Shashtha Skandha Adhyaya 5 - Srimad Bhagavatam | Tagalog | Vedapath

Vyasa

Shashtha SkandhaAdhyaya 544 Verses

Adhyaya 5

Nārada Instructs Dakṣa’s Sons; Allegory of the World; Dakṣa Curses Nārada

Sa pagpapatuloy ng lahi ng Prajāpati sa visarga (pangalawang paglikha), si Dakṣa ay nagkaanak ng mga Haryaśva at inutusan silang paramihin ang supling. Naglakbay sila pakanluran sa tīrtha na Nārāyaṇa-saras, kung saan nagtatagpo ang Sindhu at ang dagat, at sa pamamagitan ng tapas at paglilinis ay nahilig sa buhay-paramahaṁsa. Dumating si Nārada Muni at nagsalita ng sinadyang alegorya—“ang iisang lalaki,” “ang babaeng di-matinô,” “ang ilog na may dalawang daan,” “ang bahay na dalawampu’t lima,” “ang haṁsa,” at “ang panahon na parang labaha”—upang ilihis ang kanilang talino mula sa pagpapalawak na may bunga ng karma tungo sa kalayaan. Binasa ng Haryaśva ang mga sagisag bilang metapisika: ang Kataas-taasang Tagapag-enjoy, māyā-buddhi, mga siklo ng prakṛti, ang mga tattva, paghatol ayon sa śāstra, at kāla. Tinanggap nila si Nārada bilang guru at umalis sa landas na di na pagbabalikan. Lumikha si Dakṣa ng ikalawang pangkat (Savalāśva) na umulit ng tapas sa parehong tīrtha; ang maikling turo ni Nārada—sundin ang inyong mga nakatatandang kapatid—ay naghatid din sa kanila sa pagtalikod at bhakti. Nagtatapos ang kabanata sa lungkot at galit ni Dakṣa: inakusahan niya si Nārada na napaaga ang vairāgya, binanggit ang “tatlong utang” sa devas, ṛṣis, at pitṛs, at isinumpa si Nārada na walang tiyak na tirahan—na mapagtiis na tinanggap ng pantas. Ito ang nagbubukas ng susunod na tensiyon tungkol sa patuloy na papel ni Dakṣa sa paglikha at sa bunga ng paglapastangan sa isang mahā-bhāgavata.

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच तस्यां स पाञ्चजन्यां वै विष्णुमायोपबृंहित: । हर्यश्वसंज्ञानयुतं पुत्रानजनयद्विभु: ॥ १ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva: Dahil sa māyā ni Panginoong Viṣṇu, si Prajāpati Dakṣa ay nagkaanak ng sampung libong anak na lalaki sa sinapupunan ni Pāñcajanī (Asiknī); sila’y tinawag na Haryaśva.

Verse 2

अपृथग्धर्मशीलास्ते सर्वे दाक्षायणा नृप । पित्रा प्रोक्ता: प्रजासर्गे प्रतीचीं प्रययुर्दिशम् ॥ २ ॥

Mahal na Hari, ang lahat ng anak ni Dakṣa ay magkakatulad sa kabutihang-asal at sa pagsunod sa utos ng ama. Nang utusan silang magparami ng lahi, sila’y nagtungo sa kanlurang dako.

Verse 3

तत्र नारायणसरस्तीर्थं सिन्धुसमुद्रयो: । सङ्गमो यत्र सुमहन्मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ३ ॥

Sa kanluran, kung saan nagtatagpo ang Ilog Sindhu at ang dagat, naroon ang dakilang banal na pook na tinatawag na Nārāyaṇa-saras, na dinadalaw ng mga muni at siddha.

