Adhyaya 12

Verse 1

श्रीभगवानुवाच न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्तं न दक्षिणा ॥ १ ॥ व्रतानि यज्ञश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमा: । यथावरुन्धे सत्सङ्ग: सर्वसङ्गापहो हि माम् ॥ २ ॥

Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: O Uddhava, hindi Ako napapasailalim sa yoga, sa sankhya, o sa karaniwang kabanalan; ni sa pagbigkas ng Veda, pag-aayuno at tapat, pagtalikod, mga gawaing pampubliko, o sa limos at handog. Hindi rin sa mga panata, yajña, mga mantra, pagdalaw sa banal na pook, o yama-niyama; ngunit ang sagradong pakikisama sa Aking dalisay na mga deboto—na pumapawi ng lahat ng pagkakapit—iyon ang nagdadala sa Akin sa “kapangyarihan” ng deboto.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच न रोधयति मां योगो न साङ्ख्यं धर्म एव च । न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो नेष्टापूर्तं न दक्षिणा ॥ १ ॥ व्रतानि यज्ञश्छन्दांसि तीर्थानि नियमा यमा: । यथावरुन्धे सत्सङ्ग: सर्वसङ्गापहो हि माम् ॥ २ ॥

Sinabi ng Panginoong Kataas-taasan: Mahal kong Uddhava, hindi Ako napapasailalim sa kapangyarihan ng tao sa pamamagitan ng yoga, Sāṅkhya, karaniwang dharma, pagbigkas ng Veda, matinding pagtitika, pagtalikod, mga yajña, gawaing pampubliko, o pagkakawanggawa. Ngunit ang sat-saṅga—pakikisama sa Aking dalisay na mga deboto—sumisira sa lahat ng pagkapit sa layaw ng pandama, at sa gayong dalisay na pakikisama Ako’y napapasailalim sa deboto.

Verse 3

सत्सङ्गेन हि दैतेया यातुधाना मृगा: खगा: । गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धाश्चारणगुह्यका: ॥ ३ ॥ विद्याधरा मनुष्येषु वैश्या: शूद्रा: स्त्रियोऽन्त्यजा: । रजस्तम:प्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगे युगे ॥ ४ ॥ बहवो मत्पदं प्राप्तास्त्वाष्ट्रकायाधवादय: । वृषपर्वा बलिर्बाणो मयश्चाथ विभीषण: ॥ ५ ॥ सुग्रीवो हनुमानृक्षो गजो गृध्रो वणिक्पथ: । व्याध: कुब्जा व्रजे गोप्यो यज्ञपत्न्‍यस्तथापरे ॥ ६ ॥

Sa bawat yuga, maraming nilalang na nabibihag ng rajas at tamas ang nakatagpo ng sat-saṅga sa Aking mga deboto. Kaya ang mga Daitya, Rākṣasa, mga hayop at ibon, Gandharva, Apsarā, Nāga, Siddha, Cāraṇa, Guhyaka at Vidyādhara—gayundin ang mga taong itinuturing na mababa tulad ng vaiśya, śūdra, mga babae at iba pa—ay nakarating sa Aking kataas-taasang tahanan. Nakamit din ito nina Vṛtrāsura, Prahlāda Mahārāja at mga katulad nila; gayundin nina Vṛṣaparvā, Bali Mahārāja, Bāṇāsura, Maya, Vibhīṣaṇa, Sugrīva, Hanumān, Jāmbavān, Gajendra, Jaṭāyu, Tulādhāra, Dharma-vyādha, Kubjā, ang mga gopī sa Vṛndāvana, at ang mga asawa ng mga brāhmaṇa na nagsasagawa ng yajña.

Verse 4

सत्सङ्गेन हि दैतेया यातुधाना मृगा: खगा: । गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धाश्चारणगुह्यका: ॥ ३ ॥ विद्याधरा मनुष्येषु वैश्या: शूद्रा: स्त्रियोऽन्त्यजा: । रजस्तम:प्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगे युगे ॥ ४ ॥ बहवो मत्पदं प्राप्तास्त्वाष्ट्रकायाधवादय: । वृषपर्वा बलिर्बाणो मयश्चाथ विभीषण: ॥ ५ ॥ सुग्रीवो हनुमानृक्षो गजो गृध्रो वणिक्पथ: । व्याध: कुब्जा व्रजे गोप्यो यज्ञपत्न्‍यस्तथापरे ॥ ६ ॥

Sa bawat yuga, maraming nilalang na nabibihag ng rajas at tamas ang nakatagpo ng sat-saṅga sa Aking mga deboto. Kaya ang mga Daitya, Rākṣasa, mga hayop at ibon, Gandharva, Apsarā, Nāga, Siddha, Cāraṇa, Guhyaka at Vidyādhara—gayundin ang mga taong itinuturing na mababa tulad ng vaiśya, śūdra, mga babae at iba pa—ay nakarating sa Aking kataas-taasang tahanan. Nakamit din ito nina Vṛtrāsura, Prahlāda Mahārāja at mga katulad nila; gayundin nina Vṛṣaparvā, Bali Mahārāja, Bāṇāsura, Maya, Vibhīṣaṇa, Sugrīva, Hanumān, Jāmbavān, Gajendra, Jaṭāyu, Tulādhāra, Dharma-vyādha, Kubjā, ang mga gopī sa Vṛndāvana, at ang mga asawa ng mga brāhmaṇa na nagsasagawa ng yajña.

Verse 5

सत्सङ्गेन हि दैतेया यातुधाना मृगा: खगा: । गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धाश्चारणगुह्यका: ॥ ३ ॥ विद्याधरा मनुष्येषु वैश्या: शूद्रा: स्त्रियोऽन्त्यजा: । रजस्तम:प्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगे युगे ॥ ४ ॥ बहवो मत्पदं प्राप्तास्त्वाष्ट्रकायाधवादय: । वृषपर्वा बलिर्बाणो मयश्चाथ विभीषण: ॥ ५ ॥ सुग्रीवो हनुमानृक्षो गजो गृध्रो वणिक्पथ: । व्याध: कुब्जा व्रजे गोप्यो यज्ञपत्न्‍यस्तथापरे ॥ ६ ॥

Sa bawat yuga, maraming nilalang na nabibihag ng rajas at tamas ang nakatagpo ng sat-saṅga sa Aking mga deboto. Kaya ang mga Daitya, Rākṣasa, mga hayop at ibon, Gandharva, Apsarā, Nāga, Siddha, Cāraṇa, Guhyaka at Vidyādhara—gayundin ang mga taong itinuturing na mababa tulad ng vaiśya, śūdra, mga babae at iba pa—ay nakarating sa Aking kataas-taasang tahanan. Nakamit din ito nina Vṛtrāsura, Prahlāda Mahārāja at mga katulad nila; gayundin nina Vṛṣaparvā, Bali Mahārāja, Bāṇāsura, Maya, Vibhīṣaṇa, Sugrīva, Hanumān, Jāmbavān, Gajendra, Jaṭāyu, Tulādhāra, Dharma-vyādha, Kubjā, ang mga gopī sa Vṛndāvana, at ang mga asawa ng mga brāhmaṇa na nagsasagawa ng yajña.

Verse 6

सत्सङ्गेन हि दैतेया यातुधाना मृगा: खगा: । गन्धर्वाप्सरसो नागा: सिद्धाश्चारणगुह्यका: ॥ ३ ॥ विद्याधरा मनुष्येषु वैश्या: शूद्रा: स्त्रियोऽन्त्यजा: । रजस्तम:प्रकृतयस्तस्मिंस्तस्मिन् युगे युगे ॥ ४ ॥ बहवो मत्पदं प्राप्तास्त्वाष्ट्रकायाधवादय: । वृषपर्वा बलिर्बाणो मयश्चाथ विभीषण: ॥ ५ ॥ सुग्रीवो हनुमानृक्षो गजो गृध्रो वणिक्पथ: । व्याध: कुब्जा व्रजे गोप्यो यज्ञपत्न्‍यस्तथापरे ॥ ६ ॥

Sa bawat yuga, maraming nilalang na nabibihag ng rajas at tamas ang nakatagpo ng sat-saṅga sa Aking mga deboto. Kaya ang mga Daitya, Rākṣasa, mga hayop at ibon, Gandharva, Apsarā, Nāga, Siddha, Cāraṇa, Guhyaka at Vidyādhara—gayundin ang mga taong itinuturing na mababa tulad ng vaiśya, śūdra, mga babae at iba pa—ay nakarating sa Aking kataas-taasang tahanan. Nakamit din ito nina Vṛtrāsura, Prahlāda Mahārāja at mga katulad nila; gayundin nina Vṛṣaparvā, Bali Mahārāja, Bāṇāsura, Maya, Vibhīṣaṇa, Sugrīva, Hanumān, Jāmbavān, Gajendra, Jaṭāyu, Tulādhāra, Dharma-vyādha, Kubjā, ang mga gopī sa Vṛndāvana, at ang mga asawa ng mga brāhmaṇa na nagsasagawa ng yajña.

Verse 7

ते नाधीतश्रुतिगणा नोपासितमहत्तमा: । अव्रतातप्ततपस: मत्सङ्गान्मामुपागता: ॥ ७ ॥

Ang mga taong aking binanggit ay hindi nagsagawa ng mahigpit na pag-aaral ng Veda, ni sumamba sa mga dakilang banal, ni tumupad ng mabibigat na panata at pag-aayuno. Sa pakikisama lamang sa Akin at sa Aking mga bhakta, nakamit nila Ako.

Verse 8

केवलेन हि भावेन गोप्यो गावो नगा मृगा: । येऽन्ये मूढधियो नागा: सिद्धा मामीयुरञ्जसा ॥ ८ ॥

Sa dalisay na bhāva ng pag-ibig lamang, ang mga gopī, mga baka, mga di-gumagalaw na nilalang gaya ng punong yamala-arjuna, mga hayop, mga nilalang na mapurol ang kamalayan gaya ng mga palumpong, at mga ahas gaya ni Kāliya—lahat ay nagkamit ng kasakdalan ng buhay at madaling nakaabot sa Akin.

Verse 9

यं न योगेन साङ्ख्येन दानव्रततपोऽध्वरै: । व्याख्यास्वाध्यायसन्न्यासै: प्राप्नुयाद् यत्नवानपि ॥ ९ ॥

Kahit magsikap nang labis sa mistikong yoga, sāṅkhya, pagkakawanggawa, panata, pag-aayuno, mga handog na yajña, pagtuturo at pagpapaliwanag ng mga mantra ng Veda, sariling pag-aaral, o buhay-sannyāsa, hindi pa rin Ako makakamit.

Verse 10

रामेण सार्धं मथुरां प्रणीते श्वाफल्किना मय्यनुरक्तचित्ता: । विगाढभावेन न मे वियोग- तीव्राधयोऽन्यं दद‍ृशु: सुखाय ॥ १० ॥

Ang mga taga-Vṛndāvana, sa pangunguna ng mga gopī, ay laging lubos na nakakapit sa Akin sa pinakamalalim na pag-ibig. Kaya nang dalhin ni Akrūra, anak ni Śvaphalki, Ako at ang kapatid Kong si Balarāma sa Mathurā, nagdusa sila ng matinding dalamhati sa pagkalayo at wala silang nakitang ibang pinagmumulan ng ligaya.

Verse 11

तास्ता: क्षपा: प्रेष्ठतमेन नीता मयैव वृन्दावनगोचरेण । क्षणार्धवत्ता: पुनरङ्ग तासां हीना मया कल्पसमा बभूवु: ॥ ११ ॥

Mahal na Uddhava, ang mga gabing ginugol ng mga gopī kasama Ko—ang kanilang pinakamamahal—sa lupain ng Vṛndāvana ay tila lumipas na parang isang kisap. Ngunit nang mawalan sila ng Aking pakikisama, ang mga gabing iyon ay humaba na parang isang kalpa, na wari’y walang katapusan.

Verse 12

ता नाविदन् मय्यनुषङ्गबद्ध- धिय: स्वमात्मानमदस्तथेदम् । यथा समाधौ मुनयोऽब्धितोये नद्य: प्रविष्टा इव नामरूपे ॥ १२ ॥

O Uddhava, gaya ng mga dakilang pantas sa samadhi na nalulusaw sa pagkaunawa sa Sarili—tulad ng mga ilog na sumasanib sa dagat at di na batid ang pangalan at anyo—gayon din ang mga gopi ng Vṛndāvana na lubos na nakagapos ang isip sa Akin kaya di nila naisip ang sariling katawan, ang mundong ito, o ang susunod na buhay; ang kanilang kamalayan ay nakatali lamang sa Akin.

Verse 13

मत्कामा रमणं जारमस्वरूपविदोऽबला: । ब्रह्म मां परमं प्रापु: सङ्गाच्छतसहस्रश: ॥ १३ ॥

Ang mga gopi na marurupok, dahil sa pagnanais sa Akin, inakala Akong kanilang pinakakaakit-akit na mangingibig (lihim na kasintahan) at di nalalaman ang Aking tunay na kalagayan; gayunman, sa pamamagitan ng masidhing pakikisama sa Akin, daan‑daang libong gopi ang nakaabot sa Akin—ang Kataas-taasang Brahman, ang Ganap na Katotohanan.

Verse 14

तस्मात्त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदनां प्रतिचोदनाम् । प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥ मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् । याहि सर्वात्मभावेन मया स्या ह्यकुतोभय: ॥ १५ ॥

Kaya, O Uddhava, talikuran mo ang mga utos at pagbabawal, ang landas ng pagkilos at pag-iwas, at maging ang narinig na at ang maririnig pa. Kumupkop ka sa Akin lamang—Ako ang Sarili sa puso ng lahat ng may katawan—na may buong-loob; sa Aking biyaya, magiging walang takot ka sa lahat ng kalagayan.

Verse 15

तस्मात्त्वमुद्धवोत्सृज्य चोदनां प्रतिचोदनाम् । प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च श्रोतव्यं श्रुतमेव च ॥ १४ ॥ मामेकमेव शरणमात्मानं सर्वदेहिनाम् । याहि सर्वात्मभावेन मया स्या ह्यकुतोभय: ॥ १५ ॥

O Uddhava, talikuran mo ang utos at pagbabawal, ang pagkilos at pag-iwas, at ang narinig na at maririnig pa; at kumupkop ka sa Akin lamang, ang Sarili sa puso ng lahat ng may katawan. Lumapit sa Akin nang buong pagkatao; sa Aking biyaya, magiging walang takot ka sa lahat ng kalagayan.

Verse 16

श्रीउद्धव उवाच संशय: श‍ृण्वतो वाचं तव योगेश्वरेश्वर । न निवर्तत आत्मस्थो येन भ्राम्यति मे मन: ॥ १६ ॥

Sinabi ni Śrī Uddhava: O Panginoon ng mga panginoon ng yoga, narinig ko ang Iyong mga salita, ngunit ang pag-aalinlangan sa aking puso ay hindi nawawala; kaya nalilito at naliligaw ang aking isip.

Verse 17

श्रीभगवानुवाच स एष जीवो विवरप्रसूति: प्राणेन घोषेण गुहां प्रविष्ट: । मनोमयं सूक्ष्ममुपेत्य रूपं मात्रा स्वरो वर्ण इति स्थविष्ठ: ॥ १७ ॥

Sinabi ng Panginoon: “O Uddhava, Ako’y nananahan sa yungib ng puso kasama ng prana at ng sinaunang panginginig ng tunog, at nagbibigay-buhay sa bawat nilalang. Sa isip natatalos ang Aking maselang anyo; at Ako rin ay nahahayag bilang tunog ng mga Veda—may maikli at mahabang patinig, mga titik, at iba’t ibang himig at bigkas.”

Verse 18

यथानल: खेऽनिलबन्धुरुष्मा बलेन दारुण्यधिमथ्यमान: । अणु: प्रजातो हविषा समेधते तथैव मे व्यक्तिरियं हि वाणी ॥ १८ ॥

Kapag ang mga piraso ng kahoy ay mariing kinikiskis, sa ugnay ng hangin ay lumilitaw ang init at isang munting sindi ng apoy; at kapag inialay ang ghee, ang apoy ay naglalagablab. Gayon din, Ako’y nahahayag sa panginginig ng tunog ng mga Veda.

Verse 19

एवं गदि: कर्म गतिर्विसर्गो घ्राणो रसो द‍ृक् स्पर्श: श्रुतिश्च । सङ्कल्पविज्ञानमथाभिमान: सूत्रं रज:सत्त्वतमोविकार: ॥ १९ ॥

Ang mga gawain ng mga pandamang panggawa—pananalita, mga kamay, mga paa, ari, at puwit—at ang mga gawain ng mga pandamang pang-alam—ilong, dila, mata, balat, at tainga—kasama ang maseselang tungkulin ng isip, talino, kamalayan, at huwad na ego, pati ang maselang pradhana at ang pag-iral ng tatlong guna—lahat ng ito’y unawain bilang Aking anyong nahahayag sa materya.

