Adhyaya 13

Verse 1

श्रीनारद उवाच कल्पस्त्वेवं परिव्रज्य देहमात्रावशेषित: । ग्रामैकरात्रविधिना निरपेक्षश्चरेन्महीम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Nārada Muni: Ang taong makapagpapalago ng kaalamang espirituwal ay dapat talikuran ang lahat ng ugnayang materyal, at panatilihin lamang ang katawan na sapat upang mabuhay. Sa tuntuning isang gabi lamang sa bawat nayon, at walang pag-asa sa pangangailangan ng katawan, ang sannyāsī ay dapat maglakbay sa buong daigdig.

Verse 2

बिभृयाद् यद्यसौ वास: कौपीनाच्छादनं परम् । त्यक्तं न लिङ्गाद् दण्डादेरन्यत् किञ्चिदनापदि ॥ २ ॥

Ang sannyāsī ay dapat umiwas kahit sa pananamit na pantakip; kung may isusuot man, bahag (kaupīna) lamang. Kapag walang pangangailangan, huwag tumanggap kahit ng tungkod (daṇḍa) at iba pang tanda; maliban sa daṇḍa at kamaṇḍalu, huwag magdala ng anuman.

Verse 3

एक एव चरेद्भ‍िक्षुरात्मारामोऽनपाश्रय: । सर्वभूतसुहृच्छान्तो नारायणपरायण: ॥ ३ ॥

Ang bhikshu na sannyāsī ay dapat maglakbay nang mag-isa, nasisiyahan sa sarili at hindi umaasa sa sinuman o sa alinmang lugar. Maging mabuting kaibigan ng lahat ng nilalang, mapayapa, at dalisay na deboto na nakatuon kay Nārāyaṇa, nabubuhay sa limos mula bahay-bahay.

Verse 4

पश्येदात्मन्यदो विश्वं परे सदसतोऽव्यये । आत्मानं च परं ब्रह्म सर्वत्र सदसन्मये ॥ ४ ॥

Dapat sanayin ng sannyāsī na makita ang sansinukob sa loob ng sarili, at makita ang may-anyo at walang-anyo na nakasalig sa Di-nagbabagong Kataas-taasan. Pagmasdan niya ang ātman at ang Kataas-taasang Brahman na laganap sa lahat, sa umiiral at di-umiiral.

Verse 5

सुप्तिप्रबोधयो: सन्धावात्मनो गतिमात्मद‍ृक् । पश्यन्बन्धं च मोक्षं च मायामात्रं न वस्तुत: ॥ ५ ॥

Sa pagitan ng tulog at gising, at sa kanilang paglipat, dapat pagmasdan ng sannyāsī na nakakakita sa sarili ang galaw ng ātman. Sa gayon, mauunawaan niyang ang pagkaalipin at kalayaan ay pawang māyā lamang, hindi tunay; at sa mataas na pagkaunawang ito, ang Makapagtotohanang Ganap lamang ang makikita niyang laganap sa lahat.

Verse 6

नाभिनन्देद् ध्रुवं मृत्युमध्रुवं वास्य जीवितम् । कालं परं प्रतीक्षेत भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ ६ ॥

Dahil tiyak ang kamatayan at di-tiyak ang haba ng buhay, huwag purihin ang kamatayan ni ang buhay. Sa halip, pagmasdan ang Kataas-taasang Salik ng Panahon, kung saan ang mga nilalang ay lumilitaw at naglalaho.

Verse 7

नासच्छास्त्रेषु सज्जेत नोपजीवेत जीविकाम् । वादवादांस्त्यजेत्तर्कान्पक्षं कंच न संश्रयेत् ॥ ७ ॥

Huwag kumapit sa mga aklat na walang pakinabang na espirituwal. Huwag gawing kabuhayan ang pagtuturo, iwan ang pagtatalo at kontra-talo, at huwag kumampi sa alinmang pangkat.

Verse 8

न शिष्याननुबध्नीत ग्रन्थान्नैवाभ्यसेद् बहून् । न व्याख्यामुपयुञ्जीत नारम्भानारभेत्‍क्‍वचित् ॥ ८ ॥

Ang isang sannyasi ay hindi dapat mang-akit ng maraming alagad sa pamamagitan ng pangakong pakinabang na materyal. Huwag magbasa ng napakaraming aklat nang di kailangan, huwag mangaral para sa kabuhayan, at huwag magsimula ng mga gawaing makamundo upang magparami ng luho.