Verse 4

तदुपस्पर्शनादेव विनिर्धूतमलाशया: । धर्मे पारमहंस्ये च प्रोत्पन्नमतयोऽप्युत ॥ ४ ॥ तेपिरे तप एवोग्रं पित्रादेशेन यन्त्रिता: । प्रजाविवृद्धये यत्तान् देवर्षिस्तान् ददर्श ह ॥ ५ ॥

Sa banal na pook na iyon, sa paghipo at palagiang pagligo sa tubig ng lawa, nalinis ang kanilang kalooban at umusbong ang hilig sa dharma ng mga paramahaṁsa. Gayunman, dahil sa utos ng ama na paramihin ang lahi, nagsagawa sila ng matinding pag-aayuno at tápas. Isang araw, nakita ni Devarṣi Nārada ang kanilang tápas at lumapit sa kanila.

Verse 5

Sa banal na pook na iyon, ang mga Haryaśva ay palagiang humahawak sa tubig ng lawa at naliligo roon. Unti-unti silang nalinis sa dumi ng loob at nahilig sa mga gawain ng mga paramahaṁsa. Gayunman, dahil iniutos ng kanilang ama na paramihin ang lahi, nagsagawa sila ng matinding pag-aayuno at pagninilay upang tuparin ang kanyang hangarin. Isang araw, nakita ng dakilang pantas na si Nārada ang mga binatang iyon na gumagawa ng gayong mainam na austeridad para sa pagdami ng supling, at lumapit siya sa kanila.

Verse 6

उवाच चाथ हर्यश्वा: कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजा: । अद‍ृष्ट्वान्तं भुवो यूयं बालिशा बत पालका: ॥ ६ ॥ तथैकपुरुषं राष्ट्रं बिलं चाद‍ृष्टनिर्गमम् । बहुरूपां स्त्रियं चापि पुमांसं पुंश्चलीपतिम् ॥ ७ ॥ नदीमुभयतो वाहां पञ्चपञ्चाद्भ‍ुतं गृहम् । क्‍वचिद्धंसं चित्रकथं क्षौरपव्यं स्वयं भ्रमि ॥ ८ ॥

Sinabi ng dakilang pantas na si Nārada: Mahal kong mga Haryaśva, hindi pa ninyo nakita ang mga hangganan ng daigdig; kaya kayo’y mga batang walang sapat na kaalaman. May isang kaharian na iisa lamang ang lalaking naninirahan, at may isang butas na kapag pinasok ay walang sinumang nakalalabas. Doon ay may isang babaeng lubhang mapagpakasasa, nag-aayos ng sarili sa sari-saring kaakit-akit na kasuotan, at ang nag-iisang lalaki sa kahariang iyon ang kanyang asawa. Sa kahariang iyon ay may ilog na umaagos sa dalawang panig, may isang kamangha-manghang tahanang binubuo ng dalawampu’t limang sangkap, may isang sisne na nagpapalabas ng iba’t ibang tunog, at may isang bagay na kusang umiikot na yari sa matatalim na labaha at matitigas na tulad ng vajra. Kung hindi ninyo ito nakita, paano kayo lilikha ng supling?

Verse 7

Verse 8

Verse 9

कथं स्वपितुरादेशमविद्वांसो विपश्चित: । अनुरूपमविज्ञाय अहो सर्गं करिष्यथ ॥ ९ ॥

Ay, sa aba! Hindi ninyo nalalaman ang tunay na diwa ng utos ng inyong ama. Ang ama ay marunong sa lahat, ngunit kung hindi ninyo nauunawaan ang kanyang layon at hindi ninyo alam ang angkop na paraan, paano kayo lilikha ng supling?

Verse 10

श्रीशुक उवाच तन्निशम्याथ हर्यश्वा औत्पत्तिकमनीषया । वाच: कूटं तु देवर्षे: स्वयं विममृशुर्धिया ॥ १० ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang marinig ang mahiwagang mga salita ni Devarṣi Nārada, pinagbulay-bulayan ito ng mga Haryaśva sa sarili nilang likás na talino, nang walang tulong ng iba.

Verse 11

भू: क्षेत्रं जीवसंज्ञं यदनादि निजबन्धनम् । अद‍ृष्ट्वा तस्य निर्वाणं किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ ११ ॥

Ang “bhūḥ” ay ang larangan ng gawain; ang materyal na katawan ng jīva ang mismong bukirin ng pagkilos at pinagmumulan ng huwad na pagkakakilanlan. Mula pa noong walang simula, tumatanggap siya ng iba’t ibang katawan—ugat ng pagkagapos sa sansara. Kung hindi niya hanapin ang pagwawakas ng gapos na ito at magpakalunod sa panandaliang bunga ng karma, ano ang pakinabang?

Verse 12

एक एवेश्वरस्तुर्यो भगवान् स्वाश्रय: पर: । तमद‍ृष्ट्वाभवं पुंस: किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १२ ॥

Ang tanging Tagapag-enjoy at Panginoon ay ang Kataas-taasang Bhagavān—malaya, nakakakita sa lahat, puspos ng anim na karangalan, at lampas sa tatlong guṇa. Kung hindi Siya maunawaan ng tao at magpakahirap araw-gabi para sa panandaliang ligaya, ano ang pakinabang ng kanilang gawain?

Verse 13

पुमान्नैवैति यद्गत्वा बिलस्वर्गं गतो यथा । प्रत्यग्धामाविद इह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १३ ॥

Gaya ng taong pumasok sa “butas” na tinatawag na Pātāla na bihirang makitang bumalik, gayundin ang jīva na nakarating sa Vaikuṇṭha-dhāma (pratyag-dhāma) ay hindi na bumabalik sa mundong materyal. Kung may gayong pook na pagdating ay di na nagbabalik sa pagdurusang ito, ngunit hindi ito hanapin at sa halip ay tumatalon na parang unggoy sa panandaliang mundo, ano ang pakinabang ng walang saysay na karma?

Verse 14

नानारूपात्मनो बुद्धि: स्वैरिणीव गुणान्विता । तन्निष्ठामगतस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १४ ॥

Ang pabagu-bagong talino na hinaluan ng rajo-guṇa ay parang isang malayang patutot na nag-iiba-iba ng anyo ayon sa mga guṇa upang mang-akit. Kung hindi ito maunawaan at magpakalunod lamang sa panandaliang bunga ng karma, ano ang tunay na napapala?

Verse 15

तत्सङ्गभ्रंशितैश्वर्यं संसरन्तं कुभार्यवत् । तद्गतीरबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १५ ॥

Gaya ng asawang lalaki ng isang patutot na nawawalan ng kalayaan, gayon din ang kaluluwang may maruming talino ay matagal na gumagala sa samsara. Pinahihirapan ng kalikasang materyal, sinusundan niya ang galaw ng isip na nagdadala ng saya at pighati; sa gayong kalagayan, ano ang pakinabang ng mga gawang naghahangad ng bunga?

Verse 16

सृष्ट्यप्ययकरीं मायां वेलाकूलान्तवेगिताम् । मत्तस्य तामविज्ञस्य किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १६ ॥

Ang māyā na nagdudulot ng paglikha at pagkalusaw ay parang ilog na dumadaloy sa dalawang direksiyon; mas mabilis ang agos malapit sa pampang. Ang kaluluwang nahuhulog dito nang di nalalaman ay nilulunod ng mga alon at di makalabas; sa ilog ng māyā na ito, ano ang silbi ng gawang naghahangad ng bunga?

Verse 17

पञ्चविंशतितत्त्वानां पुरुषोऽद्भ‍ुतदर्पण: । अध्यात्ममबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १७ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon ang sandigan ng dalawampu’t limang sangkap at tagapag-ayos ng sanhi at bunga, na parang kahanga-hangang salamin. Kung hindi Siya makilala—ang Pinakamataas na Purusha—ano ang pakinabang ng paggawa para sa panandaliang bunga?

Verse 18

ऐश्वरं शास्त्रमुत्सृज्य बन्धमोक्षानुदर्शनम् । विविक्तपदमज्ञाय किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १८ ॥

Kung talikuran ng mangmang ang marangal na śāstra na nagtuturo ng pagkabihag at paglaya, at hindi makilala ang landas ng hamsa na marunong pumili ng diwa, kundi malubog sa panandaliang gawain—ano ang ibubunga ng gayong di-tunay na mga gawa?

Verse 19

कालचक्रं भ्रमि तीक्ष्णं सर्वं निष्कर्षयज्जगत् । स्वतन्त्रमबुधस्येह किमसत्कर्मभिर्भवेत् ॥ १९ ॥

Ang gulong ng panahon ay umiikot na napakatalim, na wari’y gawa sa labaha at kulog; tuluy-tuloy at ganap na malaya nitong hinihila ang buong daigdig. Kung hindi pag-aralan ang walang-hanggang sangkap na panahon, ano ang pakinabang ng panandaliang gawaing materyal?

Verse 20

शास्त्रस्य पितुरादेशं यो न वेद निवर्तकम् । कथं तदनुरूपाय गुणविस्रम्भ्युपक्रमेत् ॥ २० ॥

Ang hindi nakakakilala sa utos ng “amang śāstra” na nag-aalis sa landas ng makamundong buhay, paano magsisimula nang may pananampalataya at bhakti na angkop?

Verse 21

इति व्यवसिता राजन् हर्यश्वा एकचेतस: । प्रययुस्तं परिक्रम्य पन्थानमनिवर्तनम् ॥ २१ ॥

Mahal na Hari, nang marinig ang aral ni Nārada, ang mga Haryaśva ay nagkaisa ang loob at tumibay ang pasya. Tinanggap nila siya bilang guro, umikot nang may paggalang, at tinahak ang landas na di na nagbabalik sa mundong ito.

Verse 22

स्वरब्रह्मणि निर्भातहृषीकेशपदाम्बुजे । अखण्डं चित्तमावेश्य लोकाननुचरन्मुनि: ॥ २२ ॥

Sa mga banal na himig na nagmumula sa Sāma Veda, inawit ni Nārada Muni ang mga līlā ng Panginoon; itinimo niya ang di-napapatid na isip sa lotus na paa ni Hṛṣīkeśa at naglakbay sa iba’t ibang daigdig.

Verse 23

नाशं निशम्य पुत्राणां नारदाच्छीलशालिनाम् । अन्वतप्यत क: शोचन् सुप्रजस्त्वं शुचां पदम् ॥ २३ ॥

Nang marinig ni Dakṣa ang balita ng pagkawala/pagkawalay ng kanyang mga anak na may mabuting asal dahil kay Nārada, siya’y nagdalamhati. Bagaman ama ng mabubuting anak, napasok siya sa pook ng lungkot.

Verse 24

स भूय: पाञ्चजन्यायामजेन परिसान्‍त्‍वित: । पुत्रानजनयद्दक्ष: सवलाश्वान्सहस्रिण: ॥ २४ ॥

Habang nagdadalamhati si Dakṣa sa pagkawala ng kanyang mga anak, pinalubag siya ni Ajā (Brahmā) sa pamamagitan ng aral. Pagkaraan, nagkaanak si Dakṣa ng isang libong anak na lalaki sa sinapupunan ni Pāñcajanī; sila’y tinawag na Savalāśva.

Verse 25

ते च पित्रा समादिष्टा: प्रजासर्गे धृतव्रता: । नारायणसरो जग्मुर्यत्र सिद्धा: स्वपूर्वजा: ॥ २५ ॥

Ayon sa utos ng kanilang ama upang lumikha ng supling, sila man ay nagpanata ng mahigpit na mga panata at nagtungo sa Nārāyaṇa-saras, kung saan ang kanilang mga nakatatandang kapatid ay naunang nagkamit ng kasakdalan.

Verse 26

तदुपस्पर्शनादेव विनिर्धूतमलाशया: । जपन्तो ब्रह्म परमं तेपुस्तत्र महत्तप: ॥ २६ ॥

Sa paghipo pa lamang sa banal na tubig, nalinis ang maruruming pagnanasa sa kanilang puso; habang bumubulong ng japa sa Kataas-taasang Brahman na nagsisimula sa Oṁ, nagsagawa sila roon ng matinding austeridad.

Verse 27

अब्भक्षा: कतिचिन्मासान् कतिचिद्वायुभोजना: । आराधयन् मन्त्रमिममभ्यस्यन्त इडस्पतिम् ॥ २७ ॥ ॐ नमो नारायणाय पुरुषाय महात्मने । विशुद्धसत्त्वधिष्ण्याय महाहंसाय धीमहि ॥ २८ ॥

Sa ilang buwan ay tubig lamang ang iniinom nila, at sa ilang panahon ay hangin lamang ang itinuturing na pagkain; sa gayong dakilang austeridad, inulit-ulit nila ang mantrang ito upang sambahin si Nārāyaṇa, ang Iḍaspati.

Verse 28

Oṁ, nagpupugay kami kay Nārāyaṇa, ang Mahātmang Purusha; aming pinagninilayan ang Mahāhaṁsa na nananahan sa dalisay na sattva.

Verse 29

इति तानपि राजेन्द्र प्रजासर्गधियो मुनि: । उपेत्य नारद: प्राह वाच: कूटानि पूर्ववत् ॥ २९ ॥

O marangal na Hari, nilapitan ni Nārada Muni ang mga anak na iyon na nag-austeridad upang magkaanak, at nagsalita sa kanila ng mga salitang mahiwaga gaya ng dati.

Verse 30

दाक्षायणा: संश‍ृणुत गदतो निगमं मम । अन्विच्छतानुपदवीं भ्रातृणां भ्रातृवत्सला: ॥ ३० ॥

O mga anak ni Dakṣa, pakinggan ninyong mabuti ang aking mga tagubilin. Mahal na mahal ninyo ang inyong nakatatandang mga kapatid na Haryaśva; kaya sundan ninyo ang kanilang landas.

Verse 31

भ्रातृणां प्रायणं भ्राता योऽनुतिष्ठति धर्मवित् । स पुण्यबन्धु: पुरुषो मरुद्भ‍ि: सह मोदते ॥ ३१ ॥

Ang kapatid na nakaaalam sa mga alituntunin ng dharma ay sumusunod sa yapak ng nakatatandang mga kapatid. Dahil sa kanyang kabanalan, nagkakaroon siya ng pagkakataong makisama at magsaya kasama ng mga diyos gaya ng mga Marut, na may pag-ibig sa kapatid.

Verse 32

एतावदुक्त्वा प्रययौ नारदोऽमोघदर्शन: । तेऽपि चान्वगमन् मार्गं भ्रातृणामेव मारिष ॥ ३२ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: O pinakamainam sa mga Ārya, matapos sabihin ito sa mga anak ni Dakṣa, umalis si Nārada Muni—na ang mahabaging sulyap ay di kailanman nasasayang—ayon sa kanyang balak. Sinundan din ng mga anak ni Dakṣa ang landas ng kanilang nakatatandang mga kapatid; hindi na nagsikap magkaanak, kundi nagpakalubog sa kamalayan kay Kṛṣṇa.

Verse 33

सध्रीचीनं प्रतीचीनं परस्यानुपथं गता: । नाद्यापि ते निवर्तन्ते पश्चिमा यामिनीरिव ॥ ३३ ॥

Tinahak ng mga Savalāśva ang wastong landas—ang landas na nakakamtan sa pamumuhay na nakatuon sa bhakti-sevā, o sa awa ng Kataas-taasang Persona ng Diyos. Gaya ng mga gabing lumubog sa kanluran, hindi pa rin sila nagbabalik hanggang ngayon.

Verse 34

एतस्मिन् काल उत्पातान् बहून् पश्यन् प्रजापति: । पूर्ववन्नारदकृतं पुत्रनाशमुपाश‍ृणोत् ॥ ३४ ॥

Sa panahong iyon, nakita ni Prajāpati Dakṣa ang maraming masasamang palatandaan. Pagkaraan, narinig niya mula sa iba’t ibang pinagmulan na ayon sa tagubilin ni Nārada, ang ikalawang pangkat ng kanyang mga anak—ang mga Savalāśva—ay sumunod din sa landas ng kanilang nakatatandang mga kapatid.

Verse 35

चुक्रोध नारदायासौ पुत्रशोकविमूर्च्छित: । देवर्षिमुपलभ्याह रोषाद्विस्फुरिताधर: ॥ ३५ ॥

Nang marinig ni Dakṣa na ang mga Savalāśva ay umalis na rin sa mundong ito upang maglingkod sa bhakti-sevā kay Bhagavān, nagalit siya kay Nārada at halos himatayin sa dalamhati sa mga anak. Nang makaharap niya ang Devarṣi Nārada, nanginig sa poot ang kanyang mga labi at nagsalita siya nang ganito.

Verse 36

श्रीदक्ष उवाच अहो असाधो साधूनां साधुलिङ्गेन नस्त्वया । असाध्वकार्यर्भकाणां भिक्षोर्मार्ग: प्रदर्शित: ॥ ३६ ॥

Sinabi ni Prajāpati Dakṣa: Aba, O di-matuwid! Suot mo man ang anyo ng banal, hindi ka tunay na banal. Bilang isang pulubing-asceta, ipinakita mo sa aking mga inosenteng anak ang landas ng pagtalikod, at gumawa ka sa akin ng kasuklam-suklam na kawalang-katarungan.

Verse 37

ऋणैस्त्रिभिरमुक्तानाममीमांसितकर्मणाम् । विघात: श्रेयस: पाप लोकयोरुभयो: कृत: ॥ ३७ ॥

Hindi pa sila napapalaya sa tatlong utang at hindi nila napagnilayan nang wasto ang kanilang mga tungkulin. O Nārada, na wari’y anyo ng makasalanang gawa! Hinarangan mo ang pag-unlad ng aking mga anak tungo sa kabutihan sa mundong ito at sa susunod, gayong sila’y may utang pa sa mga ṛṣi, sa mga deva, at sa kanilang ama.

Verse 38

एवं त्वं निरनुक्रोशो बालानां मतिभिद्धरे: । पार्षदमध्ये चरसि यशोहा निरपत्रप: ॥ ३८ ॥

Sa gayon, wala kang habag na winawasak ang pag-iisip ng mga inosenteng bata, ngunit nag-aangkin ka pang kasama ni Hari. Sinira mo ang dangal at papuri ng Kataas-taasang Panginoon; wala kang hiya at wala kang awa. Paano ka makalalakad kasama ng mga personal na kasamahan ng Panginoon?

Verse 39

ननु भागवता नित्यं भूतानुग्रहकातरा: । ऋते त्वां सौहृदघ्नं वै वैरङ्करमवैरिणाम् ॥ ३९ ॥

Tunay na ang mga bhāgavata, ang mga deboto ng Panginoon, ay laging sabik na magpakita ng habag sa lahat ng nilalang—maliban sa iyo. Ikaw ang pumapatay sa pagkakaibigan at lumilikha ng alitan sa mga hindi mo naman kaaway. Hindi ka ba nahihiya na magkunwaring deboto habang gumagawa ng kasuklam-suklam na gawain?

Verse 40

नेत्थं पुंसां विराग: स्यात् त्वया केवलिना मृषा । मन्यसे यद्युपशमं स्‍नेहपाशनिकृन्तनम् ॥ ४० ॥

Sinabi ni Prajāpati Dakṣa: O mapag-isa, hindi ganyan nagkakaroon ng pagtalikod ang tao; mali ang iyong sinabi. Kung hindi magising ang ganap na kaalaman, ang simpleng pagpapalit ng kasuotan gaya ng ginawa mo ay hindi makapupunit sa tali ng pagkapit at pag-ibig sa mundo.

Verse 41

नानुभूय न जानाति पुमान् विषयतीक्ष्णताम् । निर्विद्यते स्वयं तस्मान्न तथा भिन्नधी: परै: ॥ ४१ ॥

Hindi nalalaman ng tao ang tindi ng pagdurusa sa pagkalugod sa mga bagay kung hindi niya ito naranasan mismo; kaya siya’y kusang nasusuklam. Ang nababago ang isip dahil sa iba ay hindi kasing-lalim ang pagtalikod gaya ng nababago dahil sa sariling karanasan.

Verse 42

यन्नस्त्वं कर्मसन्धानां साधूनां गृहमेधिनाम् । कृतवानसि दुर्मर्षं विप्रियं तव मर्षितम् ॥ ४२ ॥

Ginawa mo sa amin—mga mabubuting maybahay na sumusunod sa Veda sa pamamagitan ng mga gawain at paghahandog—ang isang lubhang di-matitiis na bagay; titiisin ko ito. Kahit namumuhay akong may asawa at mga anak, tinutupad ko ang mga panata at yajña; ngunit walang dahilan mong iniligaw ang aking mga anak sa landas ng pagtalikod—ito’y minsan lamang matitiis.

Verse 43

तन्तुकृन्तन यन्नस्त्वमभद्रमचर: पुन: । तस्माल्लोकेषु ते मूढ न भवेद्भ्रमत: पदम् ॥ ४३ ॥

O tagaputol ng hibla! Minsan mo na akong pinagkaitan ng mga anak, at ngayo’y inulit mo pa ang masamang gawa. Kaya, o hangal, isinusumpa kita: kahit maglakbay ka sa lahat ng daigdig, wala kang magiging tahanang mapamamalagian saanman.

Verse 44

श्रीशुक उवाच प्रतिजग्राह तद्ब‍ाढं नारद: साधुसम्मत: । एतावान्साधुवादो हि तितिक्षेतेश्वर: स्वयम् ॥ ४४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Mahal na Hari, si Nārada Muni, isang kinikilalang banal, nang sumpain ni Dakṣa ay tumugon, “tad bāḍham—siyanga,” at tinanggap ang sumpa. Ito ang kadakilaan ng sādhu: kahit may kakayahan, siya’y matiisin at hindi sumusumpa pabalik.

Frequently Asked Questions

What is the meaning of Nārada’s allegory (one man, unchaste woman, river both ways, house of twenty-five, swan, razor-wheel)?

The Haryaśvas interpret it as a complete map of saṁsāra and liberation: (1) ‘one man’ = the Supreme Enjoyer, Bhagavān, independent of guṇas; (2) ‘hole with no return’ = either descent into Pātāla (rare return) and, more importantly, entry into Vaikuṇṭha (no return to misery); (3) ‘unchaste woman’ = fickle, passion-mixed intelligence that changes ‘dress’ (identities) to attract the jīva; (4) ‘husband’ = the conditioned soul enslaved by that buddhi; (5) ‘river flowing both ways’ = prakṛti’s cycles of creation and dissolution; (6) ‘house of twenty-five’ = the tattva framework (elements) resting in the Supreme as cause and controller; (7) ‘haṁsa’ = śāstra-guided discrimination between matter and spirit; (8) ‘razors and thunderbolts’ = relentless kāla driving all change. The point is that without knowing these truths, producing progeny as an ultimate goal is spiritually misdirected.

Why did Dakṣa accuse Nārada of harming his sons and mention the ‘three debts’?

Dakṣa argues from pravṛtti-mārga (world-maintaining duty): before adopting renunciation, one should discharge obligations to devas (through yajña), ṛṣis (through study/teaching), and pitṛs/father (through progeny and lineage rites). He sees Nārada’s instruction as inducing vairāgya without sufficient experiential maturity. The Bhāgavata, however, frames Nārada’s intervention as higher guidance: when bhakti awakens and the goal (ending bondage) is understood, the supreme duty becomes surrender to Nārāyaṇa.