-saring tugtugin—vina, plawta, mridanga at iba pa—at ang mapalad na pagbigkas ng mga himno ng Veda na iniaawit ng mga brahmana.

Verse 14

संस्तूयमानः परितः सूतमागधबन्दिभिः / प्रविवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनायुतम्

Habang pinupuri sa paligid ng mga sūta, māgadha at mga tagapuri, pumasok siya sa marikit na lungsod na hitik sa masaya at masaganang mamamayan.

Verse 15

श्वेतव्यजन सच्छत्रपताकाध्वजमालिनीम् / सिक्तसंमृष्टभूभागापणशोभासमन्विताम्

Ang lungsod ay napalamutian ng mapuputing pamaypay, maririkit na payong-seremonya, mga bandila at hanay ng watawat; ang lupa’y binasâ at nilinis, at pinaganda ng ningning ng mga pamilihan.

Verse 16

कैलासाद्रिप्रकाशाभिरुज्ज्वलां सौधपङ्क्तिभिः / स तत्रागरुधूपोत्थगन्धामोदितदिङ्मुखम्

Nagniningning ang lungsod sa hanay ng mga palasyong kumikislap na tila Bundok Kailāsa; at ang halimuyak ng insensong agaru ay nagpasaya sa lahat ng dako.

Verse 17

विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः / लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः

Paulit-ulit na nagbubuhos ang mga babae ng lungsod ng “lāja” (binusang palay) sa paligid niya; at ang mga mamamayan ay tumitingin sa kanya nang may galak.

Verse 18

उपदाभिरनेकाभिस्तत्रतत्र वणिग्जनैः / संभाव्यमानः शनकैर्जगम स्वपुरं प्रति

Siya, na pinararangalan ng mga mangangalakal sa iba’t ibang dako sa pamamagitan ng maraming handog, ay dahan-dahang naglakbay patungo sa sariling lungsod.

Verse 19

स प्रविश्य गृहं रम्यं सर्वमण्डलमण्डितम् / सम्यक्संभावयामास सुहृदो ब्राह्मणानपि

Pumasok siya sa marikit na tahanang pinalamutian ng mga mandala, at buong galang na tinanggap ang mga kaibigan at maging ang mga Brahmin.

Verse 20

संसेव्यमानश्च तदा नानादेशेश्वरैर्नृपैः / सभायां राजशार्दूलो रेमे शक्र इवापरः

Noon, habang pinaglilingkuran ng mga haring pinuno ng iba’t ibang lupain, ang hari—tulad ng tigre sa mga hari—ay nagalak sa bulwagan na wari’y isa pang Indra.

Verse 21

एवं सुहृद्भिः सहितः पूरयित्वा मनोरथम् / सगरः सह भार्याभ्यां रेमे नृपवरोत्तमः

Sa gayon, kasama ang mga kaibigan at natupad ang ninanais ng puso, si Sagara—pinakamainam sa mga hari—ay namuhay sa ligaya kasama ang dalawa niyang reyna.

Verse 22

अंशुमन्तं ततः पौत्रं मुदा विनयशालिनम् / वसिष्ठानुमते राजा यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत्

Pagkaraan, sa pagsang-ayon ni Vasiṣṭha, masayang isinagawa ng hari ang pag-aabhiseka sa apo niyang si Aṃśumān, na mapagpakumbaba, bilang yuvaraja o tagapagmana sa trono.

Verse 23

पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि / स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः

Sa mga taga-lungsod at taga-nayon, sa mga kamag-anak at mga kaibigang tapat, ang haring iyon ay naging labis na minamahal dahil sa kanyang mararangal na katangian.

Verse 24

प्रजास्तमन्वरज्यन्त बालमप्यमितौजसम् / नवं च शुक्लपक्षादौशीतांशुमचिरोदितम्

Sinundan at minahal ng mga tao maging ang batang may di-masukat na ningning, gaya ng bagong sibol na buwan sa simula ng maliwanag na kalahati.

Verse 25

स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः / भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्

Ang marangal na hari, kasama siya at ang matatapang na anak, ay namuhay nang matagal na masaya kasama ang dalawang asawang angkop sa kanya.

Verse 26

युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः / पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्

Bagaman bata pa, ang haring-leon ay tila mismong isa pang anyo ng Dharma; iningatan niya ang daigdig na may bundok, gubat, at kagubatan.

Verse 27

एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः / पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष

Sa gayon, ang panginoon ng Hilagang Kosala sa Yamanavapura, hiyas sa korona ng angkang Mahā-nahima-dīdhiti, na kaaya-aya sa puso ng lahat gaya ng kabilugan ng buwan, ay nagalak nang lubos kasama ang buong mamamayan.

Frequently Asked Questions

In the provided verses, the emphasis is not a Vamsha catalogue but a ritual closure sequence (yajña → dakṣiṇā → avabhṛtha). Any lineage data would likely be contextual or in adjacent chapters rather than explicitly enumerated in this excerpt.

The chapter stresses vedapāragā officiants, a properly prepared vedi and vessels (pātrāṇi), orderly completion (kramāt samāpanam), prescribed dakṣiṇā to ṛtviks/sadasyas, and the avabhṛtha-snāna—together forming the canonical closure and validation of the sacrifice.

Sarayū anchors the rite in sacred geography, while the procession with bards, Vedic chants, and civic decoration externalizes ritual success into public order—encoding how dharma is made visible and politically operative after the sacrificial act.