Shloka 43
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
सपोतहरिणीयूथैर्विस्रंभादविशङ्किभिः / उटजाङ्गणपर्यन्ततरुच्छायास्वधिष्ठितम्
Transliteration
sapotahariṇīyūthairvisraṃbhādaviśaṅkibhiḥ / uṭajāṅgaṇaparyantatarucchāyāsvadhiṣṭhitam
Translation
Sa mga kawan ng inahing usa na may kasamang mga anak, na dahil sa pagkasanay ay walang pangamba, ang pook ay naluluklok sa lilim ng mga punong umaabot hanggang sa bakuran ng kubo.
Word by Word
स-पोत-हरिणी-यूथैःby herds of does with fawns
स-पोत-हरिणी-यूथैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + पोत (प्रातिपदिक) + हरिणी (प्रातिपदिक) + यूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (हरिणीनां पोताः येषां तानि यूथानि)
विस्रंभात्from trust; due to familiarity
विस्रंभात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootविस्रंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ‘from/owing to trust’ (ablative of cause)
अविशङ्किभिःby the unafraid (ones)
अविशङ्किभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअविशङ्किन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; नञ्-पूर्वक विशेषणम्
उटज-अङ्गण-पर्यन्त-तरु-छायासुin the tree-shades up to the hut-courtyard’s boundary
उटज-अङ्गण-पर्यन्त-तरु-छायासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउटज (प्रातिपदिक) + अङ्गण (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक) + तरु (प्रातिपदिक) + छाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (उटजस्य अङ्गणस्य पर्यन्ते ये तरवः तेषां छायाः)
अधिष्ठितम्occupied; inhabited
अधिष्ठितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘occupied/inhabited’