Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४१// वसिष्ठ उवाच एवं संभ्रामितो रामो गणाधीशेन भूपते / हर्षशोकसमाविष्टो विचिन्त्यात्मपराभवम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong Upoddhāta-pāda, sa Bhārgava-carita, ang ika-41 kabanata. Sinabi ni Vasiṣṭha: “O hari, si Rāma na ginulo ng Gaṇādhiśa nang ganito, nabalot ng galak at dalamhati, at pinag-isipan ang sariling pagkatalo.”

Verse 2

गणेशं चाभितो वीक्ष्य निर्विकारमवस्थितम् / क्रोधाविष्टो भृशं भूत्वा प्राक्षिपत्स्वपरश्वधम्

Tiningnan niya si Gaṇeśa sa paligid at nakita niyang nananatiling di-nagbabago; kaya sa matinding galit, inihagis niya ang sarili niyang paraśvadha (palakol).

Verse 3

गणेशस्त्वभिवीक्ष्याथ पित्रा दत्तं परश्वधम् / अमोघं कर्त्तुकामस्तु वामे तं दशने ऽग्रहीत्

Pagkatapos, nakita ni Gaṇeśa at tinanggap ang paraśvadha na ibinigay ng ama; upang maging hindi pumapalya, sinunggaban niya ito sa kaliwa gamit ang kanyang pangil.

Verse 4

स तु दन्तः कुठारेण विच्छिन्नो भूतले ऽपतत् / भुवि शोणितसंदिग्धो वज्राहत इवाचलः

Ang pangil na iyon, na pinutol ng palakol, ay nahulog sa lupa. Nabalot ng dugo, ito ay mukhang isang bundok na tinamaan ng kidlat.

Verse 5

दन्तपातेन विद्वस्ता साब्धिद्वीपधरा धरा / चकंपे पृथिवीपाल लोकास्त्रासमुपागताः

Sa pagbagsak ng pangil, ang lupang may hawak ng mga karagatan at isla ay nayanig. O Hari, ang mundo ay nanginig at ang mga tao ay natakot.

Verse 6

हाहाकारो महानासी द्देवानां दिवि पश्यताम् / कार्त्तिकेयादयस्तत्र चुक्रुशुर्भृशमातुराः

Nagkaroon ng malaking iyakan at pagtangis sa mga diyos na nanonood mula sa langit. Si Karttikeya at ang iba pa ay sumigaw sa matinding hapis.

Verse 7

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दन्तपातध्वनिं तथा / पार्वतीशङ्करौ तत्र समाजग्मतुरीश्वरौ

Pagkatapos, nang marinig ang kaguluhan at ang tunog ng pagbagsak ng pangil, sina Parvati at Shankara ay dumating doon.

Verse 8

हेरम्बं पुरतो दृष्ट्वा वक्रतुण्डैकदन्तिनम् / पप्रच्छ स्कन्दं पार्वती किमेतदिति कारणम्

Nang makita si Heramba (Ganesha) sa harap nila na may nakakurba na nguso at iisang pangil, tinanong ni Parvati si Skanda, 'Ano ang dahilan nito?'

Verse 9

स तु पृष्टस्तदा मात्रा सेनानीः सर्वमादितः / वृत्तान्तं कथयामास मात्रे रामस्य शृण्वतः

Nang tanungin ng kanyang ina, isinalaysay ng Heneral (Kartikeya) ang buong pangyayari mula sa simula sa kanyang ina, habang nakikinig si Rama.

Verse 10

सा श्रुत्वोदन्तमखिलं जगतां जननी नृप / उवाच शङ्करं रुष्टा पार्वती प्राणनायकम्

O Hari, matapos marinig ang buong balita, ang Ina ng mga Mundo, si Parvati, ay nagalit at nagsalita kay Shankara, ang Panginoon ng kanyang buhay.

Verse 11

पार्वत्युवाच अयं ते भार्गवः शंभो शिष्यः पुत्रः समो ऽभवत् / त्वत्तोलब्ध्वा परं तेजो वर्म त्रैलोक्यजिद्विभो

Sinabi ni Parvati: O Shambhu, ang disipulong Bhargava na ito ay naging katulad ng isang anak sa iyo. Matapos makamit ang pinakamataas na kapangyarihan at baluti mula sa iyo, O Panginoon, siya ay naging mananakop ng tatlong mundo.

