Adhyaya 27
Ekadasha SkandhaAdhyaya 2755 Verses

Adhyaya 27

Arcana-vidhi: The Method of Deity Worship (Vedic, Tantric, and Mixed)

Ipinagpapatuloy ng Panginoong Kṛṣṇa ang masinop na pagtuturo kay Uddhava tungkol sa mga mapagkakatiwalaang gawain na ginagawang bhakti ang araw‑araw na buhay; sa kabanatang ito, mula sa pangkalahatang paglinang espirituwal ay tumutuon siya sa tiyak na liturhiya ng arcana (pagsamba sa Diyos sa anyong mūrti). Nagtanong si Uddhava tungkol sa karapat-dapat na magsagawa, batayang kasulatan, at pamamaraan, at pinagtibay na pinupuri nina Nārada at Vyāsa ang pagsamba sa mūrti bilang lubhang kapaki-pakinabang at bukás sa marami. Sumagot si Kṛṣṇa na napakalawak ng mga tuntunin kaya ilalahad niya ang hakbang-hakbang: pagpili ng Vedic, Tantric, o halong pagsamba; paglilinis ng katawan; pagkilala sa iba’t ibang lunan ng pagsamba (mūrti, apoy, araw, tubig, puso); at pag-unawa sa mga materyales at paglalagak ng mūrti (pansamantala o permanente). Inilarawan niya ang paghahanda, nyāsa, pagpapabanal ng mga sisidlan, pag-anyaya sa Panginoon, pag-aalay ng pādya/ācamanīya/arghya, pagsamba sa mga sandata at mga kasama ng Panginoon, at ang araw-araw na paliligo, pag-aayos, pag-aalay ng pagkain, mga pagdiriwang, awit‑sayaw at kathā. Isinalaysay ang pagkakasunod ng homa, kasunod ang mga panalangin, paggalang sa prasāda, at (kung naaangkop) ang pormal na pagpapaalam. Inuugnay din ng kabanata ang personal na pagsamba sa suportang pang-institusyon—mga templo, hardin, mga endowment—na may pangakong bunga, habang nagbababala laban sa pagnanakaw ng banal na ari-arian at nagtatakda ng hanggahang etikal upang mapanatili ang pagsamba habang papalapit sa pangwakas na tagubilin ni Kṛṣṇa.

Shlokas

Verse 1

श्रीउद्धव उवाच क्रियायोगं समाचक्ष्व भवदाराधनं प्रभो । यस्मात्त्वां ये यथार्चन्ति सात्वता: सात्वतर्षभ ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Uddhava: Mahal na Panginoon, O panginoon ng mga deboto, ipaliwanag po sa akin ang kriyā-yoga—ang itinakdang paraan ng pagsamba sa Inyo sa anyong Diyos-diyosan (Deity). O pinakamainam sa mga Sātvata, anu-ano ang kwalipikasyon ng mga sumasamba, sa anong batayan ito itinatag, at ano ang tiyak na pamamaraan?

Verse 2

एतद् वदन्ति मुनयो मुहुर्नि:श्रेयसं नृणाम् । नारदो भगवान् व्यास आचार्योऽङ्गिरस: सुत: ॥ २ ॥

Paulit-ulit na ipinahahayag ng mga dakilang muni na ang ganitong pagsamba ang nagdudulot ng pinakamataas na kabutihan sa buhay ng tao. Ito ang pananaw ni Nārada Muni, ni Bhagavān Vyāsadeva, at ng sarili kong gurong espirituwal, si Bṛhaspati.

Verse 3

नि:सृतं ते मुखाम्भोजाद् यदाह भगवानज: । पुत्रेभ्यो भृगुमुख्येभ्यो देव्यै च भगवान् भव: ॥ ३ ॥ एतद् वै सर्ववर्णानामाश्रमाणां च सम्मतम् । श्रेयसामुत्तमं मन्ये स्‍त्रीशूद्राणां च मानद ॥ ४ ॥

O Pinakamapagbigay na Panginoon, ang mga tagubilin tungkol sa pagsamba sa Arca-Mūrti ay unang lumitaw mula sa Iyong bibig na tulad ng lotus. Pagkaraan, ipinahayag ito ni Bhagavān Aja, si Brahmā, sa kanyang mga anak na pinangungunahan ni Bhṛgu, at itinuro rin ni Bhagavān Śiva kay Devi Pārvatī. Ang paraang ito ay tinatanggap at angkop sa lahat ng varṇa at āśrama; kaya itinuturing kong ang pagsamba sa Iyo sa anyong Arca ang pinakakapaki-pakinabang sa lahat ng espirituwal na pagsasanay, maging para sa kababaihan at śūdra.

Verse 4

नि:सृतं ते मुखाम्भोजाद् यदाह भगवानज: । पुत्रेभ्यो भृगुमुख्येभ्यो देव्यै च भगवान् भव: ॥ ३ ॥ एतद् वै सर्ववर्णानामाश्रमाणां च सम्मतम् । श्रेयसामुत्तमं मन्ये स्‍त्रीशूद्राणां च मानद ॥ ४ ॥

O Pinakamapagbigay na Panginoon, ang mga tagubilin tungkol sa pagsamba sa Arca-Mūrti ay unang lumitaw mula sa Iyong bibig na tulad ng lotus. Pagkaraan, ipinahayag ito ni Bhagavān Aja, si Brahmā, sa kanyang mga anak na pinangungunahan ni Bhṛgu, at itinuro rin ni Bhagavān Śiva kay Devi Pārvatī. Ang paraang ito ay tinatanggap at angkop sa lahat ng varṇa at āśrama; kaya itinuturing kong ang pagsamba sa Iyo sa anyong Arca ang pinakakapaki-pakinabang sa lahat ng espirituwal na pagsasanay, maging para sa kababaihan at śūdra.

Verse 5

एतत् कमलपत्राक्ष कर्मबन्धविमोचनम् । भक्ताय चानुरक्ताय ब्रूहि विश्वेश्वरेश्वर ॥ ५ ॥

O may matang tulad ng talulot ng lotus, O Kataas-taasang Panginoon ng mga panginoon ng sansinukob, ipaliwanag Mo sana nang wasto sa Iyong debotong at tapat na lingkod ang paraang makalaya sa gapos ng karma.

Verse 6

श्रीभगवानुवाच न ह्यन्तोऽनन्तपारस्य कर्मकाण्डस्य चोद्धव । सङ्‌क्षिप्तं वर्णयिष्यामि यथावदनुपूर्वश: ॥ ६ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Mahal kong Uddhava, walang hangganan ang di-mabilang na mga tuntuning Vedic tungkol sa pagsamba sa Arca; kaya ipaliliwanag Ko ito sa iyo nang maikli, nang wasto, at sunod-sunod na hakbang.

Verse 7

वैदिकस्तान्त्रिको मिश्र इति मे त्रिविधो मख: । त्रयाणामीप्सितेनैव विधिना मां समर्चरेत् ॥ ७ ॥

May tatlong paraan ng handog (yajña) na tinatanggap Ko: Vedic, Tantric, o halo. Dapat sambahin Ako nang maingat ayon sa pamamaraang pinili mula sa tatlong ito.

Verse 8

यदा स्वनिगमेनोक्तं द्विजत्वं प्राप्य पूरुष: । यथा यजेत मां भक्त्या श्रद्धया तन्निबोध मे ॥ ८ ॥

Ngayon makinig nang may pananampalataya: ipaliliwanag Ko kung paano ang taong nagkamit ng katayuang dvija ayon sa mga tuntuning Veda ay dapat sumamba sa Akin nang may bhakti.

Verse 9

अर्चायां स्थण्डिलेऽग्नौ वा सूर्ये वाप्सु हृदि द्विज: । द्रव्येण भक्तियुक्तोऽर्चेत् स्वगुरुं माममायया ॥ ९ ॥

Ang dvija ay dapat sumamba sa Akin—sa Panginoong karapat-dapat sambahin at anyo ng guro—nang walang pagkukunwari, na may bhakti, at maghandog ng angkop na mga alay: sa banal na larawan, sa lupa, sa apoy, sa araw, sa tubig, o sa sariling puso.

Verse 10

पूर्वं स्‍नानं प्रकुर्वीत धौतदन्तोऽङ्गशुद्धये । उभयैरपि च स्‍नानं मन्त्रैर्मृद्ग्रहणादिना ॥ १० ॥

Una, linisin ang ngipin at maligo upang luminis ang katawan. Pagkatapos, magsagawa ng ikalawang paglilinis sa pamamagitan ng paghaplos ng lupa at pagbigkas ng mga mantra ng Veda at Tantra.

Verse 11

सन्ध्योपास्त्यादिकर्माणि वेदेनाचोदितानि मे । पूजां तै: कल्पयेत् सम्यक् सङ्कल्प: कर्मपावनीम् ॥ ११ ॥

Ituon ang isip sa Akin at sambahin Ako sa pamamagitan ng mga tungkuling itinakda ng Veda, gaya ng sandhyā at pagbigkas ng Gāyatrī, na may wastong sankalpa. Nililinis nito ang mga bunga ng karmang naghahangad ng gantimpala.

Verse 12

शैली दारुमयी लौही लेप्या लेख्या च सैकती । मनोमयी मणिमयी प्रतिमाष्टविधा स्मृता ॥ १२ ॥

Ang anyong-samba (pratimā) ng Panginoon ay sinasabing may walong uri: bato, kahoy, metal, luwad, pinahiran, iginuhit, buhangin, nasa isip (manomaya), o yari sa hiyas.

Verse 13

चलाचलेति द्विविधा प्रतिष्ठा जीवमन्दिरम् । उद्वासावाहने न स्त: स्थिरायामुद्धवार्चने ॥ १३ ॥

Ang anyong-Diyos ng Panginoon, kanlungan ng lahat ng nilalang, ay naitatatag sa dalawang paraan: pansamantala o pangmatagalan. Ngunit, mahal na Uddhava, ang diyos na inanyayahan sa permanenteng pagsamba ay hindi kailanman pinauuwi.

Verse 14

अस्थिरायां विकल्प: स्यात् स्थण्डिले तु भवेद् द्वयम् । स्‍नपनं त्वविलेप्यायामन्यत्र परिमार्जनम् ॥ १४ ॥

Sa pansamantalang pagtatatag, maaaring piliin kung aanyayahan at pauuwiin ang Diyos; ngunit kung iginuhit ang Deity sa banal na lupa, kailangang gawin ang dalawang ritwal na ito. Ang paliligo ay sa tubig; subalit kung luwad, pintura, o kahoy ang anyo, ang utos ay masusing paglilinis nang walang tubig.

Verse 15

द्रव्यै: प्रसिद्धैर्मद्याग: प्रतिमादिष्वमायिन: । भक्तस्य च यथालब्धैर्हृदि भावेन चैव हि ॥ १५ ॥

Dapat sambahin Ako sa Aking mga anyong-Diyos sa pamamagitan ng pinakamainam na handog, nang walang pagkukunwari. Ngunit ang debotong malaya sa pagnanasa sa materya ay maaaring sumamba gamit ang anumang makuha niya, at maaari ring sumamba sa puso sa pamamagitan ng mga handog na nasa isip.

Verse 16

स्‍नानालङ्करणं प्रेष्ठमर्चायामेव तूद्धव । स्थण्डिले तत्त्वविन्यासो वह्नावाज्यप्लुतं हवि: ॥ १६ ॥ सूर्ये चाभ्यर्हणं प्रेष्ठं सलिले सलिलादिभि: । श्रद्धयोपाहृतं प्रेष्ठं भक्तेन मम वार्यपि ॥ १७ ॥

Mahal na Uddhava, sa pagsamba sa arca sa templo, ang pinakanakalulugod sa Akin ay ang pagpapaligo at pag-aayos ng palamuti. Para sa Deity na iginuhit sa banal na lupa, ang tattva-vinyāsa ang pinakamahalaga. Sa apoy ng handog, ang linga at sebada na binabad sa ghee ang pinakapinipili. Sa pagsamba sa araw, ang upasthāna at arghya ang higit na kanais-nais. Sa anyo ng tubig, sambahin Ako sa pag-aalay ng tubig mismo. Sa katotohanan, anumang iniaalay ng Aking deboto nang may pananampalataya—kahit kaunting tubig lamang—ay lubhang mahal sa Akin.

Verse 17

स्‍नानालङ्करणं प्रेष्ठमर्चायामेव तूद्धव । स्थण्डिले तत्त्वविन्यासो वह्नावाज्यप्लुतं हवि: ॥ १६ ॥ सूर्ये चाभ्यर्हणं प्रेष्ठं सलिले सलिलादिभि: । श्रद्धयोपाहृतं प्रेष्ठं भक्तेन मम वार्यपि ॥ १७ ॥

Mahal na Uddhava, sa pagsamba sa arca sa templo, ang pinakanakalulugod sa Akin ay ang pagpapaligo at pag-aayos ng palamuti. Para sa Deity na iginuhit sa banal na lupa, ang tattva-vinyāsa ang pinakamahalaga. Sa apoy ng handog, ang linga at sebada na binabad sa ghee ang pinakapinipili. Sa pagsamba sa araw, ang upasthāna at arghya ang higit na kanais-nais. Sa anyo ng tubig, sambahin Ako sa pag-aalay ng tubig mismo. Sa katotohanan, anumang iniaalay ng Aking deboto nang may pananampalataya—kahit kaunting tubig lamang—ay lubhang mahal sa Akin.

Verse 18

भूर्यप्यभक्तोपाहृतं न मे तोषाय कल्पते । गन्धो धूप: सुमनसो दीपोऽन्नाद्यं च किं पुन: ॥ १८ ॥

Kahit napakayaman ng handog, hindi Ako nalulugod kung ito’y iniaalay ng walang bhakti. Ngunit ang munting alay ng Aking mapagmahal na deboto ay ikinagagalak Ko; at lalo Akong nalulugod kapag may mabangong langis, insenso, bulaklak, ilawan, at masarap na naivedya na iniaalay nang may pag-ibig.

Verse 19

शुचि: सम्भृतसम्भार: प्राग्दर्भै: कल्पितासन: । आसीन: प्रागुदग् वार्चेदर्चायां त्वथ सम्मुख: ॥ १९ ॥

Pagkatapos maglinis ng sarili at tipunin ang lahat ng gamit sa pagsamba, dapat ayusin ng sumasamba ang kanyang upuan gamit ang damong kuśa na ang dulo ay nakaturo sa silangan. Pagkaraan, umupo siyang nakaharap sa silangan o hilaga; o kung ang anyo ng Diyos ay nakapirmi sa isang lugar, umupo siyang tuwirang nakaharap dito.

Verse 20

कृतन्यास: कृतन्यासां मदर्चां पाणिना मृजेत् । कलशं प्रोक्षणीयं च यथावदुपसाधयेत् ॥ २० ॥

Matapos gawin ang nyāsa, dapat pabanalin ng deboto ang iba’t ibang bahagi ng katawan sa paghipo habang binibigkas ang mga mantra. Gawin din ito sa Aking anyong Arca, at saka linisin ng mga kamay ang Arca mula sa lumang bulaklak at mga tira ng naunang handog. Pagkatapos, ihanda nang wasto ang kalaśa at ang sisidlang prokṣaṇīya para sa pagwiwisik.

Verse 21

तदद्भ‍िर्देवयजनं द्रव्याण्यात्मानमेव च । प्रोक्ष्य पात्राणि त्रीण्यद्भ‍िस्तैस्तैर्द्रव्यैश्च साधयेत् ॥ २१ ॥

Pagkatapos, gamit ang tubig mula sa sisidlang prokṣaṇīya, wisikan niya ang lugar ng pagsamba, ang mga handog na ihahain, at maging ang sarili niyang katawan. Sunod, palamutian nang ayon sa ritwal ang tatlong sisidlang puno ng tubig gamit ang iba’t ibang mapalad na sangkap.

Verse 22

पाद्यार्घ्याचमनीयार्थं त्रीणि पात्राणि देशिक: । हृदा शीर्ष्णाथ शिखया गायत्र्या चाभिमन्त्रयेत् ॥ २२ ॥

Para sa pādya (tubig sa paghuhugas ng paa), arghya, at ācamana, dapat maghanda ang sumasamba ng tatlong sisidlan. Pabanalin ang sisidlang pādya sa pagbigkas ng “hṛdayāya namaḥ”, ang sisidlang arghya sa “śirase svāhā”, at ang sisidlang ācamana sa “śikhāyai vaṣaṭ”; at bigkasin din ang mantrang Gāyatrī para sa tatlo.

Verse 23

पिण्डे वाय्वग्निसंशुद्धे हृत्पद्मस्थां परां मम । अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादान्ते सिद्धभाविताम् ॥ २३ ॥

Dapat pagnilayan ng sumasamba ang Aking pinakapinong anyo na nasa lotus ng puso sa sariling katawan na nalinis ng hangin at apoy, bilang pinagmumulan ng lahat ng nilalang; nadarama ito ng mga siddha sa huling bahagi ng banal na tunog na “Om”.

Verse 24

तयात्मभूतया पिण्डे व्याप्ते सम्पूज्य तन्मय: । आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्ताङ्गं मां प्रपूजयेत् ॥ २४ ॥

Isipin ng deboto ang Paramatma na lumulukob sa kanyang katawan bilang Sarili, ayon sa antas ng kanyang pagsasakatuparan; saka siya sumamba ayon sa kaya hanggang lubos na malubog sa Kanya. Pagkatapos, habang binibigkas ang mga mantra at hinahaplos ang mga bahagi ng arca, anyayahan niya ang Paramatma na manahan sa anyo ng arca at saka Ako sambahin.

Verse 25

पाद्योपस्पर्शार्हणादीनुपचारान् प्रकल्पयेत् । धर्मादिभिश्च नवभि: कल्पयित्वासनं मम ॥ २५ ॥ पद्ममष्टदलं तत्र कर्णिकाकेसरोज्ज्वलम् । उभाभ्यां वेदतन्त्राभ्यां मह्यं तूभयसिद्धये ॥ २६ ॥

Ihanda ng sumasamba ang mga upacara gaya ng tubig sa paghuhugas ng paa, tubig sa pag-aachamaniya, arghya at iba pang handog. Una, isipin ang Aking luklukan na pinalalamutian ng mga personipikadong diyos ng dharma, kaalaman, pagtalikod at karangyaan, kasama ang siyam Kong espirituwal na lakas; bilang lotus na may walong talulot na nagniningning dahil sa mga hiblang saffron sa gitna. Pagkaraan, ayon sa tuntunin ng Veda at Tantra, ialay ang padya, acamaniya, arghya at iba pa; sa paraang ito natatamo ang kapwa bhoga at moksha.

Verse 26

पाद्योपस्पर्शार्हणादीनुपचारान् प्रकल्पयेत् । धर्मादिभिश्च नवभि: कल्पयित्वासनं मम ॥ २५ ॥ पद्ममष्टदलं तत्र कर्णिकाकेसरोज्ज्वलम् । उभाभ्यां वेदतन्त्राभ्यां मह्यं तूभयसिद्धये ॥ २६ ॥

Ihanda ng sumasamba ang mga upacara gaya ng tubig sa paghuhugas ng paa, tubig sa pag-aachamaniya, arghya at iba pang handog. Una, isipin ang Aking luklukan na pinalalamutian ng mga personipikadong diyos ng dharma, kaalaman, pagtalikod at karangyaan, kasama ang siyam Kong espirituwal na lakas; bilang lotus na may walong talulot na nagniningning dahil sa mga hiblang saffron sa gitna. Pagkaraan, ayon sa tuntunin ng Veda at Tantra, ialay ang padya, acamaniya, arghya at iba pa; sa paraang ito natatamo ang kapwa bhoga at moksha.

