Adhyaya 9

Verse 1

श्रीब्राह्मण उवाच परिग्रहो हि दु:खाय यद् यत्प्रियतमं नृणाम् । अनन्तं सुखमाप्नोति तद् विद्वान् यस्त्वकिञ्चन: ॥ १ ॥

Wika ng banal na brāhmaṇa: Ang anumang pinakamamahal ng tao, ang pag-aangkin at pagkakapit dito ang nagbubunga ng pagdurusa. Ang marunong na tumalikod sa pagmamay-ari at pagkapit ay nakakamit ang walang-hanggang ligaya.

Verse 2

सामिषं कुररं जघ्नुर्बलिनोऽन्ये निरामिषा: । तदामिषं परित्यज्य स सुखं समविन्दत ॥ २ ॥

Isang lawin na may hawak na karne ang inatake ng mas malalaking lawin na walang mahuling biktima. Nang malagay sa panganib ang buhay, binitiwan niya ang karne at saka niya natikman ang tunay na ligaya.

Verse 3

न मे मानापमानौ स्तो न चिन्ता गेहपुत्रिणाम् । आत्मक्रीड आत्मरतिर्विचरामीह बालवत् ॥ ३ ॥

Para sa akin, walang dangal o kahihiyan, at walang pag-aalala sa bahay at mga anak. Sa Ātman ako naglalaro at sa Ātman ako nagagalak; kaya gumagala ako sa lupa na parang bata.

Verse 4

द्वावेव चिन्तया मुक्तौ परमानन्द आप्लुतौ । यो विमुग्धो जडो बालो यो गुणेभ्य: परं गत: ॥ ४ ॥

Sa mundong ito, dalawang uri lamang ang malaya sa lahat ng pag-aalala at nalulubog sa dakilang ligaya: ang mangmang na parang batang walang muwang, at ang nakalapit sa Kataas-taasang Panginoon na lampas sa tatlong guṇa.

Verse 5

क्व‍‍चित् कुमारी त्वात्मानं वृणानान् गृहमागतान् । स्वयं तानर्हयामास क्व‍ापि यातेषु बन्धुषु ॥ ५ ॥

Minsan, isang dalagang nasa edad na mag-asawa ay nag-iisa sa bahay sapagkat ang kanyang mga magulang at kamag-anak ay umalis noong araw na iyon. Noon ay may ilang lalaking dumating na nagnanais siyang mapangasawa. Tinanggap niya sila nang may nararapat na paggalang at pag-aasikaso.

Verse 6

तेषामभ्यवहारार्थं शालीन् रहसि पार्थिव । अवघ्नन्त्या: प्रकोष्ठस्थाश्चक्रु: शङ्खा: स्वनं महत् ॥ ६ ॥

Upang maihanda ang pagkain para sa mga panauhin, pumunta siya sa isang tagong lugar at nagsimulang magdikdik ng bigas. Habang nagdidikdik, ang mga pulseras na kabibe (shankha) sa kanyang mga braso ay nagbabanggaan at lumilikha ng malakas na ingay.

Verse 7

सा तज्जुगुप्सितं मत्वा महती व्रीडिता तत: । बभञ्जैकैकश: शङ्खान् द्वौ द्वौ पाण्योरशेषयत् ॥ ७ ॥

Inakala niyang kahiya-hiya ang ingay at labis siyang nahiya. Ang matalinong dalaga ay pinagputol-putol ang mga pulseras na shankha isa-isa, at iniwan na lamang ang tig-dalawa sa bawat pulsuhan.

Verse 8

उभयोरप्यभूद् घोषो ह्यवघ्नन्त्या: स्वशङ्खयो: । तत्राप्येकं निरभिददेकस्मान्नाभवद् ध्वनि: ॥ ८ ॥

Pagkaraan, habang nagpapatuloy siyang magdikdik, ang tig-dalawang pulseras sa bawat pulsuhan ay patuloy na nagbabanggaan at maingay. Kaya inalis niya ang tig-isa sa bawat braso; nang tig-isa na lamang ang natira sa bawat pulsuhan, nawala ang ingay.

