Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच तस्यासन् विश्वरूपस्य शिरांसि त्रीणि भारत । सोमपीथं सुरापीथमन्नादमिति शुश्रुम ॥ १ ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Bhārata (Parīkṣit), si Viśvarūpa ay may tatlong ulo. Ayon sa narinig ko sa mga may awtoridad: ang isa’y umiinom ng soma-rasa, ang isa’y umiinom ng surā, at ang ikatlo’y kumakain ng pagkain.

Verse 2

स वै बर्हिषि देवेभ्यो भागं प्रत्यक्षमुच्चकै: । अददद्यस्य पितरो देवा: सप्रश्रयं नृप ॥ २ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, sa dambana ng yajña ay hayagang inialay ni Viśvarūpa ang bahagi para sa mga deva sa pamamagitan ng pagbuhos ng ghee sa apoy, habang malakas na inuusal ang mga mantra tulad ng “indrāya idaṁ svāhā” at “idam agnaye”. Dahil kamag-anak niya ang mga deva sa panig ng ama, magalang niyang ibinigay sa bawat deva ang nararapat na bahagi.

Verse 3

स एव हि ददौ भागं परोक्षमसुरान् प्रति । यजमानोऽवहद् भागं मातृस्‍नेहवशानुग: ॥ ३ ॥

Nag-aalay siya ng nilinaw na mantikilya sa apoy ng paghahandog sa ngalan ng mga deva; ngunit nang hindi nalalaman ng mga deva, dahil sa pag-ibig sa kamag-anak sa panig ng ina, naghandog din siya ng bahagi para sa mga asura.

Verse 4

तद्देवहेलनं तस्य धर्मालीकं सुरेश्वर: । आलक्ष्य तरसा भीतस्तच्छीर्षाण्यच्छिनद् रुषा ॥ ४ ॥

Nang maunawaan ni Indra, hari ng langit, na lihim na dinaraya ni Viśvarūpa ang mga deva sa pag-aalay para sa mga asura, siya’y labis na natakot na matalo; at sa matinding galit, pinutol niya ang tatlong ulo ni Viśvarūpa mula sa mga balikat nito.

Verse 5

सोमपीथं तु यत्तस्य शिर आसीत् कपिञ्जल: । कलविङ्क: सुरापीथमन्नादं यत् स तित्तिरि: ॥ ५ ॥

Pagkaraan, ang ulong nakalaan sa pag-inom ng soma-rasa ay naging kapiñjala (francolin). Ang ulong nakalaan sa pag-inom ng alak ay naging kalaviṅka (maya), at ang ulong nakalaan sa pagkain ay naging tittiri (partridge).

Verse 6

ब्रह्महत्यामञ्जलिना जग्राह यदपीश्वर: । संवत्सरान्ते तदघं भूतानां स विशुद्धये । भूम्यम्बुद्रुमयोषिद्‌भ्यश्चतुर्धा व्यभजद्धरि: ॥ ६ ॥

Bagaman napakalakas ni Indra at kaya niyang pawiin ang bunga ng kasalanang pagpatay sa isang brāhmaṇa, tinanggap pa rin niya ito nang may pagsisisi at nakatiklop ang mga kamay. Nagdusa siya sa loob ng isang taon; at upang luminis, hinati niya ang mga bunga ng kasalanang iyon sa apat: sa lupa, tubig, mga puno, at mga babae.

Verse 7

भूमिस्तुरीयं जग्राह खातपूरवरेण वै । ईरिणं ब्रह्महत्याया रूपं भूमौ प्रद‍ृश्यते ॥ ७ ॥

Bilang kapalit ng pagpapala ni Indra na ang mga hukay sa lupa ay kusang mapupuno, tinanggap ng lupa ang ikaapat na bahagi ng bunga ng kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa. Dahil sa reaksiyong iyon, maraming disyerto ang makikita sa ibabaw ng daigdig.

Verse 8

तुर्यं छेदविरोहेण वरेण जगृहुर्द्रुमा: । तेषां निर्यासरूपेण ब्रह्महत्या प्रद‍ृश्यते ॥ ८ ॥

Bilang kapalit ng biyaya ni Indra na ang mga sanga at supang na pinuputol ay muling tutubo, tinanggap ng mga puno ang ikaapat na bahagi ng bunga ng kasalanan ng pagpatay sa isang brāhmaṇa. Ito’y nakikita bilang dagta na umaagos.

Verse 9

शश्वत्कामवरेणांहस्तुरीयं जगृहु: स्त्रिय: । रजोरूपेण तास्वंहो मासि मासि प्रद‍ृश्यते ॥ ९ ॥

Bilang kapalit ng biyaya ni Indra na ang mga babae ay makapagtatamasa ng pagnanasa nang tuluy-tuloy, tinanggap nila ang ikaapat na bahagi ng bunga ng kasalanan. Kaya buwan-buwan ay lumilitaw ang tanda ng pagreregla.