Verse 27

सुदर्शनं पाञ्चजन्यं गदासीषुधनुर्हलान् । मुषलं कौस्तुभं मालां श्रीवत्सं चानुपूजयेत् ॥ २७ ॥

Pagkatapos, sa tamang pagkakasunod, sambahin ang Sudarśana chakra ng Panginoon, ang Pāñcajanya na kabibe, ang pamalo, ang espada, ang busog, ang mga palaso at araro, ang sandatang muṣala, ang batong Kaustubha, ang kuwintas ng mga bulaklak, at ang tanda ng Śrīvatsa sa Kanyang dibdib.

Verse 28

नन्दं सुनन्दं गरुडं प्रचण्डं चण्डमेव च । महाबलं बलं चैव कुमुदं कमुदेक्षणम् ॥ २८ ॥

Dapat sambahin ng sumasamba ang mga kasamahan ng Panginoon: sina Nanda at Sunanda, Garuḍa, Pracaṇḍa at Caṇḍa, Mahābala at Bala, at sina Kumuda at Kumudekṣaṇa.

Verse 29

दुर्गां विनायकं व्यासं विष्वक्सेनं गुरून्सुरान् । स्वे स्वे स्थाने त्वभिमुखान् पूजयेत् प्रोक्षणादिभि: ॥ २९ ॥

Sa mga handog gaya ng prokṣaṇa, dapat sambahin si Durgā, Vināyaka, Vyāsa, Viṣvaksena, ang mga gurong espirituwal at ang iba’t ibang deva; lahat ay nasa kani-kanilang lugar at nakaharap sa anyo ng Panginoon.

Verse 30

चन्दनोशीरकर्पूरकुङ्कुमागुरुवासितै: । सलिलै: स्‍नापयेन्मन्त्रैर्नित्यदा विभवे सति ॥ ३० ॥ स्वर्णघर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया । पौरुषेणापि सूक्तेन सामभी राजनादिभि: ॥ ३१ ॥

Araw-araw, ayon sa kaya ng yaman, dapat paliguan ng sumasamba ang anyo ng Diyos gamit ang tubig na pinabanguhan ng sandalwood, uśīra, kampor, kuṅkuma at aguru, habang binibigkas ang mga mantra; at dapat ding awitin ang mga himnong Veda gaya ng Svarṇa-gharma anuvāka, Mahāpuruṣa-vidyā, Puruṣa-sūkta, at mga awit ng Sāma Veda tulad ng Rājana at Rohiṇya.

Verse 31

चन्दनोशीरकर्पूरकुङ्कुमागुरुवासितै: । सलिलै: स्‍नापयेन्मन्त्रैर्नित्यदा विभवे सति ॥ ३० ॥ स्वर्णघर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया । पौरुषेणापि सूक्तेन सामभी राजनादिभि: ॥ ३१ ॥

Araw-araw, ayon sa kaya ng yaman, dapat paliguan ng sumasamba ang anyo ng Diyos gamit ang tubig na pinabanguhan ng sandalwood, uśīra, kampor, kuṅkuma at aguru, habang binibigkas ang mga mantra; at dapat ding awitin ang mga himnong Veda gaya ng Svarṇa-gharma anuvāka, Mahāpuruṣa-vidyā, Puruṣa-sūkta, at mga awit ng Sāma Veda tulad ng Rājana at Rohiṇya.

Verse 32

वस्त्र‍ोपवीताभरणपत्रस्रग्गन्धलेपनै: । अलङ्कुर्वीत सप्रेम मद्भ‍क्तो मां यथोचितम् ॥ ३२ ॥

Pagkatapos, ang aking deboto ay dapat, nang may pag-ibig, palamutian Ako ayon sa wastong paraan ng kasuotan, upavīta (banal na sinulid), mga alahas, mga tanda ng tilaka at mga kuwintas ng bulaklak, at pahiran ang aking katawan ng mababangong langis.

Verse 33

पाद्यमाचमनीयं च गन्धं सुमनसोऽक्षतान् । धूपदीपोपहार्याणि दद्यान्मे श्रद्धयार्चक: ॥ ३३ ॥

Ang sumasamba ay dapat, nang may taimtim na pananampalataya, maghandog sa Akin ng tubig na pādya at ācaman, pabango, mga bulaklak at akṣata, pati insenso, ilawan at iba pang alay.

