Adhyaya 8

Verse 1

श्रीब्राह्मण उवाच सुखमैन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरक एव च । देहिनां यद् यथा दु:खं तस्मान्नेच्छेत तद् बुध: ॥ १ ॥

Wika ng banal na brāhmaṇa: O Hari, ang may katawan ay kusang nakararanas ng pagdurusa, sa langit man o sa impiyerno, ayon sa bahagi ng tadhana; gayundin, dumarating ang ligaya kahit hindi hanapin. Kaya ang taong may pag-unawa ay hindi nagsisikap para sa gayong materyal na kaligayahan.

Verse 2

ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकमेव वा । यद‍ृच्छयैवापतितं ग्रसेदाजगरोऽक्रिय: ॥ २ ॥

Sa halimbawa ng sawa, dapat talikuran ang mga materyal na pagpupunyagi at tanggapin ang pagkaing dumarating nang kusa para sa ikabubuhay—masarap man o mapakla, marami man o kaunti.

Verse 3

शयीताहानि भूरीणि निराहारोऽनुपक्रम: । यदि नोपनयेद् ग्रासो महाहिरिव दिष्टभुक् ॥ ३ ॥

Kung sakaling hindi dumating ang pagkain, ang banal na tao ay dapat mag-ayuno nang maraming araw nang walang pagpupunyagi. Dapat niyang maunawaan na ayon sa kaayusan ng Diyos ito; kaya gaya ng sawa, manatiling payapa at matiisin.

Verse 4

ओज:सहोबलयुतं बिभ्रद् देहमकर्मकम् । शयानो वीतनिद्रश्च नेहेतेन्द्रियवानपि ॥ ४ ॥

Ang banal na tao ay dapat manatiling payapa at hindi abala sa paghahangad ng materyal na pakinabang, inaalagaan ang katawan nang hindi labis na pagsisikap. Kahit taglay ang lakas ng pandama, isip, at katawan, hindi siya kikilos para sa makamundong tubo kundi laging gising sa tunay na kapakanan ng sarili.

Verse 5

मुनि: प्रसन्नगम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्यय: । अनन्तपारो ह्यक्षोभ्य: स्तिमितोद इवार्णव: ॥ ५ ॥

Ang muni ay masaya at kaaya-aya sa panlabas na asal, ngunit sa loob ay malalim at mapagnilay. Dahil ang kanyang kaalaman ay walang hanggan, hindi siya nayayanig; sa lahat ng paraan, siya’y tulad ng tahimik na karagatang di masukat at di malampasan.

Verse 6

समृद्धकामोहीनो वा नारायणपरो मुनि: । नोत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भ‍िरिव सागर: ॥ ६ ॥

Ang muni na itinatakda si Narayana bilang layon ng buhay ay minsang tumatanggap ng kasaganaan at minsang nakararanas ng kakapusan; ngunit hindi siya nagbubunyi sa pagyabong ni nalulugmok sa kahirapan. Gaya ng dagat na hindi umaapaw sa tag-ulan at hindi natutuyo sa tag-init kahit dumaragsa o humihina ang mga ilog.

Verse 7

द‍ृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भ‍ावैरजितेन्द्रिय: । प्रलोभित: पतत्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥

Ang hindi nakapigil sa mga pandama ay agad naaakit sa anyo ng babae, na nilikha ng mahiwagang lakas ng Kataas-taasang Panginoon. Kapag siya’y nagsalita ng mapang-akit, ngumiti nang mapaglaro, at kumilos nang mapang-udyok, nabibihag ang isip; kaya siya’y bumabagsak nang bulag sa dilim ng materyal na pag-iral, tulad ng gamu-gamong sumasalpok sa apoy.

Verse 8

योषिद्धिरण्याभरणाम्बरादि- द्रव्येषु मायारचितेषु मूढ: । प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टद‍ृष्टि: ॥ ८ ॥

Ang mangmang na walang matalinong pag-unawa ay agad natutukso sa pagtanaw sa babaeng mapusok na pinalamutian ng gintong alahas, magagarang damit, at iba pang palamuti na gawa ng maya. Dahil sa isip na nakatuon sa paglalayaw ng pandama, nawawala ang kanyang paghatol at napapahamak siya tulad ng gamu-gamong sumasalpok sa naglalagablab na apoy.

Verse 9

स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता । गृहानहिंसन्नातिष्ठेद् वृत्तिं माधुकरीं मुनि: ॥ ९ ॥

Ang banal na sadhu ay dapat tumanggap lamang ng pagkaing sapat upang manatili ang katawan. Siya’y maglibot sa bawat bahay, kumuha ng kaunti sa bawat pamilya, at mamuhay sa gawi ng madhukarī na tulad ng bubuyog.

Verse 10

अणुभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्य: कुशलो नर: । सर्वत: सारमादद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पद: ॥ १० ॥

Gaya ng bubuyog na kumukuha ng nektar sa lahat ng bulaklak, maliit man o malaki, ang taong marunong ay dapat kumuha ng diwa mula sa lahat ng śāstra.

Verse 11

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् । पाणिपात्रोदरामत्रो मक्षिकेव न सङ्ग्रही ॥ ११ ॥

Ang sadhu ay huwag mag-isip, “Itatabi ko ito para ngayong gabi” o “Iipunin ko ito para bukas.” Huwag mag-imbak ng pagkaing nakuha sa pamamalimos; gawing pinggan ang sariling mga kamay at imbakan ang tiyan, at huwag tularan ang sakim na bubuyog.

Verse 12

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुक: । मक्षिका इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ १२ ॥

Ang banal na pulubi ay hindi dapat mag-ipon ng pagkain kahit para sa araw na iyon o sa susunod. Kapag nagtipon siya na parang bubuyog, ang naipon niya mismo ang magpapahamak sa kanya.

Verse 13

पदापि युवतीं भिक्षुर्न स्पृशेद् दारवीमपि । स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गत: ॥ १३ ॥

Ang bhiksu ay hindi dapat humipo sa isang dalagang bata; ni huwag hayaang dumikit ang paa kahit sa manikang kahoy na anyong babae. Sa pagdikit ng katawan sa babae, siya’y mabibihag ng māyā, gaya ng elepanteng nahuhuli dahil sa pagnanasa sa paghipo sa babaeng elepante.

Verse 14

नाधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञ: कर्हिचिन्मृत्युमात्मन: । बलाधिकै: स हन्येत गजैरन्यैर्गजो यथा ॥ १४ ॥

Ang taong may matalinong paghatol ay hindi dapat kailanman magtangkang samantalahin ang ganda ng babae para sa kaligayahang pandama. Gaya ng elepanteng lumalapit sa babaeng elepante at pinapatay ng ibang mas malalakas na elepante, gayon din ang naghahangad ng pakikisama sa babae ay maaaring mapatay anumang oras ng iba niyang mas malalakas na mangingibig.

Verse 15

न देयं नोपभोग्यं च लुब्धैर्यद् दु:खसञ्चितम् । भुङ्क्ते तदपि तच्चान्यो मधुहेवार्थविन्मधु ॥ १५ ॥

Ang sakim ay nag-iipon ng salapi sa hirap at sakit, ngunit hindi niya ito maipamigay bilang kawanggawa ni maenjoy mismo. Gaya ng bubuyog na nagpapakahirap gumawa ng maraming pulot na pagkatapos ay ninanakaw ng taong bihasa upang kainin o ipagbili, gayon din ang yaman ng sakim ay napupunta sa iba.

Verse 16

सुदु:खोपार्जितैर्वित्तैराशासानां गृहाशिष: । मधुहेवाग्रतो भुङ्क्ते यतिर्वै गृहमेधिनाम् ॥ १६ ॥

Ang mga maybahay na umaasa sa ligaya ng tahanan ay nag-iipon ng yaman sa matinding hirap; ngunit gaya ng mangangaso na kumukuha ng pulot na pinaghirapan ng mga bubuyog, gayon din ang mga banal na pulubi tulad ng brahmacari at sannyasi ay may karapatang tumanggap at makinabang sa yaman na pinaghirapan ng mga maybahay.

Verse 17

ग्राम्यगीतं न श‍ृणुयाद् यतिर्वनचर: क्व‍‍चित् । शिक्षेत हरिणाद् बद्धान्मृगयोर्गीतमोहितात् ॥ १७ ॥

Ang banal na taong naninirahan sa gubat sa buhay-pagtalikod ay hindi dapat makinig sa mga awiting makamundo na nagtutulak sa pagnanasa. Sa halip, pag-aralan niya ang halimbawa ng usa na nalilinlang sa matamis na tugtog ng busina ng mangangaso kaya nahuhuli at napapatay.

Verse 18

नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् । आसां क्रीडनको वश्य ऋष्यश‍ृङ्गो मृगीसुत: ॥ १८ ॥

Dahil naakit sa makamundong awit, sayaw, at tugtugin ng magagandang babae, maging ang dakilang pantas na si Ṛṣyaśṛṅga—anak ng usa—ay lubusang napasailalim sa kanilang kapangyarihan, na parang alagang hayop.

Verse 19

जिह्वयातिप्रमाथिन्या जनो रसविमोहित: । मृत्युमृच्छत्यसद्बुद्धिर्मीनस्तु बडिशैर्यथा ॥ १९ ॥

Gaya ng isdang naudyukan ng pagnanasa sa lasa ng dila at napahamak sa kawit ng mangingisda, gayon din ang mangmang na tao na nalilito sa matitinding udyok ng dila at nauuwi sa kapahamakan.

Verse 20

इन्द्रियाणि जयन्त्याशु निराहारा मनीषिण: । वर्जयित्वा तु रसनं तन्निरन्नस्य वर्धते ॥ २० ॥

Sa pag-aayuno, mabilis na napapailalim ng marurunong ang ibang pandama, maliban sa dila; sapagkat kapag hindi kumakain, lalo pang lumalakas ang pagnanasa sa lasa.

Verse 21

तावज्जितेन्द्रियो न स्याद् विजितान्येन्द्रिय: पुमान् । न जयेद् रसनं यावज्जितं सर्वं जिते रसे ॥ २१ ॥

Kahit mapagtagumpayan ang ibang pandama, hangga’t hindi napapailalim ang dila ay hindi pa masasabing napigil ang mga pandama; ngunit kapag napigil ang lasa, napigil na ang lahat.

Verse 22

पिङ्गला नाम वेश्यासीद् विदेहनगरे पुरा । तस्या मे शिक्षितं किञ्चिन्निबोध नृपनन्दन ॥ २२ ॥

O anak ng mga hari, noon sa lungsod ng Videha ay may isang babaeng bayaran na nagngangalang Pingalā. Ngayon pakinggan mo ang aking natutuhan mula sa kanya.

Verse 23

सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती । अभूत् काले बहिर्द्वारे बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ २३ ॥

Minsan, ang babaeng bayaran na iyon, na nagnanais magpasok ng kasintahan sa bahay, ay tumayo sa labas ng pintuan sa gabi, ipinapakita ang kanyang napakagandang anyo.

Verse 24

मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान् पुरुषर्षभ । तान् शुल्कदान् वित्तवत: कान्तान् मेनेऽर्थकामुकी ॥ २४ ॥

O pinakamainam sa mga lalaki! Ang babaeng bayaran, sabik sa salapi, ay tumayo sa lansangan sa gabi at sinuri ang mga lalaking dumaraan, iniisip: “Ang isang ito’y may yaman, magbabayad ng halaga, at tiyak na magugustuhan ang aking kasama.”

Verse 25

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

Sa gitna ng mga dumarating at umaalis, ang babaeng nabubuhay sa ganyang hanapbuhay ay nag-isip: “Baka may iba pang mayaman na lalapit at magbibigay ng marami.” Dahil sa hungkag na pag-asa, nawala ang kanyang antok; nakasandal sa pintuan, minsang lumalabas sa daan, minsang bumabalik sa loob—hanggang dumating ang hatinggabi.

Verse 26

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

Sa gitna ng mga dumarating at umaalis, ang babaeng nabubuhay sa ganyang hanapbuhay ay nag-isip: “Baka may iba pang mayaman na lalapit at magbibigay ng marami.” Dahil sa hungkag na pag-asa, nawala ang kanyang antok; nakasandal sa pintuan, minsang lumalabas sa daan, minsang bumabalik sa loob—hanggang dumating ang hatinggabi.

Verse 27

तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतस: । निर्वेद: परमो जज्ञे चिन्ताहेतु: सुखावह: ॥ २७ ॥

Dahil sa pag-asa sa salapi, natuyo ang kanyang mukha at naging lugmok ang loob. Mula sa pag-aalala sa yaman ay sumibol ang dakilang paglayo (nirveda), at mula roon ay umusbong ang ginhawa sa kanyang isipan.

