Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 20

The Forest of Material Existence: Jaḍa Bharata Instructs King Rahūgaṇa

रहूगण त्वमपि ह्यध्वनोऽस्य सन्न्यस्तदण्ड: कृतभूतमैत्र: । असज्जितात्मा हरिसेवया शितं ज्ञानासिमादाय तरातिपारम् ॥ २० ॥

rahūgaṇa tvam api hy adhvano ’sya sannyasta-daṇḍaḥ kṛta-bhūta-maitraḥ asaj-jitātmā hari-sevayā śitaṁ jñānāsim ādāya tarāti-pāram

Mahal na Haring Rahūgaṇa, ikaw man ay nasa landas ng pagkahumaling sa materyal na ligaya at biktima ng panlabas na lakas. Upang maging pantay na kaibigan ng lahat ng nilalang, talikuran mo ang pagka-hari at ang pamalong pamparusa. Iwan ang pagkakapit sa mga bagay ng pandama at hawakan ang tabak ng kaalaman na pinatalas ng paglilingkod-bhakti kay Hari; sa gayon mapuputol mo ang matigas na buhol ng māyā at makakatawid sa karagatan ng kamangmangan.

rahūgaṇaO Rahūgaṇa
rahūgaṇa:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootrahūgaṇa (रहूगण-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (सम्बोधन/8), Singular
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद्-सर्वनाम)
FormPronoun; Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya, particle; ‘also/even’
hiindeed
hi:
Nipāta (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic/causal particle
adhvanaḥfrom the path
adhvanaḥ:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootadhvan (अध्वन्-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (पञ्चमी/5), Singular; with asya = ‘from this path’
asyaof this
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootidam (इदम्-सर्वनाम)
FormPronoun; Masculine/Neuter, Genitive (षष्ठी/6), Singular
sannyasta-daṇḍaḥhaving laid down the staff
sannyasta-daṇḍaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsannyasta (सम्-नि-√as धातु + क्त) + daṇḍa (दण्ड-प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: ‘one whose staff is laid down’; Masculine, Nominative, Singular; adjective of tvam
kṛta-bhūta-maitraḥfriendly to all beings
kṛta-bhūta-maitraḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta (√kṛ धातु + क्त) + bhūta (भूत-प्रातिपदिक) + maitra (मैत्र-प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (possibly ṣaṣṭhī-tatpuruṣa): ‘having made friendship toward beings’; Masculine, Nominative, Singular
asajjita-ātmāone with unattached mind
asajjita-ātmā:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Roota-sajjita (नञ् + √saj धातु + क्त) + ātman (आत्मन्-प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi: ‘whose self is unattached’; Masculine, Nominative, Singular
hari-sevayāby service to Hari
hari-sevayā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Roothari (हरि-प्रातिपदिक) + sevā (सेवा-प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: ‘service of Hari’; Feminine, Instrumental (तृतीया/3), Singular
śitamsharp
śitam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśita (शित-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular; qualifying jñānāsim
jñāna-asimthe sword of knowledge
jñāna-asim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootjñāna (ज्ञान-प्रातिपदिक) + asi (असि-प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: ‘sword of knowledge’; Masculine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
ādāyahaving taken
ādāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dā (दा धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्) form; ‘having taken’
tarāti-pāramto the far shore (beyond)
tarāti-pāram:
Karma (कर्म/Goal)
TypeNoun
Roottarāti-pāra (तरातिपार-प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva-like adverbial compound: tarāti ‘across’ + pāra ‘far shore’; Neuter, Accusative, Singular; goal of motion ‘to the far shore’

In Bhagavad-gītā Lord Kṛṣṇa compares the material world to a tree of illusion from which one must cut oneself free:

R
Rahūgaṇa
H
Hari

FAQs

This verse says one crosses material existence by serving Hari, cultivating detachment and compassion, and wielding the sharp sword of true knowledge.

Rahūgaṇa approached Bharata after realizing his own pride; Bharata then taught him the path of liberation—renunciation, kindness to all beings, and devotion to Hari.

Practice non-harm and goodwill in daily dealings, reduce identity-based pride and possessiveness, and anchor your actions in devotional service and spiritual study that sharpens discernment.