Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे
Transliteration
tasya rājñaḥ samantāttu sāmantā maṇḍaleśvarāḥ / anekākṣauhiṇīyuktāḥ parivāryopatasthire
Translation
Sa paligid ng haring iyon, ang mga samanta at mga pinuno ng mga lalawigan, na may maraming hukbong akṣauhiṇī, ay pumaligid at dumalo.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular pronoun
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; masculine, genitive singular
समन्तात्on all sides, all around
समन्तात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अव्ययीभावार्थे/दिक्-अव्ययम्; adverb meaning ‘from all sides/around’
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle); emphasis/contrast
सामन्ताःfeudatory chiefs
सामन्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसामन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural
मण्डल-ईश्वराःlords of provinces/regions
मण्डल-ईश्वराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural; apposition to सामन्ताः
अनेक-अक्षौहिणी-युक्ताःaccompanied by many army-divisions
अनेक-अक्षौहिणी-युक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + युक्त (√युज्, धातु; क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; masculine, nominative plural; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् to सामन्ताः; ‘endowed with many akṣauhiṇīs’
परिवार्यhaving surrounded, having attended
परिवार्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having surrounded/attended’; indeclinable absolutive
उपतस्थिरेstood near, presented themselves
उपतस्थिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√स्था (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; 3rd person plural; आत्मनेपद