Adhyaya 6

Verse 1

ऋषिरुवाच सत्यमुक्तं किन्‍त्विह वा एके न मनसोऽद्धा विश्रम्भमनवस्थानस्य शठकिरात इव सङ्गच्छन्ते ॥ २ ॥

Sinabi ng rishi: Totoo ang iyong sinabi; ngunit may ilan dito na hindi lubos na nagtitiwala sa isip na di-matatag, gaya ng tusong mangangaso na laging nagbabantay sa kanyang huli.

Verse 2

ऋषिरुवाच सत्यमुक्तं किन्‍त्विह वा एके न मनसोऽद्धा विश्रम्भमनवस्थानस्य शठकिरात इव सङ्गच्छन्ते ॥ २ ॥

Sumagot ang rishi: Mahal na Hari, tama ka. Gaya ng tusong mangangaso na kahit nahuli na ang hayop ay hindi pa rin nagtitiwala dahil maaaring tumakas, gayon din ang mga umuunlad sa espiritu—hindi nagtitiwala sa isip at laging binabantayan ang kilos nito.

Verse 3

तथा चोक्तम्— न कुर्यात्कर्हिचित्सख्यं मनसि ह्यनवस्थिते । यद्विश्रम्भाच्चिराच्चीर्णं चस्कन्द तप ऐश्वरम् ॥ ३ ॥

Kaya nga sinabi—huwag makipagkaibigan sa isip na di-matatag. Kapag lubos itong pinagkatiwalaan, ang matagal na pag-aayuno at kapangyarihan ay maaaring gumuho.

Verse 4

नित्यं ददाति कामस्यच्छिद्रं तमनु येऽरय: । योगिन: कृतमैत्रस्य पत्युर्जायेव पुंश्चली ॥ ४ ॥

Kapag ang yogi ay nakipagkaibigan sa isip at binigyan ito ng puwang, ang isip ay laging magbibigay-daan sa mga kaaway tulad ng pagnanasa, galit, at kasakiman; gaya ng babaeng di-tapat na nadadala ng mga kalaguyo at nagiging sanhi ng kapahamakan ng asawa.

Verse 5

कामो मन्युर्मदो लोभ: शोकमोहभयादय: । कर्मबन्धश्च यन्मूल: स्वीकुर्यात्को नु तद् बुध: ॥ ५ ॥

Ang pagnanasa, galit, pagmamataas, kasakiman, dalamhati, pagkalito, takot at iba pa ay nag-uugat sa isip; mula rito ang pagkagapos sa karma. Kaya sinong marunong ang magtitiwala sa isip?

Verse 6

अथैवमखिललोकपालललामोऽपि विलक्षणैर्जडवदवधूतवेषभाषाचरितैरविलक्षितभगवत्प्रभावो योगिनां साम्परायविधिमनुशिक्षयन् स्वकलेवरं जिहासुरात्मन्यात्मानमसंव्यवहितमनर्थान्तरभावेनान्वीक्षमाण उपरतानुवृत्तिरुपरराम ॥ ६ ॥

Ang Panginoong Rishabhadeva ay ang pinuno ng lahat ng mga hari at emperador sa uniberso na ito, ngunit sa pag-aakala ng pananamit at wika ng isang avadhuta, Siya ay kumilos na tila mapurol at nakatali sa materyal. Dahil dito, walang sinuman ang makakapagmasid sa Kanyang banal na kayamanan. Pinagtibay Niya ang pag-uugaling ito para lamang ituro sa mga yogi kung paano isuko ang katawan. Gayunpaman, napanatili Niya ang Kanyang orihinal na posisyon bilang isang ganap na pagpapalawak ng Panginoong Vasudeva, Krishna.

Verse 7

तस्य ह वा एवं मुक्तलिङ्गस्य भगवत ऋषभस्य योगमायावासनया देह इमां जगतीमभिमानाभासेन सङ्‍क्रममाण: कोङ्कवेङ्ककुटकान्दक्षिणकर्णाटकान्देशान् यद‍ृच्छयोपगत: कुटकाचलोपवन आस्यकृताश्मकवल उन्माद इव मुक्तमूर्धजोऽसंवीत एव विचचार ॥ ७ ॥

Sa totoo lang ang Panginoong Rishabhadeva ay walang materyal na katawan, ngunit dahil sa yoga-maya ay itinuring Niya ang Kanyang katawan na materyal, at samakatuwid, dahil Siya ay naglaro tulad ng isang ordinaryong tao, tinalikuran Niya ang mentalidad ng pagkilala dito. Kasunod ng prinsipyong ito, nagsimula Siyang gumala sa buong mundo. Habang naglalakbay, nakarating Siya sa lalawigan ng Karnata sa Timog India at dumaan sa Konka, Venka at Kutaka. Wala Siyang planong maglakbay sa ganitong paraan, ngunit dumating Siya malapit sa Kutakacala at pumasok sa isang kagubatan doon. Naglagay Siya ng mga bato sa loob ng Kanyang bibig at nagsimulang gumala sa kagubatan, hubad at ang Kanyang buhok ay magulo na parang baliw.

