Adhyaya 14

Verse 1

श्रीउद्धव उवाच वदन्ति कृष्ण श्रेयांसि बहूनि ब्रह्मवादिन: । तेषां विकल्पप्राधान्यमुताहो एकमुख्यता ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Uddhava: O Kṛṣṇa, ang mga pantas na tagapagpaliwanag ng Veda ay nagrerekomenda ng maraming landas para sa ganap na pag-unlad ng buhay. Sa gitna ng iba’t ibang pananaw na ito, pantay ba ang halaga ng lahat, o may isang landas na pinakamataas? Panginoon, ipaliwanag Mo po.

Verse 2

भवतोदाहृत: स्वामिन् भक्तियोगोऽनपेक्षित: । निरस्य सर्वत: सङ्गं येन त्वय्याविशेन्मन: ॥ २ ॥

Mahal kong Panginoon, malinaw Mong ipinaliwanag ang dalisay at walang halong bhakti-yoga; sa pamamagitan nito, inaalis ng deboto ang lahat ng ugnayang materyal at itinatatag ang isip sa Iyo lamang.

Verse 3

श्रीभगवानुवाच कालेन नष्टा प्रलये वाणीयं वेदसंज्ञिता । मयादौ ब्रह्मणे प्रोक्ता धर्मो यस्यां मदात्मक: ॥ ३ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Sa panahon ng pagkalipol, dahil sa impluwensiya ng panahon, nawala ang transendental na tunog na tinatawag na Veda. Kaya sa simula ng susunod na paglikha, Ako mismo ang nagturo ng kaalamang Veda kay Brahmā, sapagkat ang mga alituntunin ng dharma na ipinahahayag ng Veda ay Ako rin.

Verse 4

तेन प्रोक्ता स्व पुत्राय मनवे पूर्वजाय सा । ततो भृग्वादयोऽगृह्णन् सप्त ब्रह्ममहर्षय: ॥ ४ ॥

Ipinahayag ni Brahmā ang kaalamang Veda sa kanyang panganay na anak na si Manu. Pagkaraan, mula kay Manu, tinanggap ng pitong dakilang brahma-maharṣi, na pinangungunahan ni Bhṛgu, ang parehong kaalaman.

Verse 5

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

Mula sa mga ninunong gaya ni Bhṛgu at sa iba pang mga anak ni Brahmā ay lumitaw ang maraming lahi na may iba’t ibang anyo—mga deva, asura, Guhyaka, tao, Siddha, Gandharva, Vidyādhara, Cāraṇa, Kindeva, Kinnara, Nāga, Rākṣasa, Kimpuruṣa, at iba pa. Ang kanilang mga likas na ugali at pagnanasa ay nagmula sa tatlong guṇa—rajas, sattva, at tamas—kaya nagkakaiba-iba ang mga nilalang at maging ang kanilang mga pinuno. Dahil sa pagkakaibang ito, maraming uri ng ritwal, mantra, at gantimpala ang inilarawan sa Veda.

Verse 6

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

Mula sa mga ninunong pinangungunahan ni Bhṛgu Muni at sa iba pang mga anak ni Brahmā, lumitaw ang maraming supling na nag-anyong mga deva, asura, tao, Guhyaka, Siddha, Gandharva, Vidyādhara, Cāraṇa, Kindeva, Kinnara, Nāga, Rākṣasa, Kimpuruṣa, at iba pa. Dahil sa magkakaibang likas at pagnanasa na nagmumula sa tatlong guṇa—rajas, sattva, tamas—nagkaiba-iba ang mga uri at ang kanilang mga pinuno; kaya ayon sa pagkakaiba ng mga nilalang, sari-sari rin ang mga ritwal ng Veda, mga mantra, at mga bunga.

