
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Ang kabanatang ito ay isinalaysay ni Vasiṣṭha: si Paraśurāma, matapos iulat ang isang kahanga-hangang pangyayaring narinig niya sa konteksto ng pangangaso, ay humarap sa pantas na si Agastya (Kumbhasaṃbhava). Nagbigay si Agastya ng upadeśa para sa kapakanan at bisa ng pagsasanay ni Paraśurāma: itinuro niya ang isang malayong at napakabihirang “dakilang pook ni Viṣṇu” na may bakas ng mga yapak ng Diyos (Viṣṇupada). Ang pook ay may bigat na kosmolohikal—sinasabing doon sumibol ang Gaṅgā mula sa kaliwang panig/bahagi ng paa ng Mahātman sa hakbang na Trivikrama upang supilin si Bali. Itinakda ni Agastya ang isang buwang disiplina: masusing pagbigkas ng isang banal na stava (divya stava), may wastong asal at kontroladong pagkain; at iniugnay ito sa naunang “kavaca” na natutuhan ni Paraśurāma para daigin ang mga kaaway—na ngayo’y magbibigay ng siddhi kapag isinama sa panatang ito. Isinunod ni Vasiṣṭha ang pagsunod ni Paraśurāma: umalis siya sa āśrama, narating ang pook ng yapak na kaugnay ng paglitaw ng ilog, nanirahan doon at patuloy na nagjapa. Sa wakas, nalugod si Hari at nagkaloob ng tuwirang darśana: si Kṛṣṇa, tinukoy bilang caturvyūhādhipa, na may kirīṭa, kuṇḍala, kaustubha at pītavāsa, ay nagpakita sa harap ni Jāmadagnya. Tumindig si Paraśurāma, nagpatirapa, at naghandog ng pormal na himno ng pagsuko sa Kataas-taasang Panginoon na pinupuri ni Brahmā at ng mga diyos—isang huwaran na ang banal na pook at disiplinadong stotra-sādhanā ay humahantong sa pakikipagtagpo sa Diyos.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते षट्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३६// वसिष्ठ उवाच दृष्ट्वा परशुरामस्तु तदाश्चर्यं महाद्भुतम् / जगाद सर्ववृत्तान्तं मृगयोस्तु यथाश्रुतम्
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, sa salaysay ni Bhārgava, ang ika-36 na kabanata. Wika ni Vasiṣṭha—nang makita ni Paraśurāma ang dakilang kababalaghan, isinalaysay niya ang buong pangyayari tungkol sa magkaparis na usa ayon sa kanyang narinig.
Verse 2
तच्छ्रुत्वा भगवान्साक्षादगस्त्यः कुंभसंभवः / मोदमान उवाचेदं भार्गवं पुरतः स्थितम्
Nang marinig iyon, ang Bhagawan na si Agastya, ang isinilang mula sa banga, ay nagalak at nagsalita ng ganito sa Bhargava na nakatayo sa harap niya.
Verse 3
अगस्त्य उवाच शृणु राम महाभाग कार्याकार्विशारद / हितं वदामि यत्ते ऽद्य तत्कुरुष्व समाहितः
Sinabi ni Agastya: “Makinig ka, O Rama na pinagpala, bihasa sa dapat at di-dapat gawin; ngayon ay sasabihin ko ang para sa iyong kapakanan—gawin mo ito nang may nakatuong isip.”
Verse 4
इतो विदूरे सुमहत्स्थानं विष्णोः सुदुर्लभम् / पदानि यत्र दृश्यन्ते न्यस्तानि सुमाहात्मना
Malayo mula rito ay may isang dakila at bihirang marating na pook ni Vishnu; doon makikita ang mga bakas ng paa na iniwan ng dakilang banal na iyon.
Verse 5
यत्र गङ्गा समुद्भूता वामस्य महात्मनः / पदाग्रात्क्रमतो लोकांस्तद्बलेस्तु विनिग्रहे
Doon sumibol ang Ganga mula sa dulo ng kaliwang paa ng dakilang banal, nang siya’y hakbang-hakbang na sumusukat sa mga daigdig upang supilin si Bali.
Verse 6
तत्र गत्वा स्तवं चेदं मासमैकमनन्यधीः / पठस्व नियमेनैव नियतो नियताशनः
Pumaroon ka roon at sa loob ng isang buwan, nang hindi nalilihis ang isip, bigkasin ang himnong ito ayon sa tuntunin; mamuhay nang may pagpipigil at kumain nang may takda.