Verse 8

अथ समीरवेगविधूतवेणुविकर्षणजातोग्रदावानलस्तद्वनमालेलिहान: सह तेन ददाह ॥ ८ ॥

Habang Siya ay gumagala, nagsimula ang isang ligaw na sunog sa kagubatan. Ang apoy na ito ay sanhi ng alitan ng mga kawayan, na hinihipan ng hangin. Sa apoy na iyon, ang buong kagubatan malapit sa Kutakacala at ang katawan ng Panginoong Rishabhadeva ay nasunog sa abo.

Verse 9

यस्य किलानुचरितमुपाकर्ण्य कोङ्कवेङ्ककुटकानां राजार्हन्नामोपशिक्ष्य कलावधर्म उत्कृष्यमाणे भवितव्येन विमोहित: स्वधर्मपथमकुतोभयमपहाय कुपथपाखण्डमसमञ्जसं निजमनीषया मन्द: सम्प्रवर्तयिष्यते ॥ ९ ॥

Si Śukadeva Gosvami ay patuloy na nagsalita kay Maharaja Pariksit: Mahal kong Hari, ang Hari ng Konka, Venka at Kutaka na ang pangalan ay Arhat, ay narinig ang mga aktibidad ni Rishabhadeva at, ginagaya ang mga prinsipyo ni Rishabhadeva, ay nagpakilala ng isang bagong sistema ng relihiyon. Sinasamantala ang Kali-yuga, ang panahon ng makasalanang aktibidad, si Haring Arhat, na nalilito, ay tinalikuran ang mga prinsipyo ng Vedic, na walang panganib, at gumawa ng isang bagong sistema ng relihiyon na sumasalungat sa Vedas. Iyon ang simula ng Jain dharma. Maraming iba pang tinatawag na relihiyon ang sumunod sa sistemang ateistiko na ito.

Verse 10

येन ह वाव कलौ मनुजापसदा देवमायामोहिता: स्वविधिनियोगशौचचारित्रविहीना देवहेलनान्यपव्रतानि निजनिजेच्छया गृह्णाना अस्‍नानानाचमनाशौचकेशोल्लुञ्चनादीनि कलिनाधर्मबहुलेनोपहतधियो ब्रह्मब्राह्मणयज्ञपुरुषलोकविदूषका: प्रायेण भविष्यन्ति ॥ १० ॥

Ang mga taong pinakamababa sa mga tao at nalilito sa ilusyon na enerhiya ng Kataas-taasang Panginoon ay tatalikuran ang orihinal na varnasrama-dharma at ang mga tuntunin at regulasyon nito. Tatalikuran nila ang pagligo ng tatlong beses araw-araw at pagsamba sa Panginoon. Sa pag-abandona sa kalinisan at pagpapabaya sa Kataas-taasang Panginoon, tatanggapin nila ang mga walang katuturang prinsipyo. Hindi regular na naliligo o naghuhugas ng kanilang mga bibig nang regular, sila ay palaging mananatiling marumi, at bubunutin nila ang kanilang buhok. Kasunod ng isang gawa-gawang relihiyon, sila ay uunlad. Sa Panahon ng Kali na ito, ang mga tao ay mas hilig sa mga sistemang hindi relihiyoso. Dahil dito, natural na hahamakin ng mga taong ito ang awtoridad ng Vedic, ang mga tagasunod ng awtoridad ng Vedic, ang mga brahmana, ang Kataas-taasang Personalidad ng Diyos at ang mga deboto.

Verse 11

ते च ह्यर्वाक्तनया निजलोकयात्रयान्धपरम्परयाऽऽश्वस्तास्तमस्यन्धे स्वयमेव प्रपतिष्यन्ति ॥ ११ ॥

Ang mga taong hamak, dahil sa magaspang na kamangmangan, ay nagtatatag ng relihiyong lumilihis sa mga simulain ng Veda; sa pagsunod sa sariling haka-haka, kusa silang nahuhulog sa pinakamadilim na kalagayan.

Verse 12

अयमवतारो रजसोपप्लुतकैवल्योपशिक्षणार्थ: ॥ १२ ॥

Ang pagkakatawang ito ay dumating upang ituro ang katotohanan ng kaivalya sa mga natatabingan ng rajas (pagnanasa).

Verse 13

तस्यानुगुणान् श्लोकान् गायन्ति— अहो भुव: सप्तसमुद्रवत्या द्वीपेषु वर्षेष्वधिपुण्यमेतत् । गायन्ति यत्रत्यजना मुरारे: कर्माणि भद्राण्यवतारवन्ति ॥ १३ ॥

Inaawit ng mga pantas ang angkop na mga taludtod: “Kay dakila! Sa daigdig na may pitong dagat, sa mga pulo at lupain, ang Bhārata-varṣa ang pinakabanal. Dito, nakasanayan ng mga tao ang pagpupuri sa mapalad na gawain ni Murāri sa Kanyang mga avatāra, gaya ni Ṛṣabhadeva.”

