Sāṅkhya of Creation and Annihilation
Sarga–Nirodha-viveka
अन्ने प्रलीयते मर्त्यमन्नं धानासु लीयते । धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥ अप्सु प्रलीयते गन्ध आपश्च स्वगुणे रसे । लीयते ज्योतिषि रसो ज्योती रूपे प्रलीयते ॥ २३ ॥ रूपं वायौ स च स्पर्शे लीयते सोऽपि चाम्बरे । अम्बरं शब्दतन्मात्र इन्द्रियाणि स्वयोनिषु ॥ २४ ॥ योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते मनसीश्वरे । शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥ स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥ कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
anne pralīyate martyam annaṁ dhānāsu līyate dhānā bhūmau pralīyante bhūmir gandhe pralīyate
Sa panahon ng pagkalusaw, ang mortal na katawan ay nalulusaw sa pagkain; ang pagkain sa mga butil, ang mga butil sa lupa, ang lupa sa banayad na amoy. Ang amoy sa tubig, ang tubig sa lasa, ang lasa sa apoy, ang apoy sa anyo; ang anyo sa haplos, ang haplos sa hangin, ang hangin sa eter, ang eter sa tanmātra ng tunog. Ang mga pandama ay nalulusaw sa kanilang pinagmulan—mga namumunong diyos; sila sa isip, ang isip sa ahankāra ng sattva; ang tunog sa ahankāra ng tamas at sa mahat-tattva; ang mahat sa mga guṇa, ang guṇa sa avyakta, ang avyakta sa panahon; ang panahon sa Mahā-puruṣa, tagapagpasigla ng lahat ng jīva; at ang pinagmulan ng buhay ay nalulusaw sa Akin, ang Di-Ipinanganganak na Kataas-taasang Ātman. Ako lamang ang nananatili, nakatindig sa Sarili; mula sa Akin nahahayag ang paglikha at pagkalusaw.
The annihilation of the material world is the reversal of the process of creation, and ultimately everything is merged to rest within the Supreme Lord, who remains full in His absolute position.