Verse 7
यत्त्वया कवचं पूर्वमभ्यस्तं सिद्धिमिच्छता / शत्रूणां निग्रहार्थाय तच्च ते सिद्धिदं भवेत्
O naghahangad ng siddhi, ang banal na baluting (kavaca) na dati mong sinanay para sa tagumpay, nawa’y maging tagapagkaloob ng siddhi sa iyo upang supilin ang mga kaaway.
Verse 8
वसिष्ठ उवाच एव मुक्तो ह्यगस्त्येन रामः शत्रुनिबर्हणः / नमस्कृत्य मुनीं शान्तं निर्जगामाश्रमाद्बहिः
Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang sa gayon ay mapalaya ni Agastya, si Rama na tagapuksa ng kaaway ay yumukod sa mapayapang muni at lumabas mula sa ashram.
Verse 9
पुनस्तेनैव मार्गेण संप्राप्तस्तत्र सत्वरम् / यत्रोत्तरात्पदन्यासान्निर्गता स्वर्णदी नृप
O hari, muli siyang nagbalik sa dating daan at nagmadaling dumating sa pook na kung saan, sa pagyapak sa hilaga, lumitaw ang Ilog Svarṇadī.
Verse 10
तत्र वासं प्रकल्प्यासावकृतव्रणसंयुतः / समभ्यस्यत्स्तवं दिव्यं कृष्मप्रेमामृताभिधम्
Doon ay naghanda siya ng matitirhan; bagaman may mga sugat, masikap niyang inusal ang banal na papuri na tinatawag na “Kṛṣṇa-premāmṛta”.
Verse 11
नित्यं व्रजपतेस्तस्य स्तोत्रं तुष्टो ऽभवद्धरिः / जगाम दर्शनं तस्य जामदग्न्यस्य भूपते
O hari, dahil sa araw-araw na himno para sa Vrajapati, nalugod si Hari at dumating upang magpakita kay Jāmadagnya (Paraśurāma).
Verse 12
चतुर्व्यूहाधिपः साक्षात्कृष्णः कमललोचनः / किरीटंनार्कवर्णेन कुण्डलाभ्यां च राजितः
Ang Panginoon ng Caturvyuha, si Krishna na may matang gaya ng lotus; may koronang kulay-araw at nagniningning sa dalawang hikaw.
Verse 13
कौस्तुभोद्भासितोरस्कः पीतवासा धनप्रभः / मुरलीवादनपरः साक्षान्मोहनरूपधृक्
Nagniningning ang dibdib dahil sa hiyas na Kaustubha; nakasuot ng dilaw na kasuotan at kumikislap na parang kayamanan; abala sa pagtugtog ng plawta, tunay na anyo ng pang-akit.
Verse 14
तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय जामदग्न्यो मुदान्वितः / प्रणम्य दण्डवद्भमौ तुष्टाव प्रयतो विभुम्
Nang makita Siya, si Jamadagni-putra (Parashurama) ay agad tumindig sa galak; nagpatirapa nang dāṇḍavat sa lupa at taimtim na nagpuri sa Makapangyarihan.
Verse 15
परशुराम् उवाच नमो नमः कारणविग्रहाय प्रपन्नपालाय सुरार्त्तिहारिणे / ब्रह्मेशविष्ण्विद्रमुखस्तुताय नतो ऽस्मि नित्यं परमेश्वराय
Wika ni Parashurama: Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo, Anyong Pinagmulan ng lahat, Tagapangalaga ng mga sumasaklolo, Tagapag-alis ng dalamhati ng mga deva; pinupuri nina Brahma, Ishvara, Vishnu, Indra at iba pa—sa Parameshvara ako’y laging nagpapatirapa.
Verse 16
यं वेदवादैर्विविधप्रकारैर्निर्णेतुमीशानमुखा न शक्नुयुः / तं त्वामनिर्देश्यमचं पुराममनन्तमीडे भव मे दयापरः
Kahit sa sari-saring paliwanag ng mga salita ng Veda, hindi kayang matukoy nina Ishana at iba pa; Ikaw na di-maipahayag, di-isinilang, sinauna at walang hanggan ang aking pinupuri—Panginoon, mahabag Ka sa akin.