Verse 14

अहो नु वंशो यशसावदात: प्रैयव्रतो यत्र पुमान् पुराण: । कृतावतार: पुरुष: स आद्य- श्चचार धर्मं यदकर्महेतुम् ॥ १४ ॥

“Kay dakila! Ang angkan ni Priyavrata ay dalisay at tanyag sa karangalan; sa angkang iyon bumaba bilang avatāra ang Sinaunang Purusha, ang Orihinal na Katauhan ng Diyos, at isinagawa ang dharma na nagpapalaya sa bunga ng karma.”

Verse 15

को न्वस्य काष्ठामपरोऽनुगच्छे- न्मनोरथेनाप्यभवस्य योगी । यो योगमाया: स्पृहयत्युदस्ता ह्यसत्तया येन कृतप्रयत्ना: ॥ १५ ॥

“Sinong yogī ang makasusunod sa sukdulang halimbawa ni Panginoong Ṛṣabhadeva kahit sa isip lamang? Itinakwil Niya ang mga siddhi ng yoga na minimithi ng ibang yogī; sino ang maihahambing sa Kanya?”

Verse 16

इति ह स्म सकलवेदलोकदेवब्राह्मणगवां परमगुरोर्भगवत ऋषभाख्यस्य विशुद्धाचरितमीरितं पुंसां समस्तदुश्चरिताभिहरणं परममहामङ्गलायनमिदमनुश्रद्धयोपचितयानुश‍ृणोत्याश्रावयति वावहितो भगवति तस्मिन् वासुदेव एकान्ततो भक्तिरनयोरपि समनुवर्तते ॥ १६ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Si Bhagavān Ṛṣabhadeva ang kataas-taasang guro ng lahat ng kaalamang Veda, ng mga tao, mga deva, mga baka, at mga brāhmaṇa. Naipaliwanag ko na ang Kanyang dalisay at transendental na mga gawain na pumupuksa sa makasalanang gawa ng lahat ng nilalang. Ang salaysay ng Kanyang mga lila ay bukal ng lahat ng pagpapala. Sinumang taimtim at maingat na nakikinig o nagbabasa nito, ayon sa yapak ng mga ācārya, ay tiyak na magkakamit ng dalisay na bhakti sa mga paang-lotus ni Vāsudeva.

Verse 17

यस्यामेव कवय आत्मानमविरतं विविधवृजिनसंसारपरितापोपतप्यमानमनुसवनं स्‍नापयन्तस्तयैव परया निर्वृत्या ह्यपवर्गमात्यन्तिकं परमपुरुषार्थमपि स्वयमासादितं नो एवाद्रियन्ते भगवदीयत्वेनैव परिसमाप्तसर्वार्था: ॥ १७ ॥

Sa pinakamataas na bhakti, ang mga pantas ay patuloy na ‘naliligo’ sa debosyonal na paglilingkod upang mapawi ang ātman na sinusunog ng sari-saring pighati ng makasalanang samsara. Sa dakilang kaligayahang iyon sila nasisiyahan; maging ang mukti ay kusang dumarating upang maglingkod. Gayunman, hindi ito pinahahalagahan ng mga bhakta, sapagkat bilang pag-aari ng Bhagavān, natamo na nila ang lahat ng layon at nalampasan ang mga pagnanasang materyal.

Verse 18

राजन् पतिर्गुरुरलं भवतां यदूनां दैवं प्रिय: कुलपति: क्‍व च किङ्करो व: । अस्त्वेवमङ्ग भगवान् भजतां मुकुन्दो मुक्तिं ददाति कर्हिचित्स्म न भक्तियोगम् ॥ १८ ॥

Mahal na Hari, para sa angkan ng Yadu (at Pāṇḍava), si Bhagavān Mukunda ang tagapag-alaga, guro, sinasambang Diyos, minamahal na kaibigan, at pinuno ng lahi; higit pa rito, kung minsan ay naglilingkod pa Siya sa inyong pamilya bilang sugo o alipin. Ang mga sumasamba upang makamit ang Kanyang pabor ay madaling tumatanggap ng mukti mula sa Kanya, ngunit ang pagkakataong maglingkod sa Kanya nang tuwiran—bhakti-yoga—ay hindi Niya ibinibigay nang ganoon kadali.

Verse 19

नित्यानुभूतनिजलाभनिवृत्ततृष्ण: श्रेयस्यतद्रचनया चिरसुप्तबुद्धे: । लोकस्य य: करुणयाभयमात्मलोक- माख्यान्नमो भगवते ऋषभाय तस्मै ॥ १९ ॥

Si Bhagavān Ṛṣabhadeva ay laging ganap na batid ang Kanyang tunay na pagkakakilanlan; kaya Siya’y sapat sa Kanyang sarili at walang pagnanasa sa panlabas na aliw. Ang daigdig na matagal nang natutulog sa maling akalang ‘ang katawan ang sarili’ ay di nakaaalam ng tunay na kapakinabangan. Dahil sa Kanyang walang-sanhing habag, itinuro Niya ang katotohanan ng ātman at ang layunin ng buhay. Kaya kami’y nagpupugay kay Bhagavān na nagpakita bilang Ṛṣabhadeva.