Verse 7

तेभ्य: पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यका: । मनुष्या: सिद्धगन्धर्वा: सविद्याधरचारणा: ॥ ५ ॥ किन्देवा: किन्नरा नागा रक्ष:किम्पुरुषादय: । बह्वयस्तेषां प्रकृतयो रज:सत्त्वतमोभुव: ॥ ६ ॥ याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा । यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाच: स्रवन्ति हि ॥ ७ ॥

Dahil sa pagkakaiba ng likas na nagmumula sa tatlong guṇa, nag-iba-iba ang mga uri ng nilalang at ang kanilang mga pinuno. Kaya ayon sa sari-saring ugali ng jīva, maraming anyo ang mga ritwal ng Veda, mga mantra, at mga bunga nito.

Verse 8

एवं प्रकृतिवैचित्र्याद् भिद्यन्ते मतयो नृणाम् । पारम्पर्येण केषाञ्चित् पाषण्डमतयोऽपरे ॥ ८ ॥

Kaya dahil sa pagkakaiba-iba ng likas na katangian, nagkakaiba ang mga pananaw ng tao. Ang ilan ay nagmamana ng mga pilosopiyang teistiko sa pamamagitan ng tradisyon at linya ng pagtuturo, samantalang may ibang guro na tuwirang kumakampi sa maling pananaw na ateistiko.

Verse 9

मन्मायामोहितधिय: पुरुषा: पुरुषर्षभ । श्रेयो वदन्त्यनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि ॥ ९ ॥

O pinakamahusay sa mga tao, nalilito ang talino ng tao dahil sa aking māyā; kaya ayon sa sariling gawa at hilig, nagsasalita sila sa napakaraming paraan tungkol sa kung ano ang tunay na kabutihang pinakamataas.

Verse 10

धर्ममेके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम् । अन्ये वदन्ति स्वार्थं वा ऐश्व‍‍र्यं त्यागभोजनम् । केचिद् यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान् यमान् ॥ १० ॥

May nagsasabing sasaya ang tao sa pagsunod sa dharma; ang iba nama’y sa katanyagan, sa pagnanasa, sa katotohanan, sa pagpipigil at kapayapaan. May nagsusulong ng sariling kapakinabangan, kapangyarihan/kayamanan, pagtalikod o pag-enjoy; at may pumupuri sa yajña, tapa, dana, mga panata, niyama at yama—bawat landas ay may tagapagtaguyod.

Verse 11

आद्यन्तवन्त एवैषां लोका: कर्मविनिर्मिता: । दु:खोदर्कास्तमोनिष्ठा: क्षुद्रा मन्दा: शुचार्पिता: ॥ ११ ॥

Ang mga daigdig na nalilikha ng materyal na karma ay may simula at wakas. Ang mga kalagayang natatamo ay hamak at malungkot, nakabatay sa dilim ng kamangmangan; kahit tinatamasa ang bunga, puno pa rin sila ng panaghoy at hahantong sa pagdurusa.

Verse 12

मय्यर्पितात्मन: सभ्य निरपेक्षस्य सर्वत: । मयात्मना सुखं यत्तत् कुत: स्याद् विषयात्मनाम् ॥ १२ ॥

O marunong na Uddhava, ang nag-aalay ng kamalayan sa Akin at walang pagnanasa sa materyal ay nakikibahagi sa Akin sa kaligayahang espirituwal na hindi kailanman mararanasan ng mga abala sa pagpapasaya ng pandama.

Verse 13

अकिञ्चनस्य दान्तस्य शान्तस्य समचेतस: । मया सन्तुष्टमनस: सर्वा: सुखमया दिश: ॥ १३ ॥

Ang hindi naghahangad ng anuman sa mundong ito, nagpipigil ng pandama at payapa, pantay ang kamalayan sa lahat ng kalagayan, at lubos na nasisiyahan sa Akin—para sa kanya, ang lahat ng dako ay puno ng ligaya.