Verse 9

न यतेराश्रम: प्रायो धर्महेतुर्महात्मन: । शान्तस्य समचित्तस्य बिभृयादुत वा त्यजेत् ॥ ९ ॥

Ang isang mahātmā na payapa at pantay ang isip, na tunay na umunlad sa kamalayang espirituwal, ay hindi kailangang umasa sa panlabas na tanda ng sannyāsa gaya ng tridaṇḍa at kamaṇḍalu. Ayon sa pangangailangan, minsan ay tinatanggap, minsan ay iniiwan.

Verse 10

अव्यक्तलिङ्गो व्यक्तार्थो मनीष्युन्मत्तबालवत् । कविर्मूकवदात्मानं स द‍ृष्टय‍ा दर्शयेन्नृणाम् ॥ १० ॥

Kahit hindi ihayag ng banal na tao ang sarili sa lipunan, nahahayag ang kanyang layon sa kanyang asal. Sa harap ng mga tao, magpakita siya na parang batang di mapakali; at bagaman siya’y dakilang palaisip at mananalumpati, magpakita siyang parang pipi, upang ang loob ay makita sa kilos at tingin.

Verse 11

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । प्रह्रादस्य च संवादं मुनेराजगरस्य च ॥ ११ ॥

Bilang halimbawa nito, isinasalaysay ng mga pantas na rishi ang isang sinaunang kasaysayan: ang pag-uusap ni Prahlāda Mahārāja at ng isang dakilang muni na nabubuhay na parang sawa.

Verse 12

तं शयानं धरोपस्थे कावेर्यां सह्यसानुनि । रजस्वलैस्तनूदेशैर्निगूढामलतेजसम् ॥ १२ ॥ ददर्श लोकान्विचरन् लोकतत्त्वविवित्सया । वृतोऽमात्यै: कतिपयै: प्रह्रादो भगवत्प्रिय: ॥ १३ ॥

Si Prahlāda Mahārāja, ang pinakamamahal na lingkod ng Bhagavān, ay naglakbay kasama ang ilang pinagkakatiwalaang kasama upang maunawaan ang likas na katangian ng mga banal. Dumating siya sa pampang ng Ilog Kāverī malapit sa Bundok Sahya at nakita ang isang dakilang rishi na nakahiga sa lupa, nababalutan ng alikabok ngunit may nakatagong dalisay na liwanag espirituwal.

Verse 13

तं शयानं धरोपस्थे कावेर्यां सह्यसानुनि । रजस्वलैस्तनूदेशैर्निगूढामलतेजसम् ॥ १२ ॥ ददर्श लोकान्विचरन् लोकतत्त्वविवित्सया । वृतोऽमात्यै: कतिपयै: प्रह्रादो भगवत्प्रिय: ॥ १३ ॥

Dahil sa pagnanais na maunawaan ang katotohanan ng daigdig, si Prahlāda na minamahal ng Bhagavān, na napapalibutan ng ilang tagapayo, ay nakita ang rishing iyon.

Verse 14

कर्मणाकृतिभिर्वाचा लिङ्गैर्वर्णाश्रमादिभि: । न विदन्ति जना यं वै सोऽसाविति न वेति च ॥ १४ ॥

Sa pamamagitan ng kanyang mga gawa, anyo ng katawan, pananalita, o mga palatandaan ng varṇāśrama, hindi matukoy ng mga tao kung siya nga ba ang taong iyon o hindi.

Verse 15

तं नत्वाभ्यर्च्य विधिवत्पादयो: शिरसा स्पृशन् । विवित्सुरिदमप्राक्षीन्महाभागवतोऽसुर: ॥ १५ ॥

Si Prahlāda, ang dakilang bhāgavata, ay yumukod at sumamba sa banal na tao ayon sa wastong ritwal, at idinampi ang kanyang ulo sa mga paang-loto nito. Pagkatapos, upang maunawaan siya, nagtanong si Prahlāda nang lubhang mapagpakumbaba nang ganito.

Verse 16

बिभर्षि कायं पीवानं सोद्यमो भोगवान्यथा ॥ १६ ॥ वित्तं चैवोद्यमवतां भोगो वित्तवतामिह । भोगिनां खलु देहोऽयं पीवा भवति नान्यथा ॥ १७ ॥

Sinabi ni Prahlāda: “Mahal na ginoo, wala kang pagsisikap upang maghanapbuhay, ngunit mataba ang iyong katawan na tila isang taong nalululong sa pag-enjoy. Alam ko: ang masikap ay nagkakamit ng yaman, ang may yaman ay nagtatamasa; at ang katawan ng mga nagtatamasa ay tumataba dahil sa pagkain at pagtulog, hindi sa iba.”

Verse 17

बिभर्षि कायं पीवानं सोद्यमो भोगवान्यथा ॥ १६ ॥ वित्तं चैवोद्यमवतां भोगो वित्तवतामिह । भोगिनां खलु देहोऽयं पीवा भवति नान्यथा ॥ १७ ॥

Ang katawan mo’y napakataba, na para kang taong nalululong sa makamundong aliw, gayong wala kang pagsisikap para sa kabuhayan. Sa daigdig, ang masipag ay nagkakamit ng yaman, ang may yaman ay nagtatamasa; at ang nagtatamasa ay tumataba sa pagkain at tulog na walang gawa.

Verse 18

न ते शयानस्य निरुद्यमस्य ब्रह्मन्नु हार्थो यत एव भोग: । अभोगिनोऽयं तव विप्र देह: पीवा यतस्तद्वद न: क्षमं चेत् ॥ १८ ॥

O brahmana na may ganap na kaalaman, nakahiga ka nang walang pagsisikap; at nauunawaan ding wala kang yaman para sa aliw ng pandama. Kung gayon, paano naging napakataba ng katawan mo? Kung hindi bastos ang tanong ko, ipaliwanag mo sana.

Verse 19

कवि: कल्पो निपुणद‍ृक् चित्रप्रियकथ: सम: । लोकस्य कुर्वत: कर्म शेषे तद्वीक्षितापि वा ॥ १९ ॥

Kagalang-galang, mukha kang marunong, bihasa, at matalino sa lahat ng paraan. Mahusay kang magsalita ng mga salitang nakalulugod sa puso. Nakikita mong abala ang mga tao sa mga gawaing may bunga, ngunit ikaw ay nakahiga rito na walang ginagawa.

Verse 20

श्रीनारद उवाच \स इत्थं दैत्यपतिना परिपृष्टो महामुनि: । स्मयमानस्तमभ्याह तद्वागमृतयन्त्रित: ॥ २० ॥

Nagpatuloy si Nārada Muni: Nang tanungin nang gayon ang banal na tao ni Prahlāda Mahārāja, hari ng mga Daitya, nabihag siya ng ulang ng mga salitang tila nektar at sumagot nang may ngiti.

Verse 21

श्रीब्राह्मण उवाच वेदेदमसुरश्रेष्ठ भवान् नन्वार्यसम्मत: । ईहोपरमयोर्नृणां पदान्यध्यात्मचक्षुषा ॥ २१ ॥

Sinabi ng banal na brahmana: O Prahlāda, pinakamainam sa mga asura at kinikilala ng mga sibilisado, sa iyong likas na espirituwal na paningin ay batid mo ang mga antas ng buhay ng tao—ang landas ng pagsisikap at ang landas ng pag-urong—at ang bunga ng pagtanggap at pagtanggi.

Verse 22

यस्य नारायणो देवो भगवान्‍हृद्गत: सदा । भक्त्या केवलयाज्ञानं धुनोति ध्वान्तमर्कवत् ॥ २२ ॥

Dahil sa dalisay na bhakti, ang Panginoong Nārāyaṇa, ang Bhagavān, ay laging nananahan sa puso; gaya ng araw, itinataboy Niya ang dilim ng kamangmangan.

Verse 23

तथापि ब्रूमहे प्रश्नांस्तव राजन्यथाश्रुतम् । सम्भाषणीयो हि भवानात्मन: शुद्धिमिच्छता ॥ २३ ॥

Mahal na Hari, bagama’t alam mo ang lahat, nagtanong ka ayon sa narinig; sasagot ako batay sa aking narinig mula sa mga may awtoridad, sapagkat ang nagnanais ng paglilinis ng sarili ay nararapat makipag-usap sa tulad mo.