Verse 28

तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श‍ृणु यथा मम । निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसि: ॥ २८ ॥

Nasuklam na ang kanyang isipan sa kalagayang makamundo; ngayon ay pakinggan mula sa akin ang awit na kanyang inawit. Ang paglayo (nirveda) ay parang tabak ng tao, pumuputol sa lambat ng mga tali ng pag-asa at pagnanasa.

Verse 29

न ह्यङ्गाजातनिर्वेदो देहबन्धं जिहासति । यथा विज्ञानरहितो मनुजो ममतां नृप ॥ २९ ॥

O Hari, tulad ng taong salat sa kaalamang espirituwal na hindi nagnanais bitawan ang huwad na pag-aangkin sa maraming bagay na materyal, gayundin ang walang paglayo sa pagnanasa ay ayaw iwan ang gapos ng katawang ito.

Verse 30

पिङ्गलोवाच अहो मे मोहविततिं पश्यताविजितात्मन: । या कान्तादसत: कामं कामये येन बालिशा ॥ ३० ॥

Sinabi ni Piṅgalā: Tingnan ninyo kung gaano kalawak ang aking pagkahibang! Dahil di ko mapigil ang isip, tulad ng hangal ay ninanais ko ang pita ng laman mula sa isang hamak na lalaki.

Verse 31

सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं वित्तप्रदं नित्यमिमं विहाय । अकामदं दु:खभयाधिशोक- मोहप्रदं तुच्छमहं भजेऽज्ञा ॥ ३१ ॥

Napakamangmang ko: tinalikuran ko ang Panginoon ng sansinukob na laging nasa aking puso, ang pinakamamahal, tagapagkaloob ng tunay na pag-ibig, ligaya at kasaganaan; sa halip, naglingkod ako sa mga hamak na lalaki na di makapagbibigay-kasiyahan at nagdala lamang ng pighati, takot, pangamba, dalamhati at pagkalito.

Verse 32

अहो मयात्मा परितापितो वृथा साङ्केत्यवृत्त्यातिविगर्ह्यवार्तया । स्त्रैणान्नराद् यार्थतृषोऽनुशोच्यात् क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ ३२ ॥

Ay, walang saysay kong pinahirapan ang sarili kong kaluluwa! Sa kasuklam-suklam na hanapbuhay ng isang patutot, ipinagbili ko ang katawan sa mga lalaking mahalay at sakim, umaasang makakuha ng salapi at pita ng laman; ngayo’y nagsisisi ako.

Verse 33

यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य- स्थूणं त्वचा रोमनखै: पिनद्धम् । क्षरन्नवद्वारमगारमेतद् विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ ३३ ॥

Ang katawang ito ay parang bahay na tinitirhan ng kaluluwa: ang gulugod, tadyang, mga buto ng braso at binti ang mga biga at haligi; nababalutan ng balat, buhok at mga kuko; ang siyam na pintuan ay laging naglalabas ng karumihan, at sa loob ay puno ng dumi at ihi. Bukod sa akin, sinong babae ang magiging hangal na mag-alay ng sarili sa katawang ito, inaakalang may pag-ibig at ligaya sa ganitong kasangkapan?

Verse 34

विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधी: । यान्यमिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात् काममच्युतात् ॥ ३४ ॥

Tunay nga sa lungsod ng Videha na ito, ako lamang ang lubos na hangal. Pinabayaan ko ang Bhagavān Acyuta na nagbibigay ng lahat, maging ang ating tunay na anyong espirituwal, at sa halip ay hinangad ko ang pagkalugod ng pandama kasama ng maraming lalaki.

Verse 35

सुहृत् प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३५ ॥

Ang Bhagavān ang pinakapinakamamahal na kaibigan at Panginoon ng lahat ng nilalang; Siya ang Paramātmā na nananahan sa puso ng bawat isa. Kaya ngayon ay babayaran ko ang “halaga” ng ganap na pagsuko, at sa gayon, na para bang napasaakin ang Panginoon, magagalak ako kasama Niya tulad ni Lakṣmīdevī.