Verse 10

द्रव्यभूयोवरेणापस्तुरीयं जगृहुर्मलम् । तासु बुद्बुदफेनाभ्यां द‍ृष्टं तद्धरति क्षिपन् ॥ १० ॥

Bilang kapalit ng biyaya ni Indra na ang tubig, kapag hinalo sa iba, ay nagpaparami ng dami nito, tinanggap ng tubig ang ikaapat na bahagi ng maruming bunga ng kasalanan. Kaya may mga bula at bulo sa tubig; sa pag-igib, iwasan ang mga ito.

Verse 11

हतपुत्रस्ततस्त्वष्टा जुहावेन्द्राय शत्रवे । इन्द्रशत्रो विवर्धस्व मा चिरं जहि विद्विषम् ॥ ११ ॥

Pagkatapos mapatay si Viśvarūpa, ang kanyang ama na si Tvaṣṭā ay nagsagawa ng mga ritwal upang patayin si Indra. Naghandog siya sa apoy at nagsabi, “O kaaway ni Indra, lumago ka; huwag magtagal at patayin ang iyong kaaway.”

Verse 12

अथान्वाहार्यपचनादुत्थितो घोरदर्शन: । कृतान्त इव लोकानां युगान्तसमये यथा ॥ १२ ॥

Pagkaraan, mula sa timog na panig ng apoy ng paghahandog na tinatawag na Anvāhārya, lumitaw ang isang nilalang na kakila-kilabot, na wari’y si Kṛtānta, ang tagapagwasak ng mga daigdig sa wakas ng isang yuga.

Verse 13

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Gaya ng mga palasong pinakawalan sa apat na panig, ang katawan ng dambuhalang asura ay lumaki araw-araw. Maitim at matayog siyang tila nasunog na burol, at kumikislap na parang kumpol ng ulap sa dapithapon; ang buhok, balbas at bigote niya’y kulay tunaw na tanso, at ang mga mata’y matalim na gaya ng araw sa katanghalian.

Verse 14

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Nagmistula siyang di-matatalo, na para bang nakasandig ang dalawang daigdig sa dulo ng nagliliyab na tatluhang-sungay na trident. Habang sumasayaw at umuungal nang malakas, yumanig ang lupa sa bawat yabag niya na tila lindol.

Verse 15

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

May bibig na lalim na parang yungib, paulit-ulit siyang humihikab na wari’y lalamunin ang buong langit. Ang dila niya’y tila dumidila sa mga bituin, at ang mahahaba’t matutulis na ngipin ay parang lumalamon sa tatlong daigdig.

Verse 16

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Nang makita ang kanyang dambuhala at mabangis na mga pangil at ang paulit-ulit na paghikab, ang lahat ay nanginig sa takot. Sa matinding pangamba, nagtakbuhan sila nang watak-watak sa sampung direksiyon.

Verse 17

विष्वग्विवर्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैलप्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्चसम् ॥ १३ ॥ तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं मध्याह्नार्कोग्रलोचनम् ॥ १४ ॥ देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरोप्य रोदसी । नृत्यन्तमुन्नदन्तं च चालयन्तं पदा महीम् ॥ १५ ॥ दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वयर्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् ॥ १६ ॥ महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणं मुहुर्मुहु: । वित्रस्ता दुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ॥ १७ ॥

Kaya nito, nang makita ang dambuhalang asura, ang lahat ay nanginig sa takot at tumakas sa sampung direksiyon. Sa pagtanaw sa kanyang mabangis na anyo, waring ang buong daigdig ay yumanig sa pangamba.

Verse 18

येनावृता इमे लोकास्तपसा त्वाष्ट्रमूर्तिना । स वै वृत्र इति प्रोक्त: पाप: परमदारुण: ॥ १८ ॥

Ang napakakakilabot na demonyong iyon, na anak ni Tvaṣṭā, ay sa lakas ng kanyang pag-aayuno at pagninilay ay tinakpan ang lahat ng mga daigdig; kaya siya tinawag na Vṛtra, “ang tumatakip sa lahat.”

Verse 19

तं निजघ्नुरभिद्रुत्य सगणा विबुधर्षभा: । स्वै: स्वैर्दिव्यास्त्रशस्त्रौघै: सोऽग्रसत्तानि कृत्‍स्‍नश: ॥ १९ ॥

Ang mga diyos, sa pangunguna ni Indra, ay sumugod kasama ang kanilang hukbo at pinukol siya ng kani-kanilang makalangit na sandata; ngunit nilamon ni Vṛtrāsura ang lahat ng iyon.