Verse 9

अन्वशिक्षमिमं तस्या उपदेशमरिन्दम । लोकाननुचरन्नेतान् लोकतत्त्वविवित्सया ॥ ९ ॥

O tagapagpabagsak ng kaaway, sa pagnanais na maunawaan ang likas na katotohanan ng sanlibutan, naglalakbay ako sa iba’t ibang dako; at sa paglalakbay na iyon, nasaksihan at natutuhan ko mismo ang aral ng dalagang iyon.

Verse 10

वासे बहूनां कलहो भवेद् वार्ता द्वयोरपि । एक एव वसेत्तस्मात् कुमार्या इव कङ्कण: ॥ १० ॥

Kapag maraming tao ang nagsasama sa iisang lugar, tiyak na magkakaroon ng alitan; at kahit dalawa lamang, may walang saysay na usapan at pagtatalo. Kaya upang maiwasan ang sigalot, mamuhay nang mag-isa—gaya ng aral mula sa pulseras ng dalagang babae.

Verse 11

मन एकत्र संयुञ्ज्याज्जितश्वासो जितासन: । वैराग्याभ्यासयोगेन ध्रियमाणमतन्द्रित: ॥ ११ ॥

Kapag napagtagumpayan ang asana at napas, dapat tipunin ang isip sa iisang layon. Sa pamamagitan ng vairagya (pagkawalang-kapit) at disiplinadong pagsasanay sa yoga, nang walang kapabayaan, patatagin ang isip.

Verse 12

यस्मिन् मनो लब्धपदं यदेत- च्छनै: शनैर्मुञ्चति कर्मरेणून् । सत्त्वेन वृद्धेन रजस्तमश्च विधूय निर्वाणमुपैत्यनिन्धनम् ॥ १२ ॥

Kapag ang isip ay nakatagpo ng matatag na kalagayan sa Kataas-taasang Bhagavān, unti-unti nitong iniiwan ang alikabok ng karma. Sa paglakas ng sattva, nahuhugasan ang rajas at tamas; at sa bandang huli, nalalampasan pati sattva at nararating ang nirvāṇa na walang panggatong.

Verse 13

तदैवमात्मन्यवरुद्धचित्तो न वेद किञ्चिद् बहिरन्तरं वा । यथेषुकारो नृपतिं व्रजन्त- मिषौ गतात्मा न ददर्श पार्श्वे ॥ १३ ॥

Sa gayon, kapag ang kamalayan ay ganap na nakapirmi sa Ātman (Ganap na Katotohanan), hindi na nito nakikita ang pagkadalawa ng loob at labas. Gaya ng gumagawa ng palaso na lubos na abala sa pagpapatuwid nito kaya hindi man lang napansin ang haring dumaan sa tabi niya.

Verse 14

एकचार्यनिकेत: स्यादप्रमत्तो गुहाशय: । अलक्ष्यमाण आचारैर्मुनिरेकोऽल्पभाषण: ॥ १४ ॥

Ang banal na tao ay dapat maglakbay nang mag-isa at walang tiyak na tirahan. Maging mapagmatyag, mamuhay nang lihim, at kumilos upang hindi makilala ng iba. Lumakad na walang kasama at magsalita lamang kung kinakailangan.

Verse 15

गृहारम्भो हि दु:खाय विफलश्चाध्रुवात्मन: । सर्प: परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते ॥ १५ ॥

Ang taong nabubuhay sa pansamantalang katawan na nagsisikap magtayo ng masayang tahanan ay nauuwi sa walang saysay at pagdurusa. Ngunit ang ahas ay pumapasok sa bahay na itinayo ng iba at namumuhay nang ginhawa.

Verse 16

एको नारायणो देव: पूर्वसृष्टं स्वमायया । संहृत्य कालकलया कल्पान्त इदमीश्वर: । एक एवाद्वितीयोऽभूदात्माधारोऽखिलाश्रय: ॥ १६ ॥

Si Nārāyaṇa lamang ang Diyos na karapat-dapat sambahin ng lahat ng nilalang. Sa Kanyang sariling māyā nililikha Niya ang sansinukob, at sa wakas ng kalpa, sa pamamagitan ng Kanyang pagpapalawak bilang Panahon, winawasak Niya ito at muling hinihigop ang buong kosmos at mga nilalang sa Kanyang sarili. Kaya Siya’y nananatiling nag-iisa, walang kapantay, sandigan ng lahat.