Verse 12

कार्त्तवीर्यार्जुनं संख्ये जितवानूर्जितं नृपम् / स्वकार्यं साधयित्वा तु प्रादात्तुभ्यं च दक्षिणाम्

Tinalo niya ang makapangyarihang Haring si Kartavirya Arjuna sa labanan. Matapos maisakatuparan ang kanyang sariling gawain, siya ay nagbigay na sa iyo ng Dakshina.

Verse 13

यत्ते सुतस्य दशन कुठारेण न्यपातयत् / अनेनैव कृतार्थस्त्वं भविष्यसि न संशयः

Na tinanggal niya ang ngipin ng iyong anak gamit ang palakol—sa pamamagitan nito ay tiyak na masisiyahan ka, walang duda.

Verse 14

त्वमिमं भार्गवं शम्भो रक्षान्तेवासिसत्तमम् / तव कार्याणि सर्वाणि साधयिष्यति सद्गुरोः

O Śambho, ingatan mo ang Bhārgava na ito, ang pinakadakilang alagad. Tutuparin niya ang lahat ng gawain mo alang-alang sa Satguru.

Verse 15

अह नैवात्र तिष्ठामि यत्त्वया विमता विभो / पुत्राभ्यां सहिता यास्ये पितुः स्वस्य निकेतनम्

O Vibhu, dahil itinakwil mo ako, hindi na ako mananatili rito. Kasama ang dalawa kong anak na lalaki, pupunta ako sa tahanan ng aking ama.

Verse 16

संतो भुजिष्यातनयं सत्कुर्वन्त्यात्मपुत्रवत् / भवता तु कृतोनैव सत्कारो वचसापि हि

Ang mga banal ay iginagalang kahit ang anak ng lingkod na parang sariling anak; ngunit ikaw, ni sa salita ay hindi man lang nagbigay-galang sa akin.

Verse 17

आत्मनस्तनयस्यास्य ततो यास्यामि दुःखिता / वसिष्ठ उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं पार्वत्या भगवान्भवः

Dahil sa anak kong ito, ako’y aalis na may dalamhati. Wika ni Vasiṣṭha: nang marinig ni Bhagavān Bhava (Śiva) ang mga salita ni Pārvatī…

Verse 18

नोवाच किञ्चिद्वचनं साधु वासाधु भूपते / सस्मार मनसा कृष्णं प्रणतक्लेशनाशनम्

O hari, wala siyang sinabi ni mabuti ni masama; sa loob ng puso’y inalala niya si Śrī Kṛṣṇa, tagapawi ng dalamhati ng mga sumasamba.

Verse 19

गोलोकनाथं गोपीशं नानानुनयकोविदम् / स्मृतमात्रो ऽथ भगवान् केशवः प्रणतार्त्तिहा / आजगाम दयासिंधुर्भक्तवश्यो ऽखिलेश्वरः

Si Golokanātha, Panginoon ng mga gopī, bihasa sa sari-saring pag-amo—sa paggunita pa lamang, dumating si Bhagavān Keśava, tagapag-alis ng dalamhati ng mga yumuyuko, dagat ng habag, masunurin sa bhakta at Panginoon ng lahat.

Verse 20

मेघश्यामो विशदवदनो रत्नकेयूरहारो विद्युद्वासा मकरसदृशे कुण्डले संदधानः / बर्हापीडं मणिगणयुतं बिभ्रदीषत्स्मितास्यो गोपीनाथो गदितसुयशाः कौस्तुभोद्भासिवक्षाः

Maitim na gaya ng ulap, maliwanag ang mukha, may pulseras at kuwintas na hiyas, kasuutang tila kidlat, at hikaw na anyong makara; may koronang balahibo ng pabo-real na may mga batong-alahas, bahagyang ngiti—si Gopīnātha, na ang mabuting pangalan ay inaawit, at ang dibdib ay kumikislap sa Kaustubha.

Verse 21

राधया सहितः श्रीमान् श्रीदाम्ना चापराजितः

Ang marangal na Siya ay kasama si Rādhā, at kasama rin si Śrīdāmā, na nagliliwanag bilang di-matatalo.