Verse 20

ततस्ते विस्मिता: सर्वे विषण्णा ग्रस्ततेजस: । प्रत्यञ्चमादिपुरुषमुपतस्थु: समाहिता: ॥ २० ॥

Nang makita ang lakas ng demonyo, silang lahat ay namangha at nanlumo, at nanghina ang kanilang sariling ningning; kaya nagtipon sila nang may pagtuon upang sambahin ang Ādipuruṣa, ang Paramātmā, si Nārāyaṇa.

Verse 21

श्रीदेवा ऊचु: वाय्वम्बराग्‍न्यप्क्षितयस्त्रिलोका ब्रह्मादयो ये वयमुद्विजन्त: । हराम यस्मै बलिमन्तकोऽसौ बिभेति यस्मादरणं ततो न: ॥ २१ ॥

Sinabi ng mga diyos: Ang tatlong daigdig ay binuo ng limang sangkap—eter, hangin, apoy, tubig, at lupa—na pinamamahalaan ng iba’t ibang diyos mula kay Brahmā. Sa takot na wawakasan ng panahon ang aming pag-iral, nag-aalay kami sa panahon sa pamamagitan ng paggawa ayon sa utos nito; subalit ang panahon mismo ay nanginginig sa takot sa Kataas-taasang Panginoon. Kaya sambahin natin Siya lamang, ang tanging ganap na kanlungan.

Verse 22

अविस्मितं तं परिपूर्णकामं स्वेनैव लाभेन समं प्रशान्तम् । विनोपसर्पत्यपरं हि बालिश: श्वलाङ्गुलेनातितितर्ति सिन्धुम् ॥ २२ ॥

Ang Panginoon ay hindi kailanman natitigilan; Siya’y ganap at lubos na nasisiyahan sa Kanyang sariling espirituwal na kasakdalan, payapa at pantay ang loob. Wala Siyang makalupang pagkakakilanlan, kaya Siya’y matatag at di-nakakapit—ang tanging kanlungan ng lahat. Ang sinumang naghahangad ng proteksiyon mula sa iba ay tunay na mangmang, na para bang tatawid ng dagat sa paghawak sa buntot ng aso.

Verse 23

यस्योरुश‍ृङ्गे जगतीं स्वनावं मनुर्यथाबध्य ततार दुर्गम् । स एव नस्त्वाष्ट्रभयाद्‌दुरन्तात् त्राताश्रितान्वारिचरोऽपि नूनम् ॥ २३ ॥

Ang Matsya-avatara na may dakilang sungay—na doo’y itinali ni Manu Satyavrata ang munting bangkang karga ang buong daigdig at nalampasan ang panganib ng pralaya—nawa’y ang kaparehong banal na Pagkakatawang-Isda ang magligtas sa amin na mga sumisilong mula sa kakila-kilabot na panganib na dulot ng anak ni Tvaṣṭā.

Verse 24

पुरा स्वयम्भूरपि संयमाम्भ- स्युदीर्णवातोर्मिरवै: कराले । एकोऽरविन्दात् पतितस्ततार तस्माद् भयाद्येन स नोऽस्तु पार: ॥ २४ ॥

Sa pasimula ng paglikha, isang napakalakas na hangin ang nagpaalimpuyo sa mga alon ng tubig ng pralaya na may nakapanghihilakbot na ugong; maging si Brahmā na Svayambhū ay muntik nang mahulog mula sa luklukan niyang lotus, ngunit naligtas sa tulong ng Panginoon. Nawa’y ang Panginoong iyon din ang magpatawid sa amin mula sa mapanganib na kalagayang ito.

Verse 25

य एक ईशो निजमायया न: ससर्ज येनानुसृजाम विश्वम् ।

Ang iisang Panginoon ang lumikha sa amin sa pamamagitan ng Kanyang māyā, at sa Kanyang habag kami’y nagpapalawak ng paglikha ng sansinukob. Ngunit Siya, ang Paramātmā na nananahan sa loob ng lahat, ay laging nasa aming harapan subalit di namin makita ang Kanyang anyo, sapagkat iniisip naming kami’y hiwalay at malayang mga diyos.

Verse 26

यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्‌नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥

Siya ang iisang Panginoon na, sa Kanyang panloob na māyā, nagkakatawang-tao sa iba’t ibang banal na anyo: bilang Vāmana sa mga deva, Paraśurāma sa mga rishi, Nṛsiṁha at Varāha sa mga hayop, at Matsya at Kūrma sa mga nilalang sa tubig; inaangkin Niya kaming mga deva na labis na pinahihirapan ng mga kaaway at pinangangalagaan sa bawat yugto.

Verse 27

यो न: सपत्नैर्भृशमर्द्यमानान् देवर्षितिर्यङ्‌नृषु नित्य एव । कृतावतारस्तनुभि: स्वमायया कृत्वात्मसात् पाति युगे युगे च ॥ २६ ॥ तमेव देवं वयमात्मदैवतं परं प्रधानं पुरुषं विश्वमन्यम् । व्रजाम सर्वे शरणं शरण्यं स्वानां स नो धास्यति शं महात्मा ॥ २७ ॥

Sa Kanya lamang—ang Deva na aming Diyos ng kaluluwa, ang pinakamataas na sanhi, ang Puruṣa, na hiwalay sa sansinukob ngunit nananatili bilang anyong virāṭ—kami lahat ay sumisilong sa Kanya na karapat-dapat pagkanlungan. Ang dakilang Panginoon na iyon ay tiyak na magbibigay ng kabutihan at walang-takot na pag-iingat sa Kanyang mga sarili.

Verse 28

श्रीशुक उवाच इति तेषां महाराज सुराणामुपतिष्ठताम् । प्रतीच्यां दिश्यभूदावि: शङ्खचक्रगदाधर: ॥ २८ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Mahal na Hari, nang ang lahat ng mga deva ay naghandog ng kanilang mga panalangin, ang Kataas-taasang Panginoon na si Hari, taglay ang śaṅkha, cakra, at gadā, ay unang nagpakita sa kanilang mga puso at saka lumitaw sa kanluran sa harap nila.

Verse 29

आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ द‍ृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥

Pinalilibutan si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Panginoon, ng labing-anim na personal na mga tagapaglingkod na naglilingkod sa Kanya; sila’y may mga palamuti at kahawig Niya, ngunit walang tanda ng Śrīvatsa at hiyas na Kaustubha. O Hari, nang makita ng mga deva ang Panginoong nakangiti, na ang mga mata’y tulad ng talulot ng lotus sa taglagas, sila’y napuno ng galak, nagpatirapa sa daṇḍavat, saka dahan-dahang tumindig at umawit ng mga papuri.

Verse 30

आत्मतुल्यै: षोडशभिर्विना श्रीवत्सकौस्तुभौ । पर्युपासितमुन्निद्रशरदम्बुरुहेक्षणम् ॥ २९ ॥ द‍ृष्ट्वा तमवनौ सर्व ईक्षणाह्लादविक्लवा: । दण्डवत् पतिता राजञ्छनैरुत्थाय तुष्टुवु: ॥ ३० ॥

Pinalilibutan si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Panginoon, ng labing-anim na personal na mga tagapaglingkod na naglilingkod sa Kanya; sila’y may mga palamuti at kahawig Niya, ngunit walang tanda ng Śrīvatsa at hiyas na Kaustubha. O Hari, nang makita ng mga deva ang Panginoong nakangiti, na ang mga mata’y tulad ng talulot ng lotus sa taglagas, sila’y napuno ng galak, nagpatirapa sa daṇḍavat, saka dahan-dahang tumindig at umawit ng mga papuri.

Verse 31

श्रीदेवा ऊचु: नमस्ते यज्ञवीर्याय वयसे उत ते नम: । नमस्ते ह्यस्तचक्राय नम: सुपुरुहूतये ॥ ३१ ॥

Sinabi ng mga deva: Nagpupugay kami sa Iyo, lakas ng yajña na nagbibigay ng bunga ng handog; at nagpupugay rin kami sa Iyo bilang Kālà, ang panahon na sa huli’y sumisira sa mga bungang iyon. Nagpupugay kami sa Iyo na nagpapakawala ng cakra upang lipulin ang mga asura; O Panginoong may maraming banal na pangalan, tinatanggap Mo nawa ang aming pagyukod.

Verse 32

यत्ते गतीनां तिसृणामीशितु: परमं पदम् । नार्वाचीनो विसर्गस्य धातर्वेदितुमर्हति ॥ ३२ ॥

O kataas-taasang Tagapamahala, Ikaw ang may kapangyarihan sa tatlong hantungan—pag-akyat sa langit, pagsilang bilang tao, at pagkaparusahan sa impiyerno—ngunit ang Iyong sukdulang tahanan ay ang Vaikuṇṭha-dhāma. Sapagkat kami’y lumitaw matapos Mong likhain ang sansinukob, hindi namin maunawaan ang Iyong mga banal na gawa. Kaya’t wala kaming maihahandog kundi ang aming mapagkumbabang pagyukod.

Verse 33

ॐ नमस्तेऽस्तु भगवन्नारायण वासुदेवादिपुरुष महापुरुष महानुभाव परममङ्गल परमकल्याण परमकारुणिक केवल जगदाधार लोकैकनाथ सर्वेश्वर लक्ष्मीनाथ परमहंसपरिव्राजकै: परमेणात्मयोगसमाधिना परिभावितपरिस्फुटपारमहंस्यधर्मेणोद्‌घाटिततम:कपाट द्वारे चित्तेऽपावृत आत्मलोके स्वयमुपलब्धनिजसुखानुभवो भवान् ॥ ३३ ॥

O Kataas-taasang Panginoon, Nārāyaṇa, Vāsudeva, Unang Purusha! O Mahāpuruṣa, pinakabanal na pagpapala, kagalingan at dakilang habag! Ikaw ang saligan ng sansinukob, tanging Natha ng lahat ng mga daigdig, Panginoon ng lahat at asawa ni Lakṣmī. Ang mga paramahaṁsa na naglalakbay, nalulubog sa samādhi ng bhakti-yoga, ay nakakakita sa Iyong anyo sa pusong dalisay; kapag napawi ang dilim ng puso, Ikaw ay kusang nahahayag, at ang kaligayahang transendental na kanilang tinatamasa ay ang Iyong banal na anyo. Kaya kami’y buong paggalang na nagpupugay sa Iyo.

Verse 34

दुरवबोध इव तवायं विहारयोगो यदशरणोऽशरीर इदमनवेक्षितास्मत्समवाय आत्मनैवाविक्रियमाणेन सगुणमगुण: सृजसि पासि हरसि ॥ ३४ ॥

O Panginoon, ang Iyong lila-śakti ay tila napakahirap maunawaan. Wala Kang inaasahang sandigan, wala Kang materyal na katawan, at hindi Mo kailangan ang aming pakikipagtulungan. Ikaw mismo, nang hindi nagbabago, ang nagbibigay ng mga sangkap ng kalikasan at lumilikha, nag-iingat, at lumulupig sa sansinukob. Bagama’t wari’y kumikilos Ka sa mga guṇa, Ikaw ay ganap na lampas sa mga ito; kaya ang Iyong mga gawaing transendental ay lubhang mahirap maunawaan.

Verse 35

अथ तत्र भवान् किं देवदत्तवदिह गुणविसर्गपतित: पारतन्‍त्र्येण स्वकृतकुशलाकुशलं फलमुपाददात्याहोस्विदात्माराम उपशमशील: समञ्जसदर्शन उदास्त इति ह वाव न विदाम: ॥ ३५ ॥

Ito ang aming tanong: Ikaw ba, gaya ni Devadatta at ng karaniwang kaluluwa, ay naririto sa mundong ito sa katawang mula sa mga guṇa at, bilang nakatali, tinatamasa o dinaranas ang bunga ng mabuti at masamang gawa? O sa halip, naririto Ka lamang bilang walang-kinikilingang Saksi—ātma-rāma, mapayapa, wasto ang pagtanaw, at ganap na sapat sa Sarili? O Bhagavan, hindi namin maunawaan ang Iyong tunay na kalagayan.

Verse 36

न हि विरोध उभयं भगवत्यपरिमितगुणगण ईश्वरेऽनवगाह्यमाहात्म्येऽर्वाचीनविकल्पवितर्कविचारप्रमाणाभासकुतर्कशास्त्रकलिलान्त:करणाश्रयदुरवग्रहवादिनां विवादानवसर उपरत समस्तमायामये केवल एवात्ममायामन्तर्धाय को न्वर्थो दुर्घट इव भवति स्वरूपद्वयाभावात् ॥ ३६ ॥

O Bhagavan, sa Iyo ay walang salungatan, sapagkat Ikaw ang bukal ng walang-hanggang banal na katangian, ang Kataas-taasang Tagapamahala na ang kaluwalhatian ay di masisidlan ng mga nalilito. Yaong ang loob ay nalalason ng huwad na pramāṇa, kútarkang kasulatan, at walang-katapusang pagtatalo, ay walang pagkakataong makapasok sa katotohanan tungkol sa Iyo. Kapag humupa ang buong kaayusang māyā, Ikaw ay nananatiling Iisa, nakatago sa Iyong ātma-māyā-śakti; dahil walang dalawahan sa Iyong likas na anyo, ano ang imposible para sa Iyo? Sa Iyong kapangyarihan, maaari Kang gumawa o hindi gumawa ayon sa Iyong kalooban.

Verse 37

समविषममतीनां मतमनुसरसि यथा रज्जुखण्डः सर्पादिधियाम् ॥ ३७ ॥

Gaya ng lubid na kinatatakutan ng nalilito na inaakalang ahas, ngunit hindi kinatatakutan ng may wastong pag-unawa na alam na lubid lamang, gayon din Ikaw bilang Paramātmā sa puso ng lahat ay nag-uudyok ng takot o kawalang-takot ayon sa talino ng bawat isa; subalit sa Iyo mismo ay walang dalawahan.

Verse 38

स एव हि पुन: सर्ववस्तुनि वस्तुस्वरूप: सर्वेश्वर: सकलजगत्कारणकारणभूत: सर्व प्रत्यगात्मत्वात् सर्वगुणाभासोपलक्षित एक एव पर्यवशेषित: ॥ ३८ ॥

Siya ring iyon ang Paramatma, ang pinakapundasyon ng lahat ng bagay, ang Kataas-taasang Panginoon at sanhi ng lahat ng sanhi. Bilang Kaluluwang nasa loob ng lahat, sa huli Siya lamang ang nananatili.

Verse 39

अथ ह वाव तव महिमामृतरससमुद्रविप्रुषा सकृदवलीढया स्वमनसि निष्यन्दमानानवरतसुखेन विस्मारितद‍ृष्टश्रुतविषयसुखलेशाभासा: परमभागवता एकान्तिनो भगवति सर्वभूतप्रियसुहृदि सर्वात्मनि नितरां निरन्तरं निर्वृतमनस: कथमु ह वा एते मधुमथन पुन: स्वार्थकुशला ह्यात्मप्रियसुहृद: साधवस्त्वच्चरणाम्बुजानुसेवां विसृजन्ति न यत्र पुनरयं संसारपर्यावर्त: ॥ ३९ ॥

O Madhumathana! Ang sinumang minsang nakatikim kahit patak lamang mula sa karagatan ng nektar ng Iyong kaluwalhatian, sa kanyang puso’y dumadaloy ang walang-humpay na makalangit na ligaya at nalilimutan ang munting anino ng kaligayahang pandama. Ang mga dakilang bhakta na tanging sa Bhagavan—ang minamahal na kaibigan ng lahat at ang Kaluluwa ng lahat—nakatuon, paano nila iiwan ang paglilingkod sa Iyong mga paa na tulad ng lotus, kung saan wala nang pagbabalik sa samsara?

Verse 40

त्रिभुवनात्मभवन त्रिविक्रम त्रिनयन त्रिलोकमनोहरानुभाव तवैव विभूतयो दितिजदनुजादयश्चापि तेषामुपक्रमसमयोऽयमिति स्वात्ममायया सुरनरमृगमिश्रित जलचराकृतिभिर्यथापराधं दण्डं दण्डधर दधर्थ एवमेनमपि भगवञ्जहि त्वाष्ट्रमुत यदि मन्यसे ॥ ४० ॥

O Panginoon, Kaluluwa at tahanan ng tatlong daigdig, Trivikrama, may tatlong mata, kagandahang pumupukaw sa tatlong loka! Ang mga deva, tao, Daitya at Danava ay pawang pagpapalawak ng Iyong kapangyarihan. Kapag lumalakas ang mga di-matuwid, sa pamamagitan ng Yogamaya ay nagpapakita Ka bilang diyos, tao, hayop, halong anyo, at nilalang sa tubig upang magparusa ayon sa kasalanan. Kaya, Bhagavan, kung Iyong naisin, lipulin Mo ngayon ang Vṛtrāsura na anak ni Tvaṣṭā.

Verse 41

अस्माकं तावकानां तततत नतानां हरे तव चरणनलिनयुगल ध्यानानुबद्धहृदयनिगडानां स्वलिङ्गविवरणेनात्मसात्कृतानामनुकम्पानुरञ्जितविशदरुचिरशिशिरस्मितावलोकेन विगलित मधुरमुख रसामृत कलया चान्तस्तापमनघार्हसि शमयितुम् ॥ ४१ ॥

O Hari! Kami’y mga sumuko sa Iyong mga paa na tulad ng lotus; ang aming puso’y nakagapos sa pagninilay sa Iyong mga paa sa pamamagitan ng tanikala ng pag-ibig. Ipakita Mo ang Iyong pagkakatawang-tao at tanggapin kami bilang Iyong walang-hanggang mga lingkod. Sa Iyong mahabaging, malamig at kaaya-ayang titig na may banayad na ngiti, at sa matatamis na salitang parang nektar mula sa Iyong mukha, pawiin Mo ang init ng aming loob na dulot ni Vṛtrāsura.