Verse 17

कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु । सत्त्वादिष्वादिपुरुष: प्रधानपुरुषेश्वर: ॥ १७ ॥ परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञित: । केवलानुभवानन्दसन्दोहो निरुपाधिक: ॥ १८ ॥

Kapag ipinapakita ng Kataas-taasang Panginoon ang Kanyang kapangyarihan bilang Panahon at dinadala ang mga lakas ng materya gaya ng sattva sa kalagayang pantay, nananatili Siyang pinakamataas na Tagapamahala ng neutral na kalagayang iyon na tinatawag na pradhāna, gayundin ng mga jīva. Siya ang pinakadakilang sinasamba ng lahat—mga pinalaya, mga deva, at mga nakagapos na nilalang. Siya’y walang anumang materyal na pagkakakilanlan at Siya ang kabuuan ng dalisay na espirituwal na ligaya na nararanasan sa pagtanaw sa Kanyang banal na anyo; ito ang ganap na kahulugan ng “kalayaan.”

Verse 18

कालेनात्मानुभावेन साम्यं नीतासु शक्तिषु । सत्त्वादिष्वादिपुरुष: प्रधानपुरुषेश्वर: ॥ १७ ॥ परावराणां परम आस्ते कैवल्यसंज्ञित: । केवलानुभवानन्दसन्दोहो निरुपाधिक: ॥ १८ ॥

Kapag ipinapakita ng Kataas-taasang Panginoon ang Kanyang kapangyarihan bilang Panahon at dinadala ang mga lakas ng materya gaya ng sattva sa kalagayang pantay, nananatili Siyang pinakamataas na Tagapamahala ng neutral na kalagayang iyon na tinatawag na pradhāna, gayundin ng mga jīva. Siya ang pinakadakilang sinasamba ng lahat—mga pinalaya, mga deva, at mga nakagapos na nilalang. Siya’y walang anumang materyal na pagkakakilanlan at Siya ang kabuuan ng dalisay na espirituwal na ligaya na nararanasan sa pagtanaw sa Kanyang banal na anyo; ito ang ganap na kahulugan ng “kalayaan.”

Verse 19

केवलात्मानुभावेन स्वमायां त्रिगुणात्मिकाम् । सङ्क्षोभयन् सृजत्यादौ तया सूत्रमरिन्दम ॥ १९ ॥

O manlulupig ng mga kaaway, sa pasimula ng paglikha, pinalalawak ng Bhagavān ang Kanyang kapangyarihan bilang Panahon at ginugulo ang māyā na binubuo ng tatlong guṇa; sa pamamagitan ng māyā na iyon nililikha Niya ang mahat-tattva, ang “sinulid” ng kosmikong pagpapakita.

Verse 20

तामाहुस्त्रिगुणव्यक्तिं सृजन्तीं विश्वतोमुखम् । यस्मिन् प्रोतमिदं विश्वं येन संसरते पुमान् ॥ २० ॥

Sinasabi ng mga dakilang rishi na ang batayang hayag ng tatlong guna na nagpapakita ng sari-saring sansinukob ay tinatawag na sūtra o mahat-tattva. Sa mahat-tattva nakahabi ang daigdig na ito, at sa kapangyarihan nito ang jīva ay umiikot sa pag-iral na materyal.

Verse 21

यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णां सन्तत्य वक्त्रत: । तया विहृत्य भूयस्तां ग्रसत्येवं महेश्वर: ॥ २१ ॥

Gaya ng gagamba na mula sa loob niya’y inilalabas ang sinulid sa bibig, pinaglalaruan ito sandali at sa huli’y nilulunok muli, gayon din ang Kataas-taasang Panginoon: pinalalawak Niya ang Kanyang sariling śakti mula sa Kanyang kalooban. Ipinakikita Niya ang lambat ng sansinukob, ginagamit ayon sa Kanyang layon, at sa wakas ay ganap na ibinabalik sa Kanyang sarili.