Verse 34

गुडपायससर्पींषि शष्कुल्यापूपमोदकान् । संयावदधिसूपांश्च नैवेद्यं सति कल्पयेत् ॥ ३४ ॥

Ayon sa kaya niya, dapat ihanda ng deboto ang naivedya para sa Akin: gud (asukal na buo), pāyasa (matamis na lugaw), ghee, śaṣkulī, āpūpa, modaka, saṁyāva, yogurt, mga sabaw ng gulay, at iba pang masasarap na pagkain.

Verse 35

अभ्यङ्गोन्मर्दनादर्शदन्तधावाभिषेचनम् । अन्नाद्यगीतनृत्यानि पर्वणि स्युरुतान्वहम् ॥ ३५ ॥

Sa mga natatanging okasyon—at kung maaari araw-araw—ang Diyos sa anyong Arca ay dapat pahiran at imasahe, ipakita ang salamin, ialay ang dantadhāvan na patpat para sa pagsisipilyo, paliguan ng pañcāmṛta, ialay ang masaganang pagkain, at pasayahin sa pag-awit at pagsayaw ng bhakti.

Verse 36

विधिना विहिते कुण्डे मेखलागर्तवेदिभि: । अग्निमाधाय परित: समूहेत् पाणिनोदितम् ॥ ३६ ॥

Sa kuṇḍa na itinayo ayon sa mga tuntunin ng śāstra—na may mekhala, hukay ng handog, at altar—dapat sindihan ng deboto ang apoy ng yajña; at sa sariling kamay ay mag-ipon at magsalansan ng kahoy sa paligid upang magningas ito.

Verse 37

परिस्तीर्याथ पर्युक्षेदन्वाधाय यथाविधि । प्रोक्षण्यासाद्य द्रव्याणि प्रोक्ष्याग्नौ भावयेत माम् ॥ ३७ ॥

Pagkalatag ng damong kuśa sa lupa at pagwisik ng tubig, isagawa ang ritwal na anvādhāna ayon sa tuntunin. Pagkatapos, ayusin ang mga bagay na iaalay, basbasan at linisin sa tubig mula sa sisidlang prokṣaṇī, at saka magnilay sa Akin sa loob ng apoy.

Verse 38

तप्तजाम्बूनदप्रख्यं शङ्खचक्रगदाम्बुजै: । लसच्चतुर्भुजं शान्तं पद्मकिञ्जल्कवाससम् ॥ ३८ ॥ स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवराङ्गदम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ३९ ॥ ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषाभिघृतानि च । प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्त्वा चाज्यप्लुतं हवि: ॥ ४० ॥ जुहुयान्मूलमन्त्रेण षोडशर्चावदानत: । धर्मादिभ्यो यथान्यायं मन्त्रै: स्विष्टिकृतं बुध: ॥ ४१ ॥

Ang matalinong deboto ay dapat magnilay sa anyo ng Panginoon na tila tunaw na ginto ang kulay, may apat na bisig na kumikislap na may hawak na kabibe, disk, pamalo at lotus, laging mapayapa at may kasuotang kulay-hibla ng lotus.

Verse 39

तप्तजाम्बूनदप्रख्यं शङ्खचक्रगदाम्बुजै: । लसच्चतुर्भुजं शान्तं पद्मकिञ्जल्कवाससम् ॥ ३८ ॥ स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवराङ्गदम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ३९ ॥ ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषाभिघृतानि च । प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्त्वा चाज्यप्लुतं हवि: ॥ ४० ॥ जुहुयान्मूलमन्त्रेण षोडशर्चावदानत: । धर्मादिभ्यो यथान्यायं मन्त्रै: स्विष्टिकृतं बुध: ॥ ४१ ॥

Dapat niyang pagnilayan si Hari—ang korona, mga pulseras, sinturon sa baywang at maringal na palamuti sa bisig ay kumikislap; sa dibdib ay tanda ng Śrīvatsa, nagniningning ang batong Kaustubha, at may suot na vanamālā na kuwintas ng mga bulaklak sa gubat.

Verse 40

तप्तजाम्बूनदप्रख्यं शङ्खचक्रगदाम्बुजै: । लसच्चतुर्भुजं शान्तं पद्मकिञ्जल्कवाससम् ॥ ३८ ॥ स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवराङ्गदम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ३९ ॥ ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषाभिघृतानि च । प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्त्वा चाज्यप्लुतं हवि: ॥ ४० ॥ जुहुयान्मूलमन्त्रेण षोडशर्चावदानत: । धर्मादिभ्यो यथान्यायं मन्त्रै: स्विष्टिकृतं बुध: ॥ ४१ ॥

Pagkatapos magnilay at sumamba nang ganito, ihagis niya sa apoy ang mga piraso ng kahoy na binabad sa ghee; saka isagawa ang āghāra at mga bahagi ng ghee, at ihandog nang wasto ang havis na nabasa ng ghee.