Verse 14

न पारमेष्ठ्यं न महेन्द्रधिष्ण्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम् । न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा मय्यर्पितात्मेच्छति मद्विनान्यत् ॥ १४ ॥

Ang nagtatag ng kamalayan sa Akin ay hindi naghahangad ng katayuan o tahanan ni Brahmā, ni trono ni Indra, ni paghahari sa lupa, ni pamumuno sa mga daigdig sa ibaba, ni mga siddhi ng yoga, ni paglaya sa kapanganakan at kamatayan—Ako lamang ang ninanais niya.

Verse 15

न तथा मे प्रियतम आत्मयोनिर्न शङ्कर: । न च सङ्कर्षणो न श्रीर्नैवात्मा च यथा भवान् ॥ १५ ॥

Mahal kong Uddhava, ni si Brahmā, ni si Śaṅkara (Śiva), ni si Saṅkarṣaṇa, ni si Śrī Lakṣmī—maging ang sarili Ko man—ay hindi kasinghalaga sa Akin gaya mo.

Verse 16

निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् । अनुव्रजाम्यहं नित्यं पूयेयेत्यङ्‍‍घ्रिरेणुभि: ॥ १६ ॥

Lagi kong sinusundan ang mga yapak ng mga muni-bhakta na walang pansariling hangarin, payapa, walang poot, at pantay ang pagtingin, upang ang alabok ng kanilang lotus na paa ay magpadalisay sa mga daigdig.

Verse 17

निष्किञ्चना मय्यनुरक्तचेतस: शान्ता महान्तोऽखिलजीववत्सला: । कामैरनालब्धधियो जुषन्ति ते यन्नैरपेक्ष्यं न विदु: सुखं मम ॥ १७ ॥

Ang mga walang pag-aangkin at walang pansariling hangarin, na ang isip ay laging nakakapit sa Akin, payapa, walang huwad na ego at mahabagin sa lahat ng nilalang, at hindi natitinag ng mga alok ng pagnanasa—sila ang nagtatamasa sa Akin ng ligayang walang pag-asa sa anuman na di nalalaman ng di-malayà sa mundo.

Verse 18

बाध्यमानोऽपि मद्भ‍क्तो विषयैरजितेन्द्रिय: । प्राय: प्रगल्भया भक्त्या विषयैर्नाभिभूयते ॥ १८ ॥

O Uddhava, kahit ang aking deboto ay hindi pa ganap na nagwawagi sa mga pandama at maaaring guluhin ng mga pagnanasa, dahil sa kanyang matatag na bhakti sa Akin, hindi siya matatalo ng kaligayahang pandama.

Verse 19

यथाग्नि: सुसमृद्धार्चि: करोत्येधांसि भस्मसात् । तथा मद्विषया भक्तिरुद्धवैनांसि कृत्‍स्‍नश: ॥ १९ ॥

O Uddhava, kung paanong ang naglalagablab na apoy ay ginagawang abo ang kahoy, gayundin ang bhakti sa Akin ay lubos na sinusunog at ginagawang abo ang mga kasalanang nagawa ng aking mga deboto.

Verse 20

न साधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म उद्धव । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो यथा भक्तिर्ममोर्जिता ॥ २० ॥

O Uddhava, hindi Ako napapasailalim ng yoga, ng Sāṅkhya, ng mga gawaing dharma, ng pag-aaral ng Veda, ng pag-aayuno o ng pagtalikod; tanging ang dalisay at makapangyarihang bhakti ng aking mga deboto ang naglalagay sa Akin sa kanilang pag-iingat.

Verse 21

भक्त्याहमेकया ग्राह्य: श्रद्धयात्मा प्रिय: सताम् । भक्ति: पुनाति मन्निष्ठा श्वपाकानपि सम्भवात् ॥ २१ ॥

Sa pamamagitan lamang ng dalisay at iisang-tunguhing bhakti at ganap na pananampalataya sa Akin, Ako ay matatamo. Ako’y likás na mahal ng Aking mga deboto; ang bhakti na nakatuon sa Akin ay naglilinis kahit sa mga kumakain ng aso mula sa dungis ng mababang kapanganakan.

