Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै
Transliteration
ahaṃpūrvamahaṃpūrvamityahaṃpūrvakānvitāḥ / yadā pracalitaṃ sainyaṃ kārttavīryārjunasya vai
Translation
Sa sigaw na “ako muna, ako muna,” taglay ang pagnanais na mauna, nang ang hukbo ni Kārttavīrya Arjuna ay tunay na kumilos pasulong.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Sambandha-bodhaka (quoted speech element)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुषवाचक; प्रथमा (1st), एकवचन
पूर्वम्first; before
पूर्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावे)
Formअव्यय (adverb), काल/क्रमवाचक
अहम्I
अहम्:
Sambandha-bodhaka (quoted speech element)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्ति)
पूर्वम्first
पूर्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावे)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative particle)
अहंपूर्वकwith the cry ‘I first’
अहंपूर्वक:
Hetu/Instrument (करण/सहकारि)
TypeAdjective
Rootअहम् + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘अहम्-पूर्वक’ = ‘I first’ as a slogan; here in compound with अन्वित
अन्विताःendowed; accompanied
अन्विताः:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootअन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘endowed/filled with’
यदाwhen
यदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal conjunction)
प्रचलितम्moved; set forth
प्रचलितम्:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootप्र-चल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘set in motion’
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कार्त्तवीर्यार्जुनस्यof Kārtavīrya Arjuna
कार्त्तवीर्यार्जुनस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य + अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारयः—‘कार्त्तवीर्यः अर्जुनः’ (Kārtavīrya Arjuna)
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)