Verse 42

अथ भगवंस्तवास्माभिरखिलजगदुत्पत्तिस्थितिलयनिमित्तायमानदिव्यमायाविनोदस्य सकलजीवनिकायानामन्तर्हृदयेषु बहिरपि च ब्रह्मप्रत्यगात्मस्वरूपेण प्रधानरूपेण च यथादेशकालदेहावस्थानविशेषं तदुपादानोपलम्भकतयानुभवत: सर्वप्रत्ययसाक्षिण आकाशशरीरस्य साक्षात्परब्रह्मण: परमात्मन: कियानिह वार्थविशेषो विज्ञापनीय: स्याद्विस्फुलिङ्गादिभिरिव हिरण्यरेतस: ॥ ४२ ॥

O Bhagavan! Gaya ng maliliit na kislap ng apoy na di kayang gampanan ang gawain ng buong apoy, kami na mga kislap mula sa Iyo ay hindi makapagsasabi sa Iyo ng mga pangangailangan ng aming buhay. Ikaw ang sanhi ng paglikha, pagpananatili, at pagkalusaw ng sansinukob; Ikaw ang Tagapamahala ng lahat ng lakas, na naglalaro sa Iyong espirituwal at materyal na kapangyarihan. Nasa puso Ka ng lahat bilang Brahman–Paramatma at nasa labas bilang mga sangkap ng pradhāna. Ikaw ang saksi ng lahat ng kamalayan, malawak na gaya ng langit, di natatamaan ng anumang gawa—ano pa ang hindi Mo nalalaman?

Verse 43

अत एव स्वयं तदुपकल्पयास्माकं भगवत: परमगुरोस्तव चरणशतपलाशच्छायां विविधवृजिन संसारपरिश्रमोपशमनीमुपसृतानां वयं यत्कामेनोपसादिता: ॥ ४३ ॥

O Panginoong Bhagavān na lubos na nakaaalam, Kataas-taasang Guru! Sumilong kami sa lilim ng Iyong mga paang-loto na nagpapawi ng pagod at ligalig ng sanlibutan. Alam Mo ang aming dahilan; pawiin Mo ang aming kasalukuyang dalamhati at ipagkaloob ang aral at kanlungan.

Verse 44

अथो ईश जहि त्वाष्ट्रं ग्रसन्तं भुवनत्रयम् । ग्रस्तानि येन न: कृष्ण तेजांस्यस्त्रायुधानि च ॥ ४४ ॥

Kaya nga, O Panginoon, Kataas-taasang Tagapamahala, O Śrī Kṛṣṇa! Pakiwasak si Vṛtrāsura, anak ni Tvaṣṭā, na lumalamon sa tatlong daigdig at nilamon na ang aming mga sandata at lakas.

Verse 45

हंसाय दह्रनिलयाय निरीक्षकाय कृष्णाय मृष्टयशसे निरुपक्रमाय । सत्सङ्ग्रहाय भवपान्थनिजाश्रमाप्ता- वन्ते परीष्टगतये हरये नमस्ते ॥ ४५ ॥

O banal na Hamsa, nananahan sa kaibuturan ng puso at nagmamasid sa lahat! O Kṛṣṇa, may dalisay at maningning na karangalan, walang pasimula ngunit pinagmulan ng lahat! Kanlungan Ka ng mga tapat; ang mga kaluluwang gumala sa landas ng saṁsāra at sa huli’y sumilong sa Iyong mga paang-loto ay nakakamit ang pinakamataas na layon. O Hari, sumasamba kami sa Iyo.

Verse 46

श्रीशुक उवाच अथैवमीडितो राजन् सादरं त्रिदशैर्हरि: । स्वमुपस्थानमाकर्ण्य प्राह तानभिनन्दित: ॥ ४६ ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Haring Parīkṣit, nang ialay ng mga diyos ang kanilang taimtim na panalangin sa ganitong paraan, pinakinggan sila ni Hari sa Kanyang walang-sanhîng habag. Nalugod Siya at saka sumagot sa mga diyos.

Verse 47

श्रीभगवानुवाच प्रीतोऽहं व: सुरश्रेष्ठा मदुपस्थानविद्यया । आत्मैश्वर्यस्मृति: पुंसां भक्तिश्चैव यया मयि ॥ ४७ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: O pinakamahuhusay na diyos, lubos Akong nalulugod sa inyong mga papuri na inialay na may kaalaman sa pagsamba sa Akin. Sa kaalamang iyon, naaalala ng tao ang Aking dakilang kapangyarihan na higit sa materya, at mula roon ay sumisibol at lumalago ang bhakti sa Akin.

Verse 48

किं दुरापं मयि प्रीते तथापि विबुधर्षभा: । मय्येकान्तमतिर्नान्यन्मत्तो वाञ्छति तत्त्ववित् ॥ ४८ ॥

O pinakamainam sa mga matatalinong deva, kapag ako’y nalugod, ano pa ang mahirap makamtan? Gayunman, ang dalisay na deboto na ang isip ay nakatuon lamang sa akin ay hindi humihingi ng iba, kundi pagkakataong maglingkod sa akin sa bhakti.

Verse 49

न वेद कृपण: श्रेय आत्मनो गुणवस्तुद‍ृक् । तस्य तानिच्छतो यच्छेद्यदि सोऽपि तथाविध: ॥ ४९ ॥

Ang mga nag-aakalang ang yaman sa materya ang lahat at siyang sukdulang layunin ng buhay ay tinatawag na kṛpaṇa (kuripot at makitid ang loob). Hindi nila nalalaman ang tunay na kapakanan ng kaluluwa. At kung may magbigay ng ninanais ng gayong mangmang, ang nagbibigay ay maituturing ding mangmang.

Verse 50

स्वयं नि:श्रेयसं विद्वान् न वक्त्यज्ञाय कर्म हि । न राति रोगिणोऽपथ्यं वाञ्छतोऽपि भिषक्तम: ॥ ५० ॥

Ang dalisay na debotong ganap sa agham ng bhakti, na nakaaalam ng pinakamataas na kabutihan, ay hindi magtuturo sa mangmang na gumawa ng mga gawaing may bunga para sa materyal na aliw, lalo nang tutulong dito. Siya’y tulad ng bihasang manggagamot na hindi nagbibigay ng pagkaing nakasasama kahit ito’y hilingin ng maysakit.

Verse 51

मघवन् यात भद्रं वो दध्यञ्चमृषिसत्तमम् । विद्याव्रततप:सारं गात्रं याचत मा चिरम् ॥ ५१ ॥ H

O Maghavan (Indra), nawa’y mapasa inyo ang kabutihan. Ipinapayo kong lapitan ninyo ang dakilang pantas na rishi na si Dadhyañca (Dadhīci). Siya’y lubhang ganap sa kaalaman, panata at pag-aayuno, at napakatatag ng kanyang katawan. Humayo at hingin ang kanyang katawan nang walang pag-antala.

Verse 52

स वा अधिगतो दध्यङ्‌ङश्विभ्यां ब्रह्म निष्कलम् । यद्वा अश्वशिरो नाम तयोरमरतां व्यधात् ॥ ५२ ॥

Ang banal na si Dadhyañca (Dadhīci) ay personal na nakamit ang dalisay na brahma-vidyā at ipinasa ito sa Aśvinī-kumāra. Sinasabing ibinigay niya ang mga mantra sa pamamagitan ng ulo ng kabayo; kaya tinawag ang mga ito na Aśvaśira. Nang matamo ang mga mantrang ito ng espirituwal na kaalaman, ang Aśvinī-kumāra ay naging jīvan-mukta, pinalaya kahit sa buhay na ito.

Verse 53

दध्यङ्‌ङाथर्वणस्त्वष्ट्रे वर्माभेद्यं मदात्मकम् । विश्वरूपाय यत्प्रादात् त्वष्टा यत्त्वमधास्तत: ॥ ५३ ॥

Ibinigay ni Dadhyañca, anak ni Atharvā, kay Tvaṣṭā ang di-mababaling pananggalang na tinatawag na Nārāyaṇa-kavaca, na kaisa ng Aking diwa. Ipinasa ito ni Tvaṣṭā sa anak niyang si Viśvarūpa, at mula kay Viśvarūpa mo ito natanggap. Dahil sa kavaca, napakatatag ngayon ng katawan ni Dadhīci; kaya hingin mo sa kanya ang kanyang katawan.

Verse 54

युष्मभ्यं याचितोऽश्विभ्यां धर्मज्ञोऽङ्गानि दास्यति । ततस्तैरायुधश्रेष्ठो विश्वकर्मविनिर्मित: । येन वृत्रशिरो हर्ता मत्तेजउपबृंहित: ॥ ५४ ॥

Kapag ang dalawang Aśvinī-kumāra ay makikiusap kay Dadhyañca para sa inyo, ang marunong sa dharma na si Dadhyañca ay tiyak na ibibigay ang kanyang mga sangkap dahil sa pag-ibig; huwag mag-alinlangan. Pagkaraan, mula sa kanyang mga buto, lilikhain ni Viśvakarmā ang pinakadakilang sandata—ang vajra; ito’y papuspusin ng Aking kapangyarihan at tiyak na puputol sa ulo ni Vṛtrāsura.

Verse 55

तस्मिन् विनिहते यूयं तेजोऽस्त्रायुधसम्पद: । भूय: प्राप्स्यथ भद्रं वो न हिंसन्ति च मत्परान् ॥ ५५ ॥

Kapag napatay si Vṛtrāsura dahil sa Aking espirituwal na lakas, mababawi ninyo ang inyong sigla, mga sandata, at kayamanan; magiging mapalad kayong lahat. Bagaman kaya niyang wasakin ang tatlong daigdig, huwag matakot na sasaktan niya kayo; siya man ay isang bhakta at hindi naiinggit sa mga lubos na nakatuon sa Akin.