Verse 22

मुष्णंस्तेजांसि सर्वेषां स्वरुचा ज्ञानवारिधिः / अथैनमागतं दृष्ट्वा शिवः संहृष्टमानसः

Sa sariling liwanag Niya ay napapawi ang ningning ng lahat; nang makita ni Śiva ang dagat ng karunungan na dumarating, napuno ng galak ang kanyang puso.

Verse 23

प्रणिपत्य यथान्यायं पूजयामास चागतम् / प्रवेश्याभ्यन्तरे वेश्मराधया सहितं विभुम्

Si Śiva ay yumukod ayon sa nararapat, sinamba ang Panginoong dumating, at inanyayahan ang dakilang Vibhu, kasama si Rādhā, na pumasok sa loob ng tahanan.

Verse 24

रत्नसिंहासने नम्ये सदारं स न्यवेशयत् / थ तत्र गता देवी पार्वती तनयान्विता

Yumukod siya sa trono na may hiyas at inupo roon ang ginoo kasama ang kanyang asawa. Pagkaraan, dumating din doon si Diyosa Pārvatī na kasama ang kanyang mga anak.

Verse 25

ननाम चरणान्प्रभ्वोः पुत्राभ्यां सहिता मुदा / थ रामो ऽपि तत्रैव गत्वा नमितकन्धरः

Siya, kasama ang dalawang anak, ay masayang yumukod sa mga paa ng Panginoon. Pagkatapos, si Rāma man ay nagtungo roon at nagbigay-galang na nakayuko ang leeg.

Verse 26

पार्वत्याश्चरणोपान्ते पपाताकुलमानसः / सा यदा नाभ्यनन्दत्तं भार्गवं प्रणतं पुरः

Sa balisang puso, siya’y bumagsak sa tabi ng mga paa ni Pārvatī. Ngunit nang hindi tinanggap nang may galak ng Diyosa ang Bhārgava na nakaluhod sa harap,

Verse 27

तदोवाच जगन्नाथः पार्वतीं प्रीणयन्गिरा

Noon, nagsalita ang Jagannātha, pinasaya si Pārvatī sa pamamagitan ng malumanay na pananalita.

Verse 28

श्रीकृष्म उवाच अयि नगनं दिनि निन्दितचन्द्रमुखि त्वमिमं जमदग्निसुतम् / नय निजहस्तसरोजसमर्पितम्स्तकमङ्कमनन्तगुणे

Wika ni Śrī Kṛṣṇa: “O anak ng Hari ng Bundok, may mukhang nagpapahiya maging sa buwan, tanggapin mo ang anak ni Jamadagni na ito. O may walang-hanggang kabutihan, inialay niya ang kanyang ulo sa iyong mga kamay na tulad-lotus; isama mo siya sa iyong kandungan.”

Verse 29

भवभयहारिणि शंभुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुंभिगते / तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम्

O Diyosa na nag-aalis ng takot sa pag-iral, na nakikipamuhay kay Śambhu, tagapagwasak ng dungis ng kasalanan, O Kumbhigate! Lagi akong nakalugmok sa iyong mga paa; kahit makasalanan, ingatan mo ako at ipagkaloob ang biyaya.

Verse 30

श्रुणु देवि महाभागे वेदोक्तं वचनं मम / यच्छ्रुत्वा हर्षिता नूनं भविष्यसि न संशयः / विनायकस्ते तनयो महात्मा महतां महान्

O Devī na pinagpala, pakinggan ang aking salitang ayon sa Veda; pagkarinig mo nito, tiyak na matutuwa ka, walang pag-aalinlangan. Si Vināyaka ay iyong anak—dakilang kaluluwa, dakila sa mga dakila.

Verse 31

यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि

O Bhāminī, yaong hindi kailanman sinasakop ng pagnanasa, galit, pagkabalisa, at takot—siya’y binabanggit sa Veda, Smṛti, Purāṇa, at mga Saṃhitā.

Verse 32

नामान्यस्योपदिष्टानि सुपुण्यानि महात्मभिः / यानि तानि प्रवक्ष्यामि निखिलाघहराणि च

Ang mga pangalang lubhang banal na itinuro ng mga mahātmā ay naroon; yaon ang aking ipahahayag—mga pangalang nag-aalis ng lahat ng kasalanan.

Verse 33

प्रमथानां गणा ये च नानारूपा महाबलाः / तेषामीशस्त्वयं यस्माद्गणेशस्तेन कीर्त्तितः

Marami ang mga gana ng Pramatha, sari-sari ang anyo at napakalakas; sapagkat siya ang Panginoon nila, kaya siya’y pinupuri bilang ‘Gaṇeśa’.