Verse 41

तप्तजाम्बूनदप्रख्यं शङ्खचक्रगदाम्बुजै: । लसच्चतुर्भुजं शान्तं पद्मकिञ्जल्कवाससम् ॥ ३८ ॥ स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवराङ्गदम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् ॥ ३९ ॥ ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषाभिघृतानि च । प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्त्वा चाज्यप्लुतं हवि: ॥ ४० ॥ जुहुयान्मूलमन्त्रेण षोडशर्चावदानत: । धर्मादिभ्यो यथान्यायं मन्त्रै: स्विष्टिकृतं बुध: ॥ ४१ ॥

Ang marunong ay dapat magsagawa ng homa ayon sa labing-anim na paraan ng arcana gamit ang mūla-mantra; at ayon sa tuntunin, ihandog ang ‘sviṣṭi-kṛt’ na havis kina Dharma at iba pang mga diyos sa kani-kanilang mga mantra.

Verse 42

अभ्यर्च्याथ नमस्कृत्य पार्षदेभ्यो बलिं हरेत् । मूलमन्त्रं जपेद् ब्रह्म स्मरन्नारायणात्मकम् ॥ ४२ ॥

Pagkatapos sambahin at magbigay-galang, maghandog siya ng bali sa mga personal na kasama ng Panginoon. Pagkaraan, bigkasin nang marahan ang mūla-mantra, habang inaalala ang Kataas-taasang Katotohanan bilang si Nārāyaṇa.

Verse 43

दत्त्वाचमनमुच्छेषं विष्वक्सेनाय कल्पयेत् । मुखवासं सुरभिमत् ताम्बूलाद्यमथार्हयेत् ॥ ४३ ॥

Muli, dapat siyang maghandog ng tubig na ācaman para sa paghuhugas ng bibig ng Diyos, at ibigay kay Viṣvaksena ang mga natirang bahagi ng pagkaing inialay sa Panginoon. Pagkatapos, ihandog ang mabangong mukhavāsa at ang inihandang tāmbūla (nganga) at iba pa sa Kanya.

Verse 44

उपगायन् गृणन् नृत्यन् कर्माण्यभिनयन् मम । मत्कथा: श्रावयन् श‍ृण्वन् मुहूर्तं क्षणिको भवेत् ॥ ४४ ॥

Kasabay ng iba sa pag-awit, malakas na pagbigkas ng papuri at pagsayaw, pagsasadula ng aking mga makalangit na lila, at pakikinig at pagsasalaysay ng mga kuwento tungkol sa akin—ang deboto ay dapat malubog sa ganitong pagdiriwang sa loob ng ilang sandali.

Verse 45

स्तवैरुच्चावचै: स्तोत्रै: पौराणै: प्राकृतैरपि । स्तुत्वा प्रसीद भगवन्निति वन्देत दण्डवत् ॥ ४५ ॥

Dapat purihin ng deboto ang Panginoon sa iba’t ibang himno at panalangin—mula sa mga Purāṇa, sa iba pang sinaunang kasulatan, at maging sa karaniwang mga tradisyon. Pagkatapos, nananalangin ng “O Panginoon, mahabag Ka sa akin,” siya’y magpatirapa sa dāṇḍavat na pagyukod.

Verse 46

शिरो मत्पादयो: कृत्वा बाहुभ्यां च परस्परम् । प्रपन्नं पाहि मामीश भीतं मृत्युग्रहार्णवात् ॥ ४६ ॥

Ipatong ang ulo sa mga paa ng Diyos, saka tumayo sa harap ng Panginoon na magkadikit ang mga palad at manalangin: “O Īśa, ingatan Mo ako na sumuko sa Iyo. Takot na takot ako sa karagatang ito ng saṁsāra, na para bang nasa bibig ng kamatayan.”

Verse 47

इति शेषां मया दत्तां शिरस्याधाय सादरम् । उद्वासयेच्चेदुद्वास्यं ज्योतिर्ज्योतिषि तत् पुन: ॥ ४७ ॥

Pagkatapos manalangin nang ganito, dapat niyang ilagay nang may paggalang sa kanyang ulo ang śeṣa na ibinigay ko. At kung ang partikular na Diyos ay dapat pauwiin sa dulo ng pagsamba, gawin ang udvāsana, na muling inilalagak ang liwanag ng presensya ng Diyos sa liwanag ng lotus sa sariling puso.

Verse 48

अर्चादिषु यदा यत्र श्रद्धा मां तत्र चार्चयेत् । सर्वभूतेष्वात्मनि च सर्वात्माहमवस्थित: ॥ ४८ ॥

Kapag saanman at kailanman sumibol ang pananampalataya sa Akin—sa anyong Arca (banal na murti) o sa iba pang tunay na pagpapakita—sambahin Ako sa anyong iyon. Ako’y nananahan sa ātman ng lahat ng nilalang at hiwalay ding umiiral sa Aking orihinal na anyo, sapagkat Ako ang Kataas-taasang Kaluluwa ng lahat.