Verse 22

यत्र यत्र मनो देही धारयेत् सकलं धिया । स्‍नेहाद् द्वेषाद् भयाद् वापि याति तत्तत्स्वरूपताम् ॥ २२ ॥

Kung dahil sa pag-ibig, poot, o takot ay itinatag ng isang may-katawang jīva ang isip, gamit ang talino at ganap na pagtuon, sa isang tiyak na anyo, tiyak na matatamo niya ang anyong iyon. Ang laging pinagninilayan, siya ang nagiging ganoon.

Verse 23

कीट: पेशस्कृतं ध्यायन् कुड्यां तेन प्रवेशित: । याति तत्सात्मतां राजन् पूर्वरूपमसन्त्यजन् ॥ २३ ॥

O Hari, minsan ay pinilit ng putakti ang mahinang insekto na pumasok sa pugad at ikinulong doon. Sa matinding takot, palagi nitong pinagninilayan ang dumakip sa kanya, at nang hindi iniiwan ang katawan, unti-unti nitong naabot ang kalagayang tulad ng putakti. Kaya ang kalagayan ay naaayon sa tuluy-tuloy na pagtuon.

Verse 24

एवं गुरुभ्य एतेभ्य एषा मे शिक्षिता मति: । स्वात्मोपशिक्षितां बुद्धिं श‍ृणु मे वदत: प्रभो ॥ २४ ॥

O Hari, mula sa lahat ng mga gurong ito ay natamo ko ang dakilang karunungan. Ngayon, pakinggan mo habang ipinapaliwanag ko ang talinong natutuhan ko mula sa sarili kong katawan, na naging guro ko mula sa loob.

Verse 25

देहो गुरुर्मम विरक्तिविवेकहेतु- र्बिभ्रत् स्म सत्त्वनिधनं सततार्त्युदर्कम् । तत्त्वान्यनेन विमृशामि यथा तथापि पारक्यमित्यवसितो विचराम्यसङ्ग: ॥ २५ ॥

Ang katawang ito ay guro ko rin, sapagkat itinuturo nito ang paglayo sa pagnanasa at ang malinaw na pag-unawa. Ito’y nasasaklaw ng pagsilang at pagkapuksa at laging nagwawakas sa pagdurusa. Kaya kahit gamitin ko ang katawan sa pagninilay sa katotohanan, naaalala kong sa huli ito’y magiging pagkain ng iba; kaya ako’y lumalakad na walang pagkakapit.

Verse 26

जायात्मजार्थपशुभृत्यगृहाप्तवर्गान् पुष्णाति यत्प्रियचिकीर्षया वितन्वन् । स्वान्ते सकृच्छ्रमवरुद्धधन: स देह: सृष्ट्वास्य बीजमवसीदति वृक्षधर्म: ॥ २६ ॥

Ang taong nakakapit sa katawan ay nag-iipon ng yaman sa matinding hirap upang palawakin at pangalagaan ang asawa, mga anak, ari-arian, alagang hayop, mga lingkod, bahay, kamag-anak at kaibigan—lahat para sa pagluho ng sariling katawan. Ngunit sa huli, ang katawan, gaya ng punong bago mamatay na nagbubunga ng binhi, ay nagpapakita ng binhi ng susunod na katawan bilang naipong karma, at saka bumabagsak at namamatay.

Verse 27

जिह्वैकतोऽमुमपकर्षति कर्हि तर्षा शिश्न‍ोऽन्यतस्त्वगुदरं श्रवणं कुतश्चित् । घ्राणोऽन्यतश्चपलद‍ृक् क्व‍ च कर्मशक्ति- र्बह्व्य: सपत्न्‍य इव गेहपतिं लुनन्ति ॥ २७ ॥

Gaya ng lalaking may maraming asawa na laging hinahatak sa iba’t ibang direksiyon, gayon din ang mga pandamang materyal na gumugulo sa kaluluwang nakagapos. Hinihila siya ng dila sa masarap na pagkain; hinihila ng uhaw sa inumin. Sumisigaw ang ari para sa kasiyahan, ang balat humihingi ng malambot na haplos; ang tiyan nangungulit hanggang mapuno; ang tainga naghahanap ng kaaya-ayang tunog; ang ilong ng mabangong amoy; at ang pabagu-bagong mata ng magagandang tanawin. Kaya hinihila siya ng mga pandama sa maraming panig.