Verse 34

भूतानि च भविष्याणि वर्त्तमानानि यानि च / ब्रह्माण्डान्यखिलान्येव यस्मिंल्लंबोदरः स तु

Ang lahat ng nagdaan, darating, at kasalukuyan, pati ang lahat ng sansinukob, ay nananahan sa Kanya—Siya ang Lambodara.

Verse 35

यः स्थिरो देवयोगेन च्छिन्नं संयोजितं पुनः / गजस्य शिरसा देवितेन प्रोक्तो गजाननः

Siya na matatag sa banal na yoga, muling nagdurugtong sa naputol; ipinahayag ng mga diyos na may ulo ng elepante—Siya ang Gajanana.

Verse 36

चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रो दर्भिणा शप्त आतुरः / अनेन विधृतो भाले भालचन्द्रस्ततः स्मृतः

Sa Caturthi, ang buwang sumikat ay nabagabag sa sumpa ni Darbhini; isinapuso sa Kanyang noo, kaya Siya’y inaalala bilang Bhālacandra.

Verse 37

शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः

Noon, sinumpa siya ng pitong muni kaya siya’y nanghina; sa pamamagitan niya, ang Jātavedā (Agni) ay nagningas, kaya siya’y tinatawag na Śūrpakarmaka.

Verse 38

पुरा देवासुरे युद्धे पूजितो दिविषद्गणैः / विघ्नं निवारयामास विघ्ननाशस्ततः स्मृतः

Noong sinaunang digmaan ng mga deva at asura, matapos sambahin ng mga deva, inalis Niya ang mga hadlang; kaya Siya’y inaalala bilang Vighnanāśa.

Verse 39

अद्यायं देवि रामेण कुठारेण निपात्य च / दशनं दैवतो भद्रे ह्येकदन्तः कृतो ऽमुना

O Diyosa, ngayon ay ibinagsak ni Rama sa pamamagitan ng palakol ang isang ngipin; kaya, O Bhadrā, ang diyos na iyon ay tinawag na ‘Ekadanta’.

Verse 40

भविष्यत्यथ पर्याये ब्रह्मणो हरवल्लभे / वक्रीभविष्यत्तुण्डत्वाद्वक्रतुण्डः स्मृतो बुधैः

O minamahal ni Hara, sa susunod na pag-ikot ni Brahmā, ang kanyang nguso ay magiging baluktot; kaya inaalala siya ng mga pantas bilang ‘Vakratunda’.

Verse 41

एवं तवास्य पुत्रस्य संति नामानि पार्वति / स्मरणात्पापहारीणि त्रिकालानुगतान्यपि

O Pārvatī, ganito karami ang mga pangalan ng iyong anak; ang pag-alaala sa mga ito’y nag-aalis ng kasalanan, kahit yaong sa tatlong panahon.

Verse 42

अस्मात्त्रयोदशीकल्पात्पूर्वस्मिन्दशमीभवे / मयास्मै तु वरो दत्तः सर्गदेवाग्रपूजने

Bago ang Kalpa na ito ng Trayodaśī, sa kapanganakang Daśamī ay ipinagkaloob ko sa kanya ang biyaya: na siya ang unang sasambahin sa mga diyos ng paglikha.

Verse 43

जातकर्मादिसंस्कारे गर्भाधानादिके ऽपि च / यात्रायां च वणिज्यादौ युद्धे देवार्चने शुभे

Sa mga saṁskāra tulad ng jātakarma, pati sa garbhādhāna at iba pa, sa paglalakbay at pangangalakal, sa digmaan, at sa mapalad na pagsamba sa mga diyos—ang pagsamba sa kanya ay nagdudulot ng kabutihan.

Verse 44

संकष्टे काम्यसिद्ध्यर्थं पूजयेद्यो गजाननम् / तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्ध्यन्त्येव न संशयः

Sa oras ng kagipitan, ang sinumang sumasamba kay Gajānana upang makamtan ang ninanais na tagumpay, tiyak na magtatagumpay sa lahat ng gawain—walang pag-aalinlangan.