Verse 49

एवं क्रियायोगपथै: पुमान् वैदिकतान्त्रिकै: । अर्चन्नुभयत: सिद्धिं मत्तो विन्दत्यभीप्सिताम् ॥ ४९ ॥

Sa ganitong paraan, ang taong sumasamba sa Akin sa pamamagitan ng mga landas ng kriyā-yoga na itinakda sa Veda at Tantra ay tatanggap mula sa Akin ng ninanais niyang kasakdalan, kapwa sa buhay na ito at sa susunod.

Verse 50

मदर्चां सम्प्रतिष्ठाप्य मन्दिरं कारयेद् द‍ृढम् । पुष्पोद्यानानि रम्याणि पूजायात्रोत्सवाश्रितान् ॥ ५० ॥

Dapat na ganap na itatag ng deboto ang Aking Arca at magpagawa ng matibay na templo, kasama ang magagandang hardin ng mga bulaklak na nakalaan upang magbigay ng bulaklak para sa araw-araw na pagsamba, mga prusisyon ng Diyos, at mga banal na pagdiriwang.

Verse 51

पूजादीनां प्रवाहार्थं महापर्वस्वथान्वहम् । क्षेत्रापणपुरग्रामान् दत्त्वा मत्सार्ष्टितामियात् ॥ ५१ ॥

Ang nag-aalay sa Diyos ng lupa, mga pamilihan, mga lungsod at mga nayon upang magpatuloy nang walang patid ang araw-araw na pagsamba at mga dakilang kapistahan, ay makakamtan ang karangyaan na kapantay ng sa Akin.

Verse 52

प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम् । पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिर्मत्साम्यतामियात् ॥ ५२ ॥

Sa paglalagay ng Diyos sa Arca, nagiging hari ng buong daigdig; sa pagtatayo ng templo para sa Panginoon, nagiging tagapamahala ng tatlong daigdig; sa pagsamba at paglilingkod sa Arca, nakararating sa Brahmaloka; at sa paggawa ng tatlo, nakakamit ang anyong transendental na tulad ng sa Akin.

Verse 53

मामेव नैरपेक्ष्येण भक्तियोगेन विन्दति । भक्तियोगं स लभत एवं य: पूजयेत माम् ॥ ५३ ॥

Ang sinumang walang pag-asam sa bunga, at sa walang-kapantay na bhakti-yoga ay Ako lamang ang tinatamo, siya’y nakaaabot sa Akin. Ang sumasamba sa Akin ayon sa paraang itinuro Ko ay sa huli magkakamit ng dalisay na debosyon sa Akin.

Verse 54

य: स्वदत्तां परैर्दत्तां हरेत सुरविप्रयो: । वृत्तिं स जायते विड्भुग् वर्षाणामयुतायुतम् ॥ ५४ ॥

Ang sinumang magnakaw ng ari-arian ng mga deva o ng mga brahmana—maging ito’y dating inialay niya o inialay ng iba—ay sa susunod na buhay mamumuhay bilang uod sa dumi sa loob ng sandaang milyong taon.

Verse 55

कर्तुश्च सारथेर्हेतोरनुमोदितुरेव च । कर्मणां भागिन: प्रेत्य भूयो भूयसि तत् फलम् ॥ ५५ ॥

Hindi lamang ang mismong magnanakaw, kundi pati ang tumutulong, ang nag-uudyok, o ang basta sumasang-ayon—lahat ay kabahagi ng bunga ng karma sa susunod na buhay. Ayon sa antas ng pakikibahagi, bawat isa’y magdurusa ng katumbas na bunga.

Frequently Asked Questions

It presents a sequential arcana-vidhi: bodily purification and mantra-based sanctification; arranging seat and paraphernalia; prokṣaṇa (sprinkling) and preparing vessels for pādya, arghya, and ācamanīya; meditation and invocation of the Lord into the Deity; offering regulated upacāras (bath, dress, ornaments, incense, lamp, food); optional homa with prescribed hymns; concluding prayers, honoring prasāda, and (for temporary installations) respectful dismissal.

Because the Bhāgavata frames worship as a relationship grounded in bhakti (faith and loving intention). Material abundance without devotion is external display lacking surrender, whereas even a simple offering—such as water—offered with faith is accepted as the devotee’s love and thus reaches the Lord’s purpose in arcana.

The chapter acknowledges formal Vedic eligibility for detailed procedures (e.g., the twice-born following prescribed rites), yet it also emphasizes the broad appropriateness of Deity worship across social and spiritual orders when grounded in devotion, and it explicitly highlights that sincere worship is beneficial even for those traditionally restricted in other ritual domains.

A temporarily established Deity may be invoked and respectfully dismissed according to need, whereas a permanently installed Deity, once called, is not to be ‘sent away.’ The distinction safeguards the continuity and gravity of temple worship and defines when dismissal rites are appropriate.

Because sustaining arcana depends on protected sacred resources and ethical stewardship. The warning establishes a dharmic perimeter around temple assets and priestly endowments, indicating that violations harm both social order and the worshiper’s spiritual progress, leading to severe karmic reactions.