Verse 20

अयं हि जीवस्त्रिवृदब्जयोनि- रव्यक्त एको वयसा स आद्य: । विश्लिष्टशक्तिर्बहुधेव भाति बीजानि योनिं प्रतिपद्य यद्वत् ॥ २० ॥

Gaya ng maraming binhi na inihasik sa isang bukirin at mula sa iisang lupa ay sumisibol ang di-mabilang na puno, palumpong, at gulay, gayon din ang Kataas-taasang Persona—ang walang hanggan at nagbibigay-buhay—ay unang umiiral lampas sa pagpapakita ng sansinukob, sa di-nahahayag na kalagayan. Sa paglipas ng panahon, bilang sandigan ng tatlong guna at pinagmulan ng lotus ng sansinukob, hinahati Niya ang Kanyang materyal na kapangyarihan at waring nahahayag sa di-mabilang na anyo, bagaman Siya’y iisa.

Verse 21

यस्मिन्निदं प्रोतमशेषमोतं पटो यथा तन्तुवितानसंस्थ: । य एष संसारतरु: पुराण: कर्मात्मक: पुष्पफले प्रसूते ॥ २१ ॥

Gaya ng telang hinabi na nakasalalay sa lawak ng mga sinulid na pahaba at pahalang, gayon din ang buong sansinukob ay nakalatag sa kapangyarihan ng Kataas-taasang Persona at nananatili sa Kanya. Ang sinaunang punongkahoy ng samsara ay likas na karma at nagbubunga ng bulaklak at bunga; gayon din ang punongkahoy na katawan ay unang namumulaklak at saka naglalabas ng mga bungang bunga ng buhay-materyal.

Verse 22

द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनाल: पञ्चस्कन्ध: पञ्चरसप्रसूति: । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलोऽर्कं प्रविष्ट: ॥ २२ ॥ अदन्ति चैकं फलमस्य गृध्रा ग्रामेचरा एकमरण्यवासा: । हंसा य एकं बहुरूपमिज्यै- र्मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥

Ang punong ito ng materyal na pag-iral ay may dalawang binhi, daan-daang ugat, tatlong punòng katawan at limang pangunahing katawan. Nagbubunga ito ng limang lasa, may labing-isang sanga at pugad ng dalawang ibon; nababalutan ng tatlong uri ng balat, may dalawang bunga, at umaabot hanggang sa araw.

Verse 23

द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनाल: पञ्चस्कन्ध: पञ्चरसप्रसूति: । दशैकशाखो द्विसुपर्णनीड- स्त्रिवल्कलो द्विफलोऽर्कं प्रविष्ट: ॥ २२ ॥ अदन्ति चैकं फलमस्य गृध्रा ग्रामेचरा एकमरण्यवासा: । हंसा य एकं बहुरूपमिज्यै- र्मायामयं वेद स वेद वेदम् ॥ २३ ॥

Ang isang bunga ng punong ito ay kinakain ng mga naninirahan sa pamayanan, sakim sa pagnanasa at nakatali sa buhay-pamilya; ang isa pang bunga ay tinatamasa ng mga renunsiyadong tulad ng sisne na naninirahan sa gubat. Ang sinumang, sa tulong ng tunay na mga gurong espirituwal, makaunawa na ang punong ito ay pagpapakita ng kapangyarihang māyā ng iisang Kataas-taasang Katotohanan na lumilitaw sa maraming anyo, siya ang tunay na nakaaalam ng diwa ng Veda.

Verse 24

एवं गुरूपासनयैकभक्त्या विद्याकुठारेण शितेन धीर: । विवृश्‍च्‍य जीवाशयमप्रमत्त: सम्पद्य चात्मानमथ त्यजास्त्रम् ॥ २४ ॥

Kaya, sa maingat na pagsamba sa gurong espirituwal, paunlarin ang dalisay at iisang bhakti; at sa matalas na palakol ng kaalamang transendental, putulin nang walang pagwawalang-bahala ang maselang materyal na balot ng kaluluwa. Pagkatapos makamit ang pagsasakatuparan sa Bhagavān, isuko rin ang palakol ng mapanuring kaalaman.