Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
तृषाविर हिताश्चांभः पिबन्ति करिणो मुदा / यत्र संगीतसंनादा श्रूयन्ते तत्रतत्र ह
Transliteration
tṛṣāvira hitāścāṃbhaḥ pibanti kariṇo mudā / yatra saṃgītasaṃnādā śrūyante tatratatra ha
Translation
Kapag napawi ang uhaw, ang mga elepante ay umiinom ng tubig nang may galak; at saanman marinig ang alingawngaw ng musika, doon-doon kumakalat ang matamis na himig.
Word by Word
तृषा-विरहिताःfree from thirst
तृषा-विरहिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृषा (प्रातिपदिक) + विरहित (कृदन्त/प्रातिपदिक; वि√रह्/रहित ‘devoid of’)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तृषया विरहिताः (free from thirst)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अम्भःwater
अम्भः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
करिणःelephants
करिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुदाwith joy
मुदा:
Hetu/Prakāra (हेतु/प्रकार)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental: ‘with joy’)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-देशवाचक (relative adverb: where)
संगीत-संनादाःmusical sounds
संगीत-संनादाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंगीत (प्रातिपदिक) + संनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—संगीतस्य संनादाः (sounds of music)
श्रूयन्तेare heard
श्रूयन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive: ‘are heard’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
तत्रthere (in every such place)
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis: ‘here and there’)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)