Verse 22

धर्म: सत्यदयोपेतो विद्या वा तपसान्विता । मद्भ‍क्त्यापेतमात्मानं न सम्यक् प्रपुनाति हि ॥ २२ ॥

Kahit ang gawaing-dharma na may katapatan at habag, o kaalamang nakamit sa matinding tapa—kung wala ang bhakti sa Akin—hindi nito ganap na nalilinis ang kamalayan.

Verse 23

कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना । विनानन्दाश्रुकलया शुध्येद् भक्त्या विनाशय: ॥ २३ ॥

Kung walang pangingilabot ng debosyon, paano matutunaw ang puso? Kung hindi matunaw ang puso, paano dadaloy ang luha ng pag-ibig? Kung hindi umiiyak sa espirituwal na kagalakan, paano maihahandog ang mapagmahal na bhakti sa Panginoon? At kung wala iyon, paano lilinisin ang kamalayan?

Verse 24

वाग् गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्यभीक्ष्णं हसति क्व‍‍चिच्च । विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भ‍‍क्तियुक्तो भुवनं पुनाति ॥ २४ ॥

Ang debotong ang pananalita’y nabubulol sa pag-ibig, ang puso’y natutunaw, palaging umiiyak at kung minsan ay tumatawa, nahihiya ngunit sumisigaw sa pag-awit at sumasayaw—ang gayong nakaugat sa bhakti sa Akin ay naglilinis sa buong daigdig.

Verse 25

यथाग्निना हेम मलं जहाति ध्मातं पुन: स्वं भजते च रूपम् । आत्मा च कर्मानुशयं विधूय मद्भ‍‍क्तियोगेन भजत्यथो माम् ॥ २५ ॥

Gaya ng ginto na kapag tinunaw sa apoy ay iniiwan ang dumi at nagbabalik sa dalisay at maningning na anyo, gayon din ang kaluluwa na nalulubog sa apoy ng bhakti-yoga: nalilinis sa dungis ng dating karma at nagbabalik sa likás na kalagayan ng paglilingkod sa Akin sa espirituwal na daigdig.

Verse 26

यथा यथात्मा परिमृज्यतेऽसौ मत्पुण्यगाथाश्रवणाभिधानै: । तथा तथा पश्यति वस्तु सूक्ष्मं चक्षुर्यथैवाञ्जनसम्प्रयुक्तम् ॥ २६ ॥

Gaya ng matang may sakit na unti-unting bumabalik ang lakas ng paningin sa pamamagitan ng pamahid na gamot, gayundin ang nilalang na may kamalayan ay nililinis ang dungis ng materya sa pakikinig at pag-awit ng mga banal na salaysay ng Aking kaluwalhatian, at muling nakakakita sa Akin—ang Ganap na Katotohanan—sa Aking maselang espirituwal na anyo.

Verse 27

विषयान् ध्यायतश्चित्तं विषयेषु विषज्जते । मामनुस्मरतश्चित्तं मय्येव प्रविलीयते ॥ २७ ॥

Ang isip ng nagmumuni sa mga bagay ng pandama ay tiyak na nasasangkot sa mga iyon; ngunit ang laging umaalaala sa Akin, ang isip ay nalulusaw at nalulubog sa Akin lamang.

Verse 28

तस्मादसदभिध्यानं यथा स्वप्नमनोरथम् । हित्वा मयि समाधत्स्व मनो मद्भ‍ावभावितम् ॥ २८ ॥

Kaya’t talikuran ang huwad na pagninilay na tulad ng guniguni sa panaginip, at ituon nang lubos ang isip sa Akin, na puspos ng bhava ng debosyon; sa palagiang pag-iisip sa Akin, ang tao’y nalilinis.