Verse 36

कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये कामदा नरा: । आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुता: ॥ ३६ ॥

Nagbibigay ang mga lalaki ng pagkalugod ng pandama sa mga babae, ngunit ang lahat ng lalaking iyon—pati na ang mga deva sa langit—ay may simula at wakas at hinihila ng panahon. Kaya gaano karaming tunay na ligaya ang maibibigay nila sa kanilang mga asawa?

Verse 37

नूनं मे भगवान् प्रीतो विष्णु: केनापि कर्मणा । निर्वेदोऽयं दुराशाया यन्मे जात: सुखावह: ॥ ३७ ॥

Tiyak na sa pamamagitan ng ilang gawa, nalugod sa akin ang Bhagavān Viṣṇu. Kahit matigas ang ulo kong umasa sa pag-enjoy ng mundong materyal, kung paano man ay sumibol ang paglayo at pagkasawa sa puso ko, at iyon ang nagbibigay sa akin ng ligaya.

Verse 38

मैवं स्युर्मन्दभाग्याया: क्लेशा निर्वेदहेतव: । येनानुबन्धं निर्हृत्य पुरुष: शममृच्छति ॥ ३८ ॥

Huwag isipin na ang mga pagdurusang nagbubunga ng paglayo ay para lamang sa malas. Ang pagdurusang pumuputol sa tanikala ng pagkakabit at nagdadala sa tao sa kapayapaan ay isa ring habag. Dahil sa matinding pagdurusa, nagising ang paglayo sa puso ko; paano ako magiging malas? Ito ang awa ng Panginoon; tiyak na nalugod Siya sa akin.

Verse 39

तेनोपकृतमादाय शिरसा ग्राम्यसङ्गता: । त्यक्त्वा दुराशा: शरणं व्रजामि तमधीश्वरम् ॥ ३९ ॥

Tinatanggap ko nang may debosyon ang dakilang biyayang ipinagkaloob sa akin ng Panginoon, at iniuukol ko ito sa aking ulo bilang paggalang. Tinalikuran ko na ang makasalanang pagnanasa sa karaniwang kaligayahang pandama, at ngayo’y sumisilong ako sa Kanya, ang Kataas-taasang Panginoon, ang Pinakamataas na Persona ng Diyos.

Verse 40

सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती । विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ ४० ॥

Ngayon ay lubos na akong nasisiyahan at may ganap na pananampalataya sa habag ng Panginoon. Kaya mamumuhay ako sa anumang kusang dumarating. Makikipamuhay at magagalak ako sa Panginoon lamang, sapagkat Siya ang tunay na pinagmumulan ng pag-ibig at kaligayahan.

Verse 41

संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् । ग्रस्तं कालाहिनात्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वर: ॥ ४१ ॥

Ninanakaw ng mga gawain para sa kasiyahang pandama ang talino ng nilalang, kaya siya’y nahuhulog sa madilim na balon ng materyal na pag-iral. Sa loob nito, siya’y sinasakmal ng nakamamatay na ahas na tinatawag na panahon. Sino pa, maliban sa Kataas-taasang Panginoon, ang makapagliligtas sa kawawang nilalang mula sa ganitong kawalang-pag-asa?

Verse 42

आत्मैव ह्यात्मनो गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् । अप्रमत्त इदं पश्येद् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ ४२ ॥

Kapag nakita ng nilalang na ang buong sansinukob ay sinasakmal ng ahas na tinatawag na panahon, siya’y nagiging mahinahon at may malay, at humihiwalay sa lahat ng kasiyahang pandama. Sa gayong kalagayan, nagiging karapat-dapat siyang maging tagapagtanggol ng sarili niya.

Verse 43

श्रीब्राह्मण उवाच एवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् । छित्त्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ ४३ ॥

Sinabi ng avadhūta: Sa gayong matibay na pasya, pinutol ni Piṅgalā ang makasalanang pagnanasa na magtamasa ng kaligayahang seksuwal kasama ang mga mangingibig, at nanahan sa ganap na kapayapaan. Pagkaraan, umupo siya sa kanyang higaan.

Verse 44

आशा हि परमं दु:खं नैराश्यं परमं सुखम् । यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ ४४ ॥

Ang pagnanasa sa materyal ay siyang pinakadakilang pagdurusa, at ang kawalan ng pagnanasa (vairagya) ang pinakadakilang ligaya. Kaya pinutol ni Piṅgalā ang pag-asa sa huwad na mangingibig at natulog nang masaya.