Shloka 1
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पो नाम विंशतितमो ऽध्यायः // २०// समाप्तश्चायं श्राद्धकल्पः / वसिष्ठ उवाच इत्थं प्रवर्त्तमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः / वर्षाणि कतिचिद्राजन्व्यतीयुरमितौजसः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpo nāma viṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 20// samāptaścāyaṃ śrāddhakalpaḥ / vasiṣṭha uvāca itthaṃ pravarttamānasya jamadagnermahātmanaḥ / varṣāṇi katicidrājanvyatīyuramitaujasaḥ
Translation
Sa gayon, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa gitnang bahagi, sa ikatlong pāda ng upoddhāta, natapos ang ikadalawampung kabanata na tinatawag na “Śrāddhakalpa”. Sinabi ni Vasiṣṭha: O hari, habang nagpapatuloy ang mahātmā Jamadagni na may di-masukat na lakas, lumipas ang ilang taon.
Word by Word
itithus
iti:
Prayojaka-nipāta (निपात/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक निपात (quotative/closure particle)
śrī-brahmāṇḍein the venerable Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (कृदन्त-प्रातिपदिक from pra-√vac)
Formतत्पुरुष-समास (वायुनाऽ प्रोक्तम् = spoken by Vāyu); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; mahāpurāṇe इत्यस्य विशेषणम्
madhya-bhāgein the middle section
madhya-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मध्यस्य भागः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक-संख्याशब्द)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सापेक्ष; सप्तमी (7th), एकवचन; upoddhātapāde इत्यस्य विशेषणम्
upoddhāta-pādein the introductory section
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपोद्धातस्य पादः = introductory quarter/section); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
śrāddha-kalpaḥthe Śrāddha-procedure (chapter/topic)
śrāddha-kalpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्राद्धस्य कल्पः = procedure of śrāddha); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nāmanamed
nāma:
Prayojaka-nipāta (निपात/Naming marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक निपात (appositive particle: ‘named’)
viṃśatitamaḥtwentieth
viṃśatitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootviṃśati-tama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/तद्धित-प्रत्यय (तम) ‘20th’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adhyāyaḥ इत्यस्य विशेषणम्
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
samāptaḥended/finished
samāptaḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootsam-√āp (धातु) → samāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicative ("is finished")
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशार्थ सर्वनाम
śrāddha-kalpaḥŚrāddha-kalpa (topic)
śrāddha-kalpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
itthamthus/in this manner
ittham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Manner)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
pravarttamānasyaof (him) who was proceeding/engaged
pravarttamānasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpra-√vṛt (धातु) → pravarttamāna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; jamadagneḥ इत्यस्य विशेषणम्
jamadagneḥof Jamadagni
jamadagneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootjamadagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
mahātmanaḥof the great-souled
mahātmanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmahā-ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् आत्मा); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; jamadagneḥ इत्यस्य विशेषणम्
varṣāṇiyears
varṣāṇi:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
katicitsome (a few)
katicit:
Saṅkhyā-viśeṣaṇa (संख्या-विशेषण/Quantifier)
TypeIndeclinable
Rootkati + cit (अव्यय-निपात)
Formसर्वनाम-आधारित अव्यय; ‘some/a few’ (indefinite quantifier)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
vyatīyuḥpassed by/elapsed
vyatīyuḥ:
Kriyā (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootvi-ati-√i (धातु)
Formलिट् (Perfect) / आर्ष-प्रयोग; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
amita-ojasaḥof (him) of immeasurable strength
amita-ojasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootamita + ojas (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (अमितम् ओजः यस्य = of immeasurable vigor); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; jamadagneḥ (understood) इत्यस्य विशेषणम्