Verse 29

स्‍त्रीणां स्‍त्रीसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् । क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रित: ॥ २९ ॥

Taglay ang kamalayan sa walang-hanggang sarili, talikuran mula sa malayo ang pakikisama sa mga babae at sa mga taong labis na nakakapit sa mga babae. Umupo nang walang takot sa ligtas na pook na nag-iisa, at magnilay sa Akin nang buong pag-iingat at pansin.

Verse 30

न तथास्य भवेत् क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गत: । योषित्सङ्गाद् यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गत: ॥ ३० ॥

Sa lahat ng pagdurusa at pagkagapos na nagmumula sa iba’t ibang pagkakapit, wala nang hihigit pa para sa lalaki kaysa sa pagdurusa at pagkagapos na dulot ng pagkakapit sa mga babae at ng malapit na pakikisalamuha sa mga nakakapit sa mga babae.

Verse 31

श्रीउद्धव उवाच यथा त्वामरविन्दाक्ष याद‍ृशं वा यदात्मकम् । ध्यायेन्मुमुक्षुरेतन्मे ध्यानं त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३१ ॥

Sinabi ni Śrī Uddhava: O Kṛṣṇa na may matang na gaya ng lotus, sa anong paraan dapat magnilay sa Iyo ang naghahangad ng kalayaan (mokṣa), anong likas na katangian ang dapat pagtuunan, at sa aling anyo dapat ituon ang isip? Ipagpaliwanag Mo sa akin ang paksang ito ng pagninilay.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सम आसन आसीन: समकायो यथासुखम् । हस्तावुत्सङ्ग आधाय स्वनासाग्रकृतेक्षण: ॥ ३२ ॥ प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकै: । विपर्ययेणापि शनैरभ्यसेन्निर्जितेन्द्रिय: ॥ ३३ ॥

Sinabi ng Panginoon: Umupo sa pantay na upuan na hindi masyadong mataas o mababa; panatilihing tuwid at matatag ang katawan ngunit komportable; ilagay ang dalawang kamay sa kandungan at ituon ang tingin sa dulo ng ilong.

Verse 33

श्रीभगवानुवाच सम आसन आसीन: समकायो यथासुखम् । हस्तावुत्सङ्ग आधाय स्वनासाग्रकृतेक्षण: ॥ ३२ ॥ प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकै: । विपर्ययेणापि शनैरभ्यसेन्निर्जितेन्द्रिय: ॥ ३३ ॥

Sa pamamagitan ng pūraka, kumbhaka, at recaka, linisin ang mga daanan ng prāṇa; pagkatapos ay dahan-dahang magsanay rin sa baligtad na ayos (recaka, kumbhaka, pūraka). Kapag napigil na ang mga pandama, maisasagawa ang prāṇāyāma nang paunti-unti at sunod-sunod.

Verse 34

हृद्यविच्छिन्नमोङ्कारं घण्टानादं बिसोर्णवत् । प्राणेनोदीर्य तत्राथ पुन: संवेशयेत् स्वरम् ॥ ३४ ॥

Magnilay sa oṁkāra sa puso nang walang putol— gaya ng tunog ng kampana at kasingpino ng hibla sa tangkay ng lotus. Sa pamamagitan ng prāṇa, itaas ang banal na tunog, at saka muling ipaloob ang himig na iyon doon.

Verse 35

एवं प्रणवसंयुक्तं प्राणमेव समभ्यसेत् । दशकृत्वस्‍त्रिषवणं मासादर्वाग् जितानिल: ॥ ३५ ॥

Sa ganitong paraan, na nakatuon sa praṇava (oṁ), magsanay nang maingat sa prāṇāyāma: sampung ulit sa bawat bukang-liwayway, tanghali, at dapithapon. Sa loob ng isang buwan, mapagtatagumpayan niya ang prāṇa, ang hininga ng buhay.