Verse 17
यस्त्वेक ईशो निजवाञ्च्छितप्रदो धत्ते तनूर्लोकविहार रक्षणे / नाना विधा देवमनुष्यतिर्यग्यादः सु भूमेर्भरवारणाय
Siya ang iisang Īśvara na nagbibigay ng bunga ayon sa Kanyang kalooban; upang ingatan ang daigdig at isagawa ang līlā, nag-aanyong iba’t ibang katawan—bilang mga deva, tao, at iba pang nilalang—upang alisin ang bigat ng lupa.
Verse 18
तं त्वामहं भक्तजनानुरक्तं विरक्तमत्यन्तमपीन्दिरादिषु / स्वयं समक्षंव्यभिचारदुष्टचित्तास्वपि प्रेमनिबद्धमानसम्
Sumasamba ako sa Iyo: Ikaw ay mapagmahal sa mga bhakta, ngunit lubhang walang pagkapit kahit kay Indirā (Lakṣmī) at sa karangyaan; at kahit hayag Kang nasa harap, ang Iyong puso’y nakatali sa pag-ibig kahit sa mga isip na nadungisan ng maling gawi.
Verse 19
यं वै प्रसन्ना असुराः सुरा नराः सकिन्नरास्तिर्यकेयोनयो ऽपि हि / गताः स्वरूपं निखलं विहाय ते देहस्त्र्यपत्यार्थममत्वमीश्वर
O Īśvara! Kapag Ikaw ay nalulugod, ang mga asura, sura, tao, kinnara, at maging mga nilalang na hayop ang pinagmulan ay iniiwan ang kanilang dating anyo at lumalapit sa Iyo; ngunit dahil sa katawan, asawa, at anak, nalulubog sila sa pagkapit na “akin” (mamatva).
Verse 20
तं देवदेवं भजतामभीप्सितप्रदं निरीहं गुणवर्जितं च / अचिन्त्यमव्यक्तमघौघनाशनं प्राप्तो ऽरणं प्रेमनिधानमादरात्
Lumapit nang may paggalang sa Deva ng mga deva bilang kanlungan—Siya ang nagbibigay ng minimithing bunga sa sumasamba, walang pagnanasa at lampas sa mga guṇa; di-maisip, di-nahahayag, tagapuksa ng bunton ng kasalanan, at sisidlan ng pag-ibig.
Verse 21
तपन्ति तापैर्विविधैः स्वदेहमन्ये तु यज्ञैर्विविधैर्यजन्ति / स्वप्ने ऽपि ते रूपमलौकिकंविभो पश्यन्ति नैवार्थनिबद्धवासनाः
May ilan na pinapainit ang katawan sa sari-saring tapa, at may ilan na nagsasagawa ng iba’t ibang yajña; O Vibhu, yaong hindi nakagapos ang pagnanasa sa yaman ay nakakakita ng Iyong makalangit na anyo kahit sa panaginip.
Verse 22
ये वै त्वदीयं चरणं भवश्रमान्निर्विण्मचित्ता विधिवत्स्मरन्ति / नमन्ति भक्त्याथ समर्चयन्ति वै परस्परं संसदि वर्णयन्ति
Yaong mga napapagod sa hirap ng sansara at, ayon sa banal na paraan, umaalaala sa iyong mga paa, yumuyuko sa debosyon at sumasamba; sa pagtitipon ay ipinapahayag nila sa isa’t isa ang iyong kadakilaan.
Verse 23
तेनैकजन्मोद्भवपङ्कभेदनप्रसक्तचित्ता भवतोंऽघ्रिपद्मे / तरन्ति चान्यानपि तारयन्ति हि भवौषधं नाम सुधा तवेश
Dahil dito, ang kanilang puso’y nakatuon sa pagwasak sa putik ng kasalanang sumibol sa iisang buhay at kumakapit sa lotus ng iyong mga paa; sila’y tumatawid at tinatawid din ang iba, O Panginoon, sapagkat ang iyong Pangalan ang gamot sa sakit ng sansara, gaya ng amrita.
Verse 24
अहं प्रभो कामनिबद्धचित्तो भवन्तमार्यं विविधप्रयत्नैः / आराधयं नाथ भवानभिज्ञः किं ते ह विज्ञाप्यमिहास्ति लोके
O Panginoon, ang aking puso’y nakagapos sa mga pagnanasa; kahit sa iba’t ibang pagsisikap, O marangal, hindi ko pa rin maialay ang wastong pagsamba sa iyo. O Nātha, ikaw ay ganap na nakaaalam—ano pa ang maihahain kong pakiusap sa mundong ito?