Verse 28

सृष्ट्वा पुराणि विविधान्यजयात्मशक्त्या वृक्षान् सरीसृपपशून् खगदन्दशूकान् । तैस्तैरतुष्टहृदय: पुरुषं विधाय ब्रह्मावलोकधिषणं मुदमाप देव: ॥ २८ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon, sa pagpapalawak ng Kanyang sariling kapangyarihan—māyā-śakti—ay lumikha ng di-mabilang na anyo ng buhay: mga puno, gumagapang na nilalang, hayop, ibon, ahas, at iba pa. Ngunit hindi pa rin Siya nasiyahan. Pagkaraan, nilikha Niya ang buhay-tao, na may talinong makatanaw sa Brahman, ang Ganap na Katotohanan; at noon ay nalugod ang Bhagavān.

Verse 29

लब्ध्वा सुदुर्लभमिदं बहुसम्भवान्ते मानुष्यमर्थदमनित्यमपीह धीर: । तूर्णं यतेत न पतेदनुमृत्यु याव- न्नि:श्रेयसाय विषय: खलु सर्वत: स्यात् ॥ २९ ॥

Pagkaraan ng napakaraming pagsilang at kamatayan, nakakamtan ang bihirang anyong-tao. Bagama’t panandalian, nagbibigay ito ng pagkakataong maabot ang pinakamataas na kaganapan—kalayaan at bhakti sa Bhagavān. Kaya ang taong may pagkamahinahon ay dapat magmadaling magsikap para sa nissreyasa (pinakamataas na kabutihan) bago bumagsak at mamatay ang katawang laging saklaw ng kamatayan; sapagkat ang pagluho ng pandama ay mayroon kahit sa pinakamasamang uri, ngunit ang kamalayang Kṛṣṇa ay posible lamang sa tao.

Verse 30

एवं सञ्जातवैराग्यो विज्ञानालोक आत्मनि । विचरामि महीमेतां मुक्तसङ्गोऽनहङ्‍कृत: ॥ ३० ॥

Matapos matuto sa aking mga gurong espirituwal, napuspos ako ng pagtalikod; sa liwanag ng banal na kaalaman, nananatili ako sa atma, malaya sa pagkakapit at huwad na ego, at naglalakbay sa daigdig.

Verse 31

न ह्येकस्माद् गुरोर्ज्ञानं सुस्थिरं स्यात् सुपुष्कलम् । ब्रह्मैतदद्वितीयं वै गीयते बहुधर्षिभि: ॥ ३१ ॥

Ang matibay at ganap na kaalaman ay hindi laging nakukuha mula sa iisang guro; sapagkat bagaman iisa at walang kapantay ang Brahman, inilarawan Siya ng mga rishi sa maraming paraan.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच इत्युक्त्वा स यदुं विप्रस्तमामन्‍त्र्य गभीरधी: । वन्दित: स्वर्चितो राज्ञा ययौ प्रीतो यथागतम् ॥ ३२ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Pagkasabi nito, ang marunong na brahmana ay nagpaalam kay Haring Yadu. Tinanggap niya ang pagyukod at pagsamba ng hari, nagalak sa loob, at umalis gaya ng kanyang pagdating.

Verse 33

अवधूतवच: श्रुत्वा पूर्वेषां न: स पूर्वज: । सर्वसङ्गविनिर्मुक्त: समचित्तो बभूव ह ॥ ३३ ॥

Nang marinig ang mga salita ng avadhūta, si Haring Yadu—ninuno ng aming mga ninuno—ay napalaya sa lahat ng pagkakapit, at ang kanyang isip ay naging pantay at matatag sa antas espirituwal.