Brahma Purana — Krishna Returns the Parijata Tree to Dvaraka and Marries the Rescued Maidens, Shloka 2
Devanagari script
श्रीभगवान् उवाच देवराजो भवान् इन्द्रो वयं मर्त्या जगत्पते क्षन्तव्यं भवतैवैतद् अपराधकृतं मम //
Translation
Dapat malaman ng marurunong na ang karma at ang takbo ng panahon ang mga puwersang gumagabay sa mga nilalang sa samsara.
Word by Word
śrī-bhagavānthe Blessed Lord
śrī-bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + bhagavat (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (आदरार्थ उपपद ‘श्री’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
deva-rājaḥthe king of gods
deva-rājaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘देवानां राजा’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhavānyou (honorific)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formआदरार्थ सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-सम्बन्ध (apposition to devarājaḥ/bhavān)
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष सर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन
martyāḥmortals
martyāḥ:
Pratipādya (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmartya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate nominative to vayam)
jagat-pateO lord of the world
jagat-pate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘जगतः पतिः’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
kṣantavyamto be forgiven/forgivable
kṣantavyam:
Kriya-artha (क्रियार्थ/विधेय)
TypeAdjective
Rootkṣam (धातु) + tavya (तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (it should be forgiven)
bhavatāby you
bhavatā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formआदरार्थ सर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृकरण (agent in passive/obligation)
evaindeed/only
eva:
Niyama (नियम/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis/only)
etatthis
etat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; kṣantavyam इत्यस्य विषयः
aparādha-kṛtamthe offense committed
aparādha-kṛtam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaparādha (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (‘अपराधः कृतः’/‘अपराधं कृतम्’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (etat)
mamaby me/of me
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
Speaker
Keśava speaks to Indra.