Verse 45

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तं तु समाकर्ण्य कृष्णेन सुमहात्मना / पार्वती जगतां नाथा विस्मितासीच्छुभानना

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang mga salitang iyon mula kay Kṛṣṇa na dakilang kaluluwa, si Pārvatī—ginang ng mga daigdig, may mapalad na mukha—ay namangha.

Verse 46

यदा नैवोत्तरं प्रादात्पार्वती शिवसन्निधौ / तदा राधाब्रवीद्देवीं शिवरूपा सनातनी

Nang si Pārvatī ay hindi nagbigay ng anumang sagot sa harap ni Śiva, noon ay nagsalita kay Devī si Rādhā, ang walang hanggan at may anyong Śiva.

Verse 47

श्रीराधोवाच / प्रकृतिः पुरुषश्चोभावन्योन्याश्रयविग्रहौ / द्विधा भिन्नौ प्रकाशेते प्रपञ्चे ऽस्मिन् यथा तथा

Wika ni Śrī Rādhā: Ang Prakṛti at ang Puruṣa ay kapwa anyong nag-aasahan sa isa’t isa; sa sanlibutang ito, sila’y lumilitaw na magkahiwalay na dalawa, gayon nga.

Verse 48

त्वं चाहमावयोर्देवि भेदो नैवास्ति कश्चन / विष्णुस्त्वमहमेवास्मि शिवो द्विगुणतां गतः

O Devī, ikaw at ako—walang anumang pagkakaiba sa atin. Ikaw ang Viṣṇu, at ako rin ay Siya; si Śiva ay nahayag na may dalawang katangian.

Verse 49

शिवस्य हृदये विष्णुर्भवत्या रूपमास्थितः / मम रूपं समास्थाय विष्णोश्च हृदये शिवः

Sa puso ni Shiva, nananahan si Vishnu sa anyo ng Mahal na Diyosa; at sa pag-angkin ng aking anyo, nananahan si Shiva sa puso ni Vishnu.

Verse 50

एष रामो महाभागे वैष्णवः शैवतां गतः / गणेशो ऽयं शिवः साक्षाद्वैष्णवत्वं समास्थितः

O mapalad! Ang Ramang ito ay Vaishnava ngunit umabot sa diwang Shaiva; at ang Ganeshang ito—si Shiva mismo—ay nananatili sa pagka-Vaishnava.

Verse 51

एतयोरोवयोः प्रभवोश्चापि भेदो न दृश्यते / एवामुक्त्वा तु सा राधा क्रोडे कृत्वा गजाननम्

Sa dalawang Panginoong may banal na kalikasan na ito, walang nakikitang pagkakaiba. Pagkasabi nito, kinandong ni Radha si Gajanana.

Verse 52

मूर्ध्न्युपाघ्राय पस्पर्श स्वहस्तेन कपोलके / स्पृष्टमात्रे कपोले तु क्षतं पूर्त्तिमुदागतम्

Inamoy niya ang tuktok ng ulo at hinaplos ng sariling kamay ang pisngi; sa paghipo pa lamang sa pisngi, ang sugat ay gumaling nang ganap.

Verse 53

पार्वती मुप्रसन्नाभूदनुनीताथ राधया / पादयोः पतितं राममुत्थाप्य निजपाणिना

Nang mapayapa ni Radha, labis na natuwa si Parvati; at sa sariling kamay ay itinindig niya si Rama na nakalugmok sa kanyang paanan.

Verse 54

क्रोडीचकार सुप्रीता मूर्ध्न्यु पाघ्राय पार्वती / एवं तयोस्तु सत्कारं दृष्ट्वा रामगणेशयोः

Si Parvati, na lubhang nalugod, ay kinandong siya at inamoy ang tuktok ng ulo bilang tanda ng pag-ibig; nang makita ang marangal na pagtanggap nina Rama at Ganesha, naganap ang gayon.

Verse 55

कृष्णः स्कन्दमुपाकृष्य स्वाङ्के प्रेम्णा न्यवेशयत् / अथ शंभुरपि प्रीतः श्रीदामानम् पस्थितम्

Hinila ni Krishna si Skanda palapit at inupo sa kanyang kandungan nang may pag-ibig; saka si Shambhu, na nalugod, ay nagbigay-galang din kay Sridama na dumating.

Verse 56

स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः

Ang tagapagbigay-galang ay inilagay siya sa kandungan nang may pag-ibig, na wari’y ito ang sariling tungkulin niya.