Verse 25
वसिष्ठ उवाच इत्येवं जामदग्न्यं तु स्तुवन्तं प्रणतं पुरः / उवाचागाधया वाचा मोहयन्निव मायया
Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang makita si Jāmadagnya na nagpupuri at nakayukod sa harap, siya’y nagsalita sa malalim at di-masukat na pananalita, na wari’y nang-aakit sa pamamagitan ng māyā.
Verse 26
कृष्ण उवाच हन्त राम महाभाग सिद्धं ते कार्यमुत्तमम् / कवचस्य स्तवस्यापि प्रभावादवधारय
Sinabi ni Kṛṣṇa: O Rāma na dakila, natupad na ang iyong marangal na gawain. Unawain mo rin ang kapangyarihan ng himnong ito na parang baluting-kaligtasan, at pagtibayin ang iyong paniniwala.
Verse 27
हत्वा तं कार्त्तवीर्यं हि राजानं दृप्तमानसम् / साधयित्वा पितुर्वैरं कुरु निःक्षत्रियां महीम्
Pagkatapos patayin ang palalong haring Karttavīrya, tuparin ang paghihiganti sa alitan ng iyong ama, at gawing walang mga kṣatriya ang daigdig na ito.
Verse 28
मम चक्रावतारो हि कार्त्तवीर्यो धरातले / कृतकार्यो द्विजश्रेष्ट तं समापय मानद
Si Karttavīrya sa lupa ay aking pagkakatawang-tao ng Cakra; O pinakadakila sa mga dvija, natapos na ang kanyang gawain—O tagapagbigay-galang, wakasan siya.
Verse 29
अद्य प्रभृति लोके ऽस्मिन्नंशावेशेन मे भवान् / चरिष्यति यथा कालं कर्त्ता हर्त्ता स्वयं प्रभुः
Mula sa araw na ito sa mundong ito, sa pagpasok ng bahagi ko (aṃśāveśa), lalakad ka ayon sa panahon bilang tagagawa at tagapag-alis, na parang ang Panginoon mismo.
Verse 30
चतुर्विशे युगे वत्स त्रेतायां रघुवंशजः / रामो नाम भविष्यामि चतुर्व्यूहः सनातनः
O anak, sa ika-24 na yuga, sa Tretā, ako’y magiging mula sa angkan ni Raghu, na tatawaging Rāma, bilang walang-hanggang Caturvyūha.
Verse 31
कौसल्यानन्दजनको राज्ञो दशरथादहम् / तदा कौशिकयज्ञं तु साधयित्वा सलक्ष्मणः
Ako’y isisilang mula kay Haring Daśaratha, magiging sanhi ng galak ni Kausalyā; at pagkatapos, kasama si Lakṣmaṇa, tutuparin ko ang yajña ni Kauśika.
Verse 32
गमिष्यामि महाभाग जनकस्य पुर महत् / तत्रेशचापं निर्भज्य परिणीय विदेहजाम्
O dakilang pinagpala, tutungo ako sa dakilang lungsod ni Janaka; doon ay babaliin ko ang busog ni Śiva at pakakasalan si Sītā, anak ng Videha.
Verse 33
तदा यास्यन्नयोध्यां ते हरिष्ये तेज उन्मदम् / वसिष्ठ उवाच कृष्ण एवं समदिश्य जामदग्न्यं तपोनिधिम् / पश्यतोंऽतर्दधे तत्र रामस्य मुमहात्मनः
Kapag ikaw ay patungo sa Ayodhyā, aalisin ko ang pagkahibang ng iyong ningning. Wika ni Vasiṣṭha—O Kṛṣṇa! Matapos pagbilinan si Jāmadagnya, ang kayamanan ng pagninilay, siya’y naglaho roon sa harap ng Mahātmā Rāma.
Agastya prescribes going to the rare Viṣṇu-site marked by divine footprints and performing a month-long, rule-bound recitation of a divine stava with controlled conduct and diet, presented as siddhi-producing and complementary to Paraśurāma’s earlier kavaca practice.
It maps a cosmological event onto a physical locus: Viṣṇu’s Trivikrama stride (used to subdue Bali) leaves footprints that become a tīrtha, and Gaṅgā is said to arise there—turning mythic time into navigable devotional space.
The epithet frames the appearing deity as the supreme organizer of the fourfold emanational theology (vyūha) associated with Vaiṣṇava metaphysics; the darśana functions as the narrative proof-of-result (phala) for disciplined stotra-sādhanā and surrender.