Verse 24

तृष्णया भववाहिन्या योग्यै: कामैरपूर्यया । कर्माणि कार्यमाणोऽहं नानायोनिषु योजित: ॥ २४ ॥

Dahil sa uhaw na hindi nasisiyahan at sa mga pagnanasang di mapupuno, inanod ako ng mga alon ng saṁsāra at napasangkot sa iba’t ibang gawain, nalalagay sa sari-saring anyo ng buhay.

Verse 25

यद‍ृच्छया लोकमिमं प्रापित: कर्मभिर्भ्रमन् । स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं तिरश्चां पुनरस्य च ॥ २५ ॥

Sa pag-ikot dahil sa karma, nagkataong natamo ko ang anyong-tao; ang katawang ito ang pintuan sa langit at kalayaan, ngunit maaari ring maghatid sa mababang uri o sa muling pagsilang bilang tao.

Verse 26

तत्रापि दम्पतीनां च सुखायान्यापनुत्तये । कर्माणि कुर्वतां द‍ृष्ट्वा निवृत्तोऽस्मि विपर्ययम् ॥ २६ ॥

Sa buhay-tao, nagsasama ang lalaki at babae para sa kaligayahang pandama at upang alisin ang pagdurusa; ngunit sa karanasan, nakita kong walang tunay na masaya. Kaya, dahil sa salungat na bunga, tumigil ako sa mga gawaing materyalistiko.

Verse 27

सुखमस्यात्मनो रूपं सर्वेहोपरतिस्तनु: । मन:संस्पर्शजान् द‍ृष्ट्वा भोगान्स्वप्स्यामि संविशन् ॥ २७ ॥

Ang tunay na anyo ng jīva ay espirituwal na kaligayahan; makakamtan lamang ito kapag tumigil sa lahat ng gawaing materyal. Ang aliw ng pandama ay guniguni ng isip; kaya iniwan ko ang lahat at nakahiga rito upang magpahinga.

Verse 28

इत्येतदात्मन: स्वार्थं सन्तं विस्मृत्य वै पुमान् । विचित्रामसति द्वैते घोरामाप्नोति संसृतिम् ॥ २८ ॥

Sa ganitong paraan, dahil sa pagkapit sa katawan, nalilimutan ng tao ang tunay niyang kapakinabangan—ang kabutihan ng ātman. Nahuhumaling sa sari-saring huwad na dualidad ng materyal na daigdig, napapasa kanya ang nakapanghihilakbot na ikot ng samsara.

Verse 29

जलं तदुद्भ‍वैश्छन्नं हित्वाज्ञो जलकाम्यया । मृगतृष्णामुपाधावेत्तथान्यत्रार्थद‍ृक् स्वत: ॥ २९ ॥

Gaya ng usang na usa na hindi nakikita ang tubig sa balong natatakpan ng damo at sa halip ay humahabol sa mirage sa ibang dako, gayon din ang jīva na natatakpan ng materyal na katawan: hindi niya nakikita ang ligaya sa loob, kundi humahabol sa ligaya ng daigdig na materyal.

Verse 30

देहादिभिर्दैवतन्त्रैरात्मन: सुखमीहत: । दु:खात्ययं चानीशस्य क्रिया मोघा: कृता: कृता: ॥ ३० ॥

Sinisikap ng jīva na makamtan ang ligaya at alisin ang mga sanhi ng pagdurusa, ngunit ang iba’t ibang katawan ay ganap na nasa ilalim ng kapangyarihan ng materyal na kalikasan. Kaya ang kanyang mga balak sa sari-saring katawan, sunod-sunod, ay nauuwi sa pagkabigo.

Verse 31

आध्यात्मिकादिभिर्दु:खैरविमुक्तस्य कर्हिचित् । मर्त्यस्य कृच्छ्रोपनतैरर्थै: कामै: क्रियेत किम् ॥ ३१ ॥

Para sa taong mortal na hindi pa malaya sa tatlong uri ng pagdurusa—adhyātmika, adhidaivika, at adhibautika—ano ang pakinabang ng yaman, pagnanasa, o aliw na nakamit sa hirap? Nananatili pa rin ang kapanganakan, kamatayan, katandaan, karamdaman, at gapos ng bunga ng karma.

Verse 32

पश्यामि धनिनां क्लेशं लुब्धानामजितात्मनाम् । भयादलब्धनिद्राणां सर्वतोऽभिविशङ्किनाम् ॥ ३२ ॥

Nakikita ko ang pagdurusa ng mayayaman—alipin ng mga pandama, sakim at walang pagpipigil-sa-sarili; dahil sa takot ay hindi makatulog at laging nagdududa sa lahat ng panig.

Verse 33

राजतश्चौरत: शत्रो: स्वजनात्पशुपक्षित: । अर्थिभ्य: कालत: स्वस्मान्नित्यं प्राणार्थवद्भ‍यम् ॥ ३३ ॥

Kahit ang itinuturing na makapangyarihan at mayaman ay laging puno ng pangamba—dahil sa batas ng pamahalaan, magnanakaw, kaaway, sariling kamag-anak, hayop at ibon, mga humihingi ng limos, paglipas ng panahon, at maging sa sarili; kaya sila’y laging natatakot.

Verse 34

शोकमोहभयक्रोधरागक्लैब्यश्रमादय: । यन्मूला: स्युर्नृणां जह्यात्स्पृहां प्राणार्थयोर्बुध: ॥ ३४ ॥

Ang marurunong ay dapat talikuran ang ugat ng dalamhati, pagkalito, takot, galit, pagkakapit, karalitaan at walang saysay na pagod; ang ugat nito ay pagnanasa sa di-kailangang dangal at salapi.

Verse 35

मधुकारमहासर्पौ लोकेऽस्मिन्नो गुरूत्तमौ । वैराग्यं परितोषं च प्राप्ता यच्छिक्षया वयम् ॥ ३५ ॥

Sa mundong ito, ang bubuyog at ang sawa (python) ay dalawa naming dakilang guro; sa kanilang aral natamo namin ang paglayo sa pagnanasa at ang pagkakasiya.

Verse 36

विराग: सर्वकामेभ्य: शिक्षितो मे मधुव्रतात् । कृच्छ्राप्तं मधुवद्वित्तं हत्वाप्यन्यो हरेत्पतिम् ॥ ३६ ॥

Mula sa bubuyog natutuhan kong huwag dumikit sa pag-iimpok ng salapi; sapagkat ang yaman ay parang pulot—mahirap makuha, ngunit maaaring patayin ang may-ari at agawin ito ng iba.

Verse 37

अनीह: परितुष्टात्मा यद‍ृच्छोपनतादहम् । नो चेच्छये बह्वहानि महाहिरिव सत्त्ववान् ॥ ३७ ॥

Hindi ako nagsisikap upang makakuha ng anuman; nasisiyahan ako sa anumang dumarating nang kusa. Kapag wala akong makuha, matiyaga at di-nagagalaw akong gaya ng malaking sawa, nakahiga nang maraming araw.

Verse 38

क्‍वचिदल्पं क्‍वचिद्भ‍ूरि भुञ्जेऽन्नं स्वाद्वस्वादु वा । क्‍वचिद्भ‍ूरि गुणोपेतं गुणहीनमुत क्व‍चित् । श्रद्धयोपहृतं क्व‍ापि कदाचिन्मानवर्जितम् । भुञ्जे भुक्त्वाथ कस्मिंश्चिद्दिवा नक्तं यद‍ृच्छया ॥ ३८ ॥

Minsan kaunti ang kinakain ko, minsan marami; minsan masarap, minsan mapakla o panis. Minsan prasāda na inihandog nang may paggalang, minsan pagkaing ibinigay nang pabaya. Minsan sa araw, minsan sa gabi—kinakain ko ang madaling makuha.

Verse 39

क्षौमं दुकूलमजिनं चीरं वल्कलमेव वा । वसेऽन्यदपि सम्प्राप्तं दिष्टभुक्तुष्टधीरहम् ॥ ३९ ॥

Upang matakpan ang katawan, ginagamit ko ang anumang dumating—lino, seda, balat ng usa, punit na damit, o balat ng puno—ayon sa itinakda; at nananatili akong kontento at payapa.

Verse 40

क्व‍चिच्छये धरोपस्थे तृणपर्णाश्मभस्मसु । क्व‍चित्प्रासादपर्यङ्के कशिपौ वा परेच्छया ॥ ४० ॥

Minsan humihiga ako sa lupa, minsan sa damo, dahon o bato, minsan sa bunton ng abo. At minsan, ayon sa kagustuhan ng iba, humihiga ako sa palasyo sa pinakamainam na kama na may mga unan.

Verse 41

क्व‍चित्स्‍नातोऽनुलिप्ताङ्ग: सुवासा: स्रग्व्यलङ्‌कृत: । रथेभाश्वैश्चरे क्व‍ापि दिग्वासा ग्रहवद्विभो ॥ ४१ ॥

O aking Panginoon, minsan ako’y naliligo nang maayos, pinapahiran ng sandalwood ang katawan, nagsusuot ng magagandang kasuotan, may kuwintas na bulaklak at palamuti, at naglalakbay na parang hari sa elepante, karwahe, o kabayo. Ngunit minsan ay naglalakbay akong hubad na parang taong sinapian.

Verse 42

नाहं निन्दे न च स्तौमि स्वभावविषमं जनम् । एतेषां श्रेय आशासे उतैकात्म्यं महात्मनि ॥ ४२ ॥

Magkakaiba ang likas na pag-iisip ng mga tao; kaya hindi ko sila pinupuri ni sinisiraan. Ang hangad ko lamang ay ang kanilang kabutihan, nawa’y tanggapin nila ang pakikiisa sa Paramatma, ang Kataas-taasang Panginoon, Sri Krishna.

Verse 43

विकल्पं जुहुयाच्चित्तौ तां मनस्यर्थविभ्रमे । मनो वैकारिके हुत्वा तं मायायां जुहोत्यनु ॥ ४३ ॥

Tanggapin bilang iisang buo ang guni-guning paghihiwalay ng mabuti at masama, at ilagak ito sa isip; saka ihandog ang isip sa huwad na ego, at ihandog ang huwad na ego sa kabuuang lakas-materyal na māyā. Ito ang paraan ng pakikibaka sa maling pagkakaiba.

Verse 44

आत्मानुभूतौ तां मायां जुहुयात्सत्यद‍ृङ्‍मुनि: । ततो निरीहो विरमेत् स्वानुभूत्यात्मनि स्थित: ॥ ४४ ॥

Ang pantas at mapagnilay na tao ay dapat mapagtanto sa sariling pagsasakatuparan na ang pag-iral na materyal ay ilusyon. Pagkatapos, dapat niyang ‘ihandog’ ang māyā na iyon; at kapag nakatindig sa sariling karanasan ng atman, walang pagnanasa, tumigil siya sa lahat ng gawaing materyal.

Verse 45

स्वात्मवृत्तं मयेत्थं ते सुगुप्तमपि वर्णितम् । व्यपेतं लोकशास्त्राभ्यां भवान्हि भगवत्पर: ॥ ४५ ॥

O Prahlāda Mahārāja, ikaw ay tunay na nakasakatuparan sa sarili at deboto ng Kataas-taasang Panginoon; kaya hindi ka nabibigkis ng opinyon ng madla o ng tinatawag na mga kasulatan. Dahil dito, inilarawan ko sa iyo nang walang pag-aatubili ang kasaysayan ng aking sariling pagsasakatuparan, kahit ito’y lihim.

Verse 46

श्रीनारद उवाच धर्मं पारमहंस्यं वै मुने: श्रुत्वासुरेश्वर: । पूजयित्वा तत: प्रीत आमन्‍त्र्यप्रययौ गृहम् ॥ ४६ ॥

Nagpatuloy si Nārada Muni: Nang marinig ni Prahlāda, ang hari ng mga asura, ang mga turo tungkol sa dharma ng paramahaṁsa mula sa banal na pantas, naunawaan niya ito at nagalak. Pinarangalan niya ang pantas sa nararapat na pagsamba, humingi ng pahintulot, at saka nagpaalam at umuwi